Haberler

Bağlaçlar (De, Ki, Ya da) konu anlatımı ve örnekler! Bağlaç nedir? Bağlaç olan de, ki örnekleri! İngilizce bağlaçlar

Bağlaçlar Türkçe'deki en önemli konulardan birisidir. Özellikle bağlaç olan de ve bağlaç olan ki'nin yazılışları çok karıştırılmaktadır. Peki bağlaç nedir? De, ki, ya da, da bağlaçları nasıl yazılır? İngilizce bağlaçlar nelerdir? Bağlaç olan ki yazılışı, bağlaç olan de yazılışı, edat bağlaç konu anlatımı haberimizde.

Bağlaç yazılışları Türkçe'de en çok karıştırılan konulardan biridir. Özellikle bağlaç olan 'de' ve normal 'de' yazılışları karıştırılmaktadır. Bu yüzden sizlere bağlaçları en iyi şekilde anlatmaya çalışacağız. Haberimizde bağlaçlarla ilgili tüm sorunların çözümüne ulaşabilirsiniz.

BAĞLAÇ NEDİR?

Türk Dil Kurumu'na göre bağlaç "Eş görevli kelimeleri veya önermeleri birbirine bağlayan kelime türü, rabıt, rabıt edatı." anlamına gelmektedir. Örneğin: Ve, ya, veya, ya da birer bağlaçtır.

Bağlaçlar veya rabıt (bağlama) edatları; kelimeleri, kelime gruplarını veya cümleleri biçim veya anlam yönüyle birbirine bağlayan kelimelerdir.

Bağlaçlara Örnekler: ve, veya, ile, ama, de (da), ancak, çünkü, eğer, hâlbuki, hem … hem …, hiç değilse, ise, ki, lâkin, meğer, nasıl ki, ne … ne …, öyle, öyle ki, sanki, şu var ki, üstelik, yahut, yalnız, yani, yoksa, zira vs.

Bağlaçlar, ifadeleri ilgi ve önem sırasına koyarak düzenlememize yardımcı olmaktadır. Bağlaçların kendi başlarına anlamları yoktur. Yer aldıkları cümlenin çeşitli bölümleri arasında anlam ve biçim bakımından bağlantı kurarlar. Cümlelerde sıralama bağlaçlar sayesinde yapılır. Cümleler arasında konu ve anlatım bütünlüğü sağlamak için kullanılırlar.

BAĞLAÇLAR KAÇA AYRILIR? KAÇ ÇEŞİT BAĞLAÇ VARDIR?

Bağlaçlar genel anlamda yapılarına göre ve kullanılışlarına göre ikiye ayrılır. Şimdi konu anlatımı ve örneklere bakalım.

1-) YAPILARINA GÖRE BAĞLAÇLAR

Yalın bağlaçlar:

Yalın bağlaçlar, herhangi bir ek almamış ya da bir kelimeyle birleşmemiş basit kelimelerdir. Kök halindeki ve, ama, ile, eğer, de, hem, yani gibi kelimeler bu tür bağlaçlardır.

Bileşik bağlaçlar:

Bileşik bağlaçlar öyleyse, yoksa, nitekim, sanki, oysa, kim bilir gibi kelimelerdir ve bunlar iki ayrı kelimenin birleşmesinden oluşur. Bileşik bağlaçları oluşturan kelimelerin her zaman bağlaç türünden olmaları gerekmez. Mesela kim bilir bağlacındaki "kim" zamir, "bilir" ise bir çekimli fiildir. Sanki bağlacı ise "san" (san-mak) fiil kökü ile "ki" bağlacının birleşmesinden oluşmuştur.

