Mevduat Faizleri

Yusuf DİNÇ
Yusuf DİNÇ
Doç. Dr. / İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi
30 Nis 2019 Salı

Bugünlerde mevduat faizlerinin artma eğilimi söz konusu. Bankalar dolarizayonun kredi/mevduat ilişkisinin çarpık olması nedeniyle TL mevduatta güçlü kalmak isterler. Bu nedenle TL faizinin mudi nezdinde kur artışını ikame edici bir seviyesi olmasını hedeflerler. Buna rağmen dolarizasyon etkisini kırabilecek tek unsur kurun düşme eğilimi göstermesidir. Bu beklenti oluşmayınca bankalar dövizli kredi/döviz mevduat orantısızlığından kaynaklanan kur risklerinin yönetmenin ilk adımı olarak TL mevduatı tatmin etme baskısı hissedeler. (Kur riskini yönetmenin hemen ikinci adımı ise döviz geliri olmayana döviz kredisi kullandırmaktır ki bu yanlıştır. Gene de bu yanlışın yönetmelikle önüne geçiyor olmamız bayağı ilkelliktir. Zaten doğal kuraldır.) Bu durum kredi faizlerini yukarı çekmektedir. Aynı zamanda kur artış beklentisi kriz ortamı oluşturmaktadır. Kriz ortamları ise bankaların karlılıklarını artırma fırsatı sunduğundan kredide seçicilik argümanı arkasına saklanıp marjlar yükseltilmektedir. (Oysa genel ilkedir ki yüksek faizle borçlanan yüksek risk taşır. Yani seçicilik ötesi hedefler işletilmektedir.)


Tüm bunların yanında 80 darbecilerinin âdeti olan faiz oranlarını kanunla belirleme hatasının 5411 Sayılı Bankacılık Kanunu’nda korunuyor olması da merdiven altı uygulamalara sonuç vermektedir. 80’de bankerleri üreten uygulama bugünlerde bankaların kredi tarafında faiz yerine komisyon almaları ile merdiven altılık oluşturmaktadır. Gene de merdiven altılık mevduat tarafında tehlike arz etmektedir. Şunu da belirtmek gerekir ki Kanun’da piyasa faiz oranlarını belirleme yetkisi ancak ve sadece Bakanlar Kurulu’na aittir. Bakanlar Kurulu’nun da hükmünü kaybettiği düşünüldüğünde yetkinin sahibi ancak ve sadece Cumhurbaşkanlığıdır. Bu durum yetkinin sahibinin çoğalması sonucunu vermez. En iyi ihtimalle Ekonomi Politikaları Kurulu’na geçtiği veyahut Cumhurbaşkanı uhdesinde bulunduğu düşünülebilir. Doğrusu böyle bir yetkinin mevzuattan çıkarılmasıdır.


Gene de bu yetki mevduatı sınırlayıcı niteliktedir. Çünkü kredi tarafı komisyonlarla yönetilebilmektedir. Bunun yanında yetkinin bağlayıcılığını mevduat tarafında ikramiyelerle veya 80’de olduğu gibi mevduat sertifikaları ile aşmak mümkündür. (Ancak sertifikaların toptan mevduat için kullanılabildiğini not etmek gerekir.)


Mevduat tarafında faizin artması kredi faizini artırmaktadır. (Aslında faiz sadece mevduata verilen ilavedir. Kredi tarafında mevduata ödenecek faiz ile banka marjı tahsil edilse de marj seviyesini örtmek üzere krediden talep edilen ilavenin tümüne faiz denmektedir.) Piyasa da faizin artması yatırımların önünü kesmektedir ki karlılık faiz oranları seviyesine veya gerisine düştüğünde mevcut yatırımlar da kriz yaşamaktadır.


Elimizde tek yöne sıkışmış kadük bir para politikası bulunduğundan piyasalar açmaz yaşamaktadır. Her zaman kısa vadeli düşünürken yanlış zamanda salt uzun vadeli planlamalara odaklandık. Kısa dönemli para politikalarının etkin işletilerek piyasanın boğulmasına izin vermemek gerekir.


Yazarın Diğer Yazıları
Piyasa
Hisse Yön Son Fark Saat
Dolar Dolar 8,4552 0,01 01:57
Euro Euro 10,0586 -0,01 01:57
İngiliz Sterlini İngiliz Sterlini 11,8066 0,09 01:57
BIST 100 BIST 100 1.392 2,27 18:10
BIST 50 BIST 50 1.231 2,57 18:10
BIST 30 BIST 30 1.500 2,75 18:10
Gram Altın Gram Altın 497,3 0,08 01:57
Çeyrek Altın Çeyrek Altın 796 0,08 01:57
Yarım Altın Yarım Altın 1592 0,08 01:57
Cumhuriyet A. Cumhuriyet Altını 3305 0,73 17:11
Altın Çevirici
Türü
TL Miktarı
Altın Türü
Döviz Çevirici
Türk Lirası
Amerikan Doları
Euro
İsviçre Frangı
Yen
İngiliz Sterlini
Serbest piyasa verileri kullanılarak hesaplanmaktadır. Tüm Değerler
BİST endeksleri, haberler, Kapalıçarşı, uluslararası parite verileri eşanlı olarak verilmektedir. BİST isim ve logosu "Koruma Marka Belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez. BİST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BİST’e ait olup, tekrar yayınlanamaz.

SPK’nın 22 Nisan 2002 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan tebliği uyarınca yayımlanması istenen uyarı;
"Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler, mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi, beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir"
Şu an buradasınız: FİNANS HABERLERİ | Finans Haber - Haberler
Sitemizde yayınlanan haberlerin telif hakları haber kaynaklarına aittir, haberleri kopyalamayınız.

[Kullanım Şartları] - [Hata Bildir] 30 Temmuz 2021 Cuma 01:58:02