Geçen yazımızda "kira gelirlerinin" vergiye tabi olup olmadığını 3'e ayırmakta fayda var demiştik; sadece mesken, sadece işyeri, hem mesken hem de işyeri kira geliri olanlar. Bunların hangi durumlarda vergiye tabi olduğunu ve önemlilik arz eden noktalarını değinelim.

Sadece "mesken kira  geliri" olanlar şayet elde ettikleri kira gelirleri 3.600 TL. altındaysa beyanname vermelerine gerek bulunmamaktadır. Üstü olması durumunda ise yine ilgili tutar istisna olarak elde edilen gelirden düşülecektir. Bu istisnadan yararlanamayanlar ise; kira gelirinin yanında ticari, zirai veya mesleki kazancını beyan etmek zorunda olanlar ile ayrı ayrı veya birlikte elde ettiği ücret, menkul sermaye iradı, gayrimenkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve iratların gayri safi tutarları toplamı 2015 yılı için 106.000 TL'yi aşanlardır.

Sadece "işyeri kira geliri" olanlar şayet elde ettikleri kira gelirlerinin brüt tutarı 29.000 TL.'nin altındaysa beyanname vermelerine gerek bulunmamaktadır. İşyeri kira gelirinde kaynaktan stopaj kesintisi yapıldığından işyerlerinin ödediği vergi, çıkan vergiden mahsup edildiğinden ve götürü gider yöntemi seçildiğinde dahi  126.560 TL'ye kadar gelirler de bırakın ödeme çıkmasını vergi dairesinden iade dahi alınacak rakamlar çıkmaktadır. 

Bir de "hem mesken hem de işyeri kira geliri" olanların durumuna bakacak olursak, yine mesken kira gelirlerindeki 3.600 TL. aşan kısmı ile işyeri brüt kira gelirleri toplamı 29.000 TL'nin altında ise beyanname vermelerine gerek bulunmamaktadır. Geriye kalan durumlarda ilgili gelirler beyan edilecektir.

Kira gelirlerindeki önemli bir diğer husus da "tahsil esasına" dayanmasıdır. Örneğin; 2013, 2014 yıllarına ait kira gelirleri topluca 2015 yılında tahsil edilirse, 2015 yılının geliri olarak dikkate alınır. Diğer yandan peşin olarak tahsil edilen kira gelirleri ise ilgili yıllarda beyan edilir. Örneğin; 2015,2016 ve 2017 yıllarına ait kira gelirleri topluca 2015 yılında tahsil edilirse, her yıla ait kira bedeli ilgili yılda beyan edilir.

Bunun yanında kira gelirlerinden indirilebilecek giderler de iki yöntem bulunmaktadır. Bunlardan birincisinin uygulamada kolaylığı da olan "götürü gider yöntemidir". Kira gelirlerinden istisna tutarını düşüldükten sonra kalan tutarın %25'i oranındaki götürü gider olarak indirme fırsatı bulunmaktadır. 

Diğer yöntem ise "gerçek gider yöntemidir". Gerçek gider yöntemini seçen mükelleflerin, yaptıkları giderlerle ilgili belgeleri ilgili bulundukları yılı takip eden yıldan itibaren 5 yıl süresince saklamaları ve vergi dairesince istendiğinde ibraz etmeleri gerekmektedir.

Bunun yanında yine beyannameye dahil edilen gelirlerden yapılacak indirimler de bulunmaktadır. Çok karmaşık gibi gözükse de son dönemde idarenin teknolojik alt yapısıyla birlikte internet üzerinden etkili bir şekilde mükelleflere yardımcı olacak bir hazır beyan sistemi mevcut olup https://intvd.gib.gov.tr/hazirbeyan/ adresinden ulaşılabilir. Yazımızın başında da söz ettiğimiz üzere etkin bir şekilde kontrol sistemi giderek yaygınlaşmaktadır. 

Cezai müeyyideyle ve ilgili indirimlerden yararlanabilmek için mutlaka süresi içinde beyanların bildirilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde bir çok indirimden yararlanmak bir yana cezai yaptırımlarla da karşılaşılabilir. Bu alandaki vergi kaybı yavaş yavaş kontrol altına alınmaktadır. Her ne kadar yaptırımlarla önlem alınmaya çalışılmak durumda kalınsa da, gelişmiş ülkelerde ki "vergi bilinci" vatandaşlara yansıtıldığında çözüm de kendiliğinden gelecektir.