Öbekleşmiş bağlaçlar:

Öbekleşmiş bağlaçlar ayrı ayrı kelimelerin bir arada kullanılmasıyla ortaya çıkar. Bazen ya da, hem de gibi iki bağlacın yan yana kullanılmasıyla da öbekleşmiş bağlaç oluşabilir. Bazen ki bağlacıyla birlikte bir bağlaç öbeği oluştuğu da olur; nerede kaldı ki, değil mi ki böyle oluşmuş bağlaçlardır. Başka bir deyişle, sözün kısası, bir bakıma gibi tamlamalar bağlaç fonksiyonu de görürler. Gel gelelim, ne bileyim, zorla değil ya gibi bazı kısa cümleler de kalıplaşarak bağlaç niteliği kazanabilir. Öbekleşmiş bağlaçlardan yinelemeli bağlaçlar da çok yaygın olarak kullanılır. Bunlara ya … ya …, hem … hem …, ister … ister …, gerek … gerek(se) …, ne … ne …, ama … ama … gibi bağlaçlar örnek gösterilebilir. Mesela:

"ister gel ister gelme", "ne sevdiğin belli ne sevmediğin", "ya bugün gel ya yarın".

Türemiş bağlaçlar:

Türemiş bağlaçlar, isim ya da fiil soylu kelimelerden türetilmişlerdir: anlaşılan, gerçekten, kısacası, mesela, örneğin, üstelik gibi.

Bağlaçlar (De, Ki, Ya da) konu anlatımı ve örnekler! Bağlaç nedir? Bağlaç olan de, ki örnekleri! İngilizce bağlaçlar

2-) KULLANILIŞLARINA GÖRE BAĞLAÇLAR

Denkleştirme (eş değerlik) bağlaçları:

İki kelime, kelime grubu veya cümlenin arasına girerek birbirinin yerini tutabilecek iki unsuru birbiriyle denkleştirme, karşılaştırma ilgisiyle bağlayan veya, veyahut, ya, yahut edatlarıdır: kavun veya karpuz, masa veya sıra, seni böyle gören ya deli diyecek ya gülüp geçecek, vs.

Karşılaştırma bağlaçları:

Karşılaştırılan grupları veya unsurları, mukayese ilgisiyle bağlayan ama … ama, da(de) … da(de), gerek … gerek, ha … ha, hem … hem, ister … ister, ne … ne, ya … ya gibi bağlaçlardır.

Ama haklı ama haksız herkese itiraz eder. Eyere de yakışır semere de. Gerek fakir gerek zengin olsun. Ha Kel Hasan ha Hasan kel. Hem suçlu hem güçlü. İster öldür ister güldür. Ne şair yaş döker ne âşık ağlar. *(F.Nafiz) Ya o zaman yalan söyledi ya şimdi.

Bu edatlar, karşılaştırılan unsurlardan biri, hepsi veya hiçbiri ifadesiyle üç türlü fonksiyonu yerine getirirler:

  • Ya akıl ver ya para. Ya paranı ya canını. (birini)
  • Hem kel hem fodul. (hepsi)
  • Ne kızı veriyor ne dünürü küstürüyor. (hiçbiri)

Sıralama bağlaçları:

İki kelimenin arasına girerek arka arkaya gelen unsurları bağlamaya yarayan dahî, ile, ilâ, ve edatlarıdır: Karagöz ile Hacivat, Suç ve Ceza vs.

Başa gelen bağlaçlar:

Cümleler arasında türlü anlam ilgileri kurarak onları birbirine bağlayan edatlardır: âdeta, ama, ancak, bari, belki, binaenaleyh, çünkü, eğer, fakat, gerçi, güya, hakeza, hâlbuki, hatta, hazır, hele, illâ, illâ ki, kaldı ki, keşke, keza, lâkin, madem, mademki, mamafih, meğerki, nasıl ki, nitekim, oysaki, öyle ki, sanki, şayet, şöyle ki, tâ ki, üstelik, yalnız, yani, yeter ki, yoksa, zaten, zati gibi.

Örnekler:

  • O zamanlar çok okuyordum. Daha sekiz yaşındayken roman okumaya başlamıştım.
  • Turgut'un kaza yaptığını biliyorum. Fakat bunu sana kim söyledi?
  • Düğününe beni davet etmedi. Hâlbuki ben hediyesini bile almıştım.
  • Bugünlerde dürüst davranmıyor. Mamafih bu sözler aramızda kal­sın.
  • Üç gündür yataktan çıkamıyor. Zaten son zamanlarda hiç ayağa kalkamı­yordu.

Cümle başı edatlarının kullanıldığı yere göre cümleleri hangi ilgiyle bağladığına dikkat edilmelidir.

