Kıdem tazminatı üzerine en çok köşe yazısı kaleme alan yazarların başında geliyorum. İşçi ile işvereni en çok karşıya karşıya getiren olayların başında "kıdem tazminatı" olduğu yine İş Mahkemelerindeki davaların büyük çoğunluğun da kıdem tazminatı üzerinde yoğunlaştığı görülüyor. Olaya sadece bu yönleriyle bakıldığında dahi sistemin sıkıntıları barındırdığı ve devletin bir çok kademesinin de iş yoğunluğunu artırdığı açıkça belli oluyor.

Şuan ki uygulamada, 1475 sayılı Kanunun 14 üncü maddesine göre çalışanlara belirli şartlarla kıdem tazminatı ödenmektedir. Buna göre;

Aynı işverene bağlı çalışma süresinin en az 1 yıl olması ve iş sözleşmesinin;

1- İşveren tarafından iyi niyet ve ahlak kurallarına aykırılık nedenleri dışındaki nedenlerle, 
2- İşçi tarafından sağlık, iyi niyet ve ahlak kuralarına aykırılık veya işyerinde işin durması benzeri nedenlerle,
3- Askerlik görevi nedeni ile, 
4- Emeklilik hakkının elde edilmesi veya bu kapsamda gereken sigortalılık süresi ve prim gününün doldurulması nedeni ile, 
5- Kadın işçinin evlenmesi nedeni ile, 
6- İşçinin ölümü nedeni ile feshi halinde çalışma süresinin gerektirdiği kıdem tazminatı ödenmektedir.

Kanunun belirlediği bu çerçeve dışında işçi kıdem tazminatına hak kazanamıyor. Bu da beraberinde işyerinde çalışma süresine göre kıdem tazminatına hak kazanan ve farklı sebeplerden dolayı işyerinden ayrılmak isteyen, yeni iş arayışında olan çalışanların elini kolunu bağlıyor. Diğer önemli hususta iş yerinin iflas etmesi veya batması gibi durumlarda ortaya çıkmaktadır. Bu gibi olaylarda işçi tarafı kıdem tazminatını alamamakta ve daha büyük mağduriyetler ortaya çıkmaktadır. 

İş veren tarafı da, kıdem yükünün kendileri için büyük maliyet unsuru olduğunu, bu yükün hafifletilmesi konusunda çalışmaların iş hayatına büyük katkı sağlayacağını savunuyor. Sistemin yenilenmesiyle iş kalitesinin artacağını, iş hayatının da daha dinamik bir hal alacağı öngörüsünde bulunuyor.

Hal böyle olunca sistemin yenilenmesi de kaçınılmaz oluyor. Konunun tarafları bir çok kez masaya otursa da şuana kadar üzerinde anlaşılacak bir metne imza atamadılar. Gelişmiş ülkelerdeki sistemin bize uyarlanması için çalışmalar da devam ediyor. Yaşanılan aksaklıklara çare olacak formüller üretilmeye çalışıyor.

Uygulamadaki sistemle çalışanların büyük bir kısmı tazminat almadan işten ayrılmak zorunda kalıyor. Yeni sistemle birlikte işsizlik fonuna benzer bir uygulamanın üzerinde duruluyor. Böylece çalışma hayatı boyunca emeğinin sonunda bütün işçilere kıdem tazminatı kapsamında ödeme yapılabileceği ve daha adil olduğunun altını çizmekte fayda var. 

Burada ki sıkıntı ise işveren tarafından ödenecek primin, hali hazırdaki sistemle kıyasla hak edilen tazminatın düşeceği yönündeki görüşlerden kaynaklanmaktadır. Bu şartlarda her ne kadar düşük kalsa da genel yönleriyle değerlendirdiğimizde herkes tarafından faydalanılması ve işçi-işçi işveren ilişkisindeki sıkıntıları ortadan kaldırmasıyla daha sağlıklı bir uygulama olduğu çok açıktır.

Burada belki devletin bu prime sağlayacağı katkıyla hem işvereni hem de işçiyi rahatlatacak bir adım atması beklenebilir. Son dönemde bir çok alanda bu gibi katkıları fazlasıyla yapıyor. Sorunu çözme noktasındaki en büyük kararlılığı gösteren taraf olarak da göz önüne aldığımızda yıl sonuna kadar sorunun çözüleceğini düşünüyorum.