Rusya ve Çin'in Balkan ülkeleri üzerinde artan etkisninin önüne geçmek isteyen AB, altı ülkenin tam üyelik sürecini hızlandırmaya hazırlanıyor. Avrupa Birliği (AB) Konseyi Başkanı Antonio Costa, Birliğin, Balkanlar'ın batısındaki altı aday ülke için üyelik sürecini hızlandırmak istediğini bildirdi.

Cuma günü Karadağ'da yapılacak zirve öncesinde konuya ilişkin açıklamalarda bulunan Costa, Sırbistan'ın başkenti Belgrad'da düzenlediği basın toplantısında, üyelik konusundaki yavaş ilerleme nedeniyle "hayal kırıklığı hissi" oluşmasına izin verilemeyeceğini ifade etti.

"Birbirinize olan güveni artırmak istiyorsanız, hayal kırıklığı hissi yaratmamalısınız" diyen Costa, bunun süreci kolaylaştıracağı anlamına gelmediğini, ancak "birlikte nasıl daha hızlı nasıl sonuç alınabileceğinin" tartışılması gerektiğini dile getirdi.

Yıllardır AB'ye tam üyelik süreci içinde olan Arnavutluk, Kuzey Makedonya, Bosna-Hersek, Kosova, Sırbistan ve Karadağ, henüz gerekli kriterleri yerine getiremedikleri için bu hedefe ulaşamadı. Brüksel son dönemde Rusya ve Çin'in artan etkisinden endişe ederek aday ülkelerdeki reformları teşvik etmeye çalışıyor.

Batı Balkan ülkelerinin yanı sıra Ukrayna ve Moldova da AB'ye katılmak istiyor. Türkiye'nin AB'ye adaylık süreci ise geçen yıl askıya alınmıştı.

Karadağ'da zirve yapılacak

Cuma günü Karadağ'ın sahil kenti Tivat'ta yapılacak zirvede AB'ye üye ülkeler ile aday ülkelerin liderleri bir araya gelecek. Adaylık sürecindeki ilerleme konusunda ülkeler arasında farklılıklar bulunuyor. Yetkililere göre Karadağ ve Arnavutluk, diğer dört ülkeye kıyasla tam üyeliğe daha yakın devletler.

Aday ülkelerin, adalet standartlarından tarım ve balıkçılık kurallarına kadar uzanan 35 fasılda yasalarını AB ile uyumlu hale getirmesi gerekiyor. Her faslın açılması ve ardından kapatılması için 27 AB üyesinin tümünün onay vermesi gerekiyor.

AB ayrıca Sırbistan ve Kosova'nın üyelik süreçlerinin ilerleyebilmesi için, iki ülke arasındaki ilişkilerin normalleşmesi gerektiğini belirtiyor.

Kosova, NATO'nun 1999'daki 78 gün süren harekatı sonucu sona eren, Sırp hükümet güçleri ile Arnavut ayrılıkçılar arasındaki savaşa kadar Sırbistan'ın bir eyaletiydi. Belgrad, Kosova'nın 2008'de ilan ettiği bağımsızlığını tanımıyor.

"Genişleme bir ütopya değil"

"Yarın Avrupalı