Sona gelen bağlaçlar:

bile, da (de), dahî, değil, ise, ki, ya gibi edatlardır. Bunlardan bile, da (de), dahî, ise, ya edatları kelimesi önceki unsurlara; değil, ki edatları getirildiği kelimesi sonraki unsurlara bağlar. Bu edatların pek çoğunda kuvvetlendirme ifadesi de vardır: Baksan a! Ben de özledim. Sağır Sultan bile duydu. Bu da geçer yahu! Hele bir nefes alayım da. Adam sen de. Sorsam mı ki*. Böyle de yatılmaz ki. Onlar şehirliydi biz ise köylüydük. (İse edatı, şart kipi ekiyle karıştırılmamalıdır.) Yorgun değilsin ya. Ev kira değil ya varsın küçük olsun, vs.

BAĞLAÇLARIN CÜMLE İÇİNDE KULLANILIŞLARINA ÖRNEKLER

Bağlaçlar, cümle içerisinde eşgörevli, eş değerli ya da birbiriyle ilgili öğeleri birbirine bağlarlar. "Kerim ve Sinan aynı işi yapıyorlardı; ama Kerim'in geliri Sinan'ınkinden yüksekti" cümlesindeki ve bağlacı, ilk cümleciğin ortak yüklemli özneleri olan eş değerli iki kelimesi birbirine bağlamakta, ama bağlacı da iki cümleciği birbiriyle ilişkilendirmektedir. Her iki cümlecik de aslında, özne ve yüklemleri bulunan bağımsız birer cümledir. Bu iki cümle arasındaki anlam ilişkisinin varlığı, ama bağlacıyla ortaya çıkmaktadır.

1-) Öznesi, yüklemi ya da tümleci ortak olan cümlelerde, eşgörevli öğeleri bağlamak için yinelemeli bağlaçlar da kullanılabilir.

Örnekler:

- İstanbul'un kışını da yazını da sevmem.

- Semih hem yiyor, hem söyleniyordu

2-) Ne ve ne bağlaçları cümleye olumsuz anlam yüklediğinden, yüklem olumlu durumda kullanılır.

Örnekler:

- İsmet ne armut ne de elma toplayabildi.

3-) Bağlaçlar, aralarında anlam ilişkisi bulunan cümle öğelerini bağlama fonksiyonu de görür.

Örnek:

- Bu filmin Türkiye'de gösterilmediğini sanıyordum, oysa yanılmışım.

4-) Bu tür cümlelerdeki cümleciklerin özneleri ayrı da olabilir.

Örnek:

- Kiracı evin balkonunun olmadığını söylüyordu, nitekim bunu ev sahibi de doğruladı.

5-) Bağlaçlar cümle öğelerinin önünde ya da arkasında yer alırlar. Bazı bağlaçlar cümlede sıfat ya da zarf olarak da kullanılabilir.

Örnekler:

- "Bir kedi ancak bu kadar kıvrak olabilir" cümlesindeki ancak, özneyi nitelediği için sıfat fonksiyonu yüklenmiştir.

- "Şimdi evde olması gerekirken ancak gidebildi" cümlesinde aynı kelime zarf olarak kullanılmıştır. Burada ancak kelimesi cümlenin yüklemini zaman bildirerek nitelemektedir.

- "Ev çok genişti; ancak Demet kısa sürede boyadı" cümlesinde ise ancak bir bağlaç olarak kullanılmıştır.

6-) Bazı bağlaçlar özel biçimlerde kullanılır. Mesela ki, de, ise bağlaçları, bazen yalnızca özneyi pekiştirir.

Örnek:

- "Sen ki ödevin olduğunu biliyorsun, nasıl olur da bunu yapmazsın?", "o da bu işleri iyi bilir, değil mi?" "ev ise yeşillikler içindeydi". Son örnektekine benzer cümlelerde ise bağlacı özneyle bitişik de yazılabilir ("ev ise" yerine "evse"). de ve da bağlaçları her zaman ayrı yazılır ve te veya ta şeklinde yazılamazlar.

7-) Ki bağlacının bir fonksiyonu de, birleşik cümlelerde yan cümleciği ana cümleciğe bağlamaktır.

Örnek:

- Eve geldiğimde gördüm ki musluk açık kalmış.

Bağlaçlar (De, Ki, Ya da) konu anlatımı ve örnekler! Bağlaç nedir? Bağlaç olan de, ki örnekleri! İngilizce bağlaçlar

BAĞLAÇ OLAN DA/DE 'NİN YAZILIŞI

Bağlaç olan da / de ayrı yazılır ve kendisinden önceki kelimenin son ünlüsüne bağlı olarak büyük ünlü uyumuna uyar: Kızı da geldi gelini de. Durumu oğluna da bildirdi. Sen de mi kardeşim? Güç de olsa. Konuşur da konuşur.

UYARI: Ayrı yazılan da / de hiçbir zaman ta / te biçiminde yazılmaz: Gidip de gelmemek var, gelip de görmemek var (Gidip te gelmemek var, gelip te görmemek var değil)

UYARI: Ya sözüyle birlikte kullanılan da ayrı yazılır: ya da

UYARI: Da / de bağlacını kendisinden önceki kelimeden kesme ile ayırmak yanlıştır: Ayşe de geldi (Ayşe'de geldi değil). Kitabın kapağına da dikkat et (Kitabın kapağına'da dikkat et değil).

BAĞLAÇ OLAN Kİ 'NİN YAZILIŞI

Bağlaç olan ki ayrı yazılır: bilmem ki, demek ki, kaldı ki vb.

Örnekler :

- Türk dili, dillerin en zenginlerindendir; yeter ki bu dil, şuurla işlen­sin. (Atatürk)

- Geçmiş zaman olur ki hayali cihan değer.

Birkaç örnekte ki bağlacı kalıplaşmış olduğu için bitişik yazılır: belki, çünkü, hâlbuki, mademki, meğerki, oysaki, sanki. Bu örnekler­den çünkü sözünde ek aynı zamanda küçük ünlü uyumuna uymuştur.

Şüphe ve pekiştirme göreviyle kullanılan ki sözü de ayrı yazılır: Ders bitti, zil çaldı mı ki? Seni öyle göreceğim geldi ki.

İNGİLİZCE BAĞLAÇLAR

İngilizce bağlaçlar 3 sınıfta incelenir. Bunlar Coordinating Conjuctions, Subordinating Conjuctions ve Correlative Conjuctions'dur. Şimdi örnek ve konu anlatımı yapalım.

1-) COORDİNATİNG CONJUCTİONS (KOORDİNE EDEN BAĞLAÇLAR)

Bu bağlaçlar; iki cümle, iki isim, iki fiil, iki sıfat veya iki zarf arasında koordinasyonu sağlamaya yardımcı olmaktadır.

İki cümlenin arasına girdiğinde kendinden önceki cümlenin bitiminde virgül kullanılır. Aynı doğrultuda, zıtlık belirtmede veya seçenek sunarken kullanımı tercih edilir. And, or, but, so, yet, for, nor bunlara örnektir.

Örnekler:

  • And: (ve) paralellik.
  • But: (ama, fakat, ancak) zıtlık belirtir.
  • For: (çünkü, zira)
  • Nor: (ne de) olumsuzluk belirtir.
  • Or: (veya, ya da) seçenek sunar.
  • Yet: (halbuki, ancak, yine de, oysa)
  • So: (bu yüzden) sonuç belirtir.

2-) SUBORDİNATİNG CONJUCTİINS (ZARF BAĞLAÇLARI)

Bir ana ve bir yan cümlenin arasındaki ilişkiyi belirtmede kullanılır.

Ana cümleden önce gelirse; ana cümlenin bitiminde virgül kullanılır ve ardından yan cümle gelir.

Ana cümleden sonra, yani yan cümlenin önünde gelirse virgül kullanılmaz. Zarf bağlaçları (subordinating) koşul, neden-sonuç, zaman, amaç, durum şeklinde gruplandırarak tanımlanabilir.

Örnekler:

Because, although, as soon as, when, however, just as, even if, by the time, while, in order that, whereas vb. bunlara örnektir.

3-) CORRELATİVE CONJUCTİONS (İLİŞKİ SAĞLAYAN BENZER BAĞLAÇLAR)

Benzer bağlaçlar; iki nesneyi, özneyi, fiili veya cümleyi bağlar.

İkili kalıplardan meydana gelirler ve her iki cümlede de bulunurlar.

Örnekler:

Neither..nor.., not only..but also.., either..or.., both..and.., bunlara örnektir.

Kaynak: Haberler.com / Gündem

Gündem Güncel Haberler

''Zıkkım yesin, gebersinler'' sözü ortalığı karıştırdı! Yeniden Refah'ta 220 kişilik istifa

''Zıkkım yesin, gebersinler'' sözü ortalığı karıştırdı! Yeniden Refah'ta 220 kişilik istifa

Bahçeli'nin elini öptüğü için tartışılan Özel Harekat Başkanı Karadeniz sessizliğini bozdu

Bahçeli'nin elini öptüğü için tartışılan Özel Harekat Başkanı Karadeniz sessizliğini bozdu

AVM'de genç kızın fotoğrafını çeken 75 yaşındaki adama gözaltı! İfadesi hayli tuhaf

AVM'de genç kızın fotoğrafını çeken 75 yaşındaki adama gözaltı! İfadesi hayli tuhaf

Bakmadan Geçme

İZSU İzmir su kesintisi: İzmir'de sular ne zaman gelecek? Bayraklı, Bornova, Menderes 17-18 Temmuz 2024 İzmir su kesintisi listesi! Gaziantep GASKİ su kesintisi: Gaziantep'te sular ne zaman gelecek? Araban, Yavuzeli, Karkamış 18-19 Temmuz 2024 GASKİ su kesintisi listesi! Adana ASKİ su kesintisi: Adana'da sular ne zaman gelecek? Sarıçam, Ceyhan, Kozan 18-19 Temmuz 2024 Adana su kesintisi listesi! KOSKİ Konya su kesintisi: Konya'da sular ne zaman gelecek? Beyşehir, Çumra, Seydişehir 18-19 Temmuz 2024 Konya su kesintisi listesi! BUSKİ Bursa su kesintisi: Bursa'da sular ne zaman gelecek? Karacabey, Nilüfer, Gemlik 18-19 Temmuz 2024 Bursa su kesintisi listesi! ASAT Antalya su kesintisi: Antalya'da sular ne zaman gelecek? Döşemealtı, Aksu, Kumluca 18-19 Temmuz 2024 Antalya su kesintisi listesi! 2024 Olimpiyatlar ne zaman başlıyor? Yaz Olimpiyat Oyunları nerede ve kaç ülke katılıyor? CANLI ALTIN KURU | Bugünkü çeyrek altın fiyatı ne kadar, kaç TL? 18 Temmuz altın fiyatı! Gram altın kaç lira? CANLI maç izle! (GALATASARAY-AS TRENCİN) Canlı şifresiz donmadan HD maç izle! 18 Temmuz günün maçları nereden izlenir? TFF Başkanı kim oldu? SON DAKİKA! TFF Başkanlık seçimi ne oldu, kim kazandı? TOKİ taksitlerine zam geldi mi? TOKİ Temmuz ile Aralık taksit artışı ne kadar oldu? ASKİ Ankara su kesintisi: Ankara'da sular ne zaman gelecek? Kalecik, Ayaş, Çankaya 18-19 Temmuz 2024 Ankara su kesintisi listesi! CANLI maç izle! (FENERBAHÇE-HULL CİTY) Canlı şifresiz donmadan HD maç izle! 18 Temmuz günün maçları nereden izlenir? 19 Temmuz 2024 Günlük Burç Yorumları! AŞK, EVLİLİK, SAĞLIK, KARİYER burç yorumları! 19 Temmuz burç yorumları nedir? BALIK KADINI VE YAY ERKEĞİ UYUMU ll Balık burcu kadını ve Yay burcu erkeği aşk uyumu nasıldır? Balık burcu ve Yay burcu nasıl anlaşır?
TFF, başkanını seçiyor! Oy sayımına geçildi

TFF, başkanını seçiyor! Oy sayımına geçildi

500
Yazılan yorumlar hiçbir şekilde Haberler.com’un görüş ve düşüncelerini yansıtmamaktadır. Yorumlar, yazan kişiyi bağlayıcı niteliktedir.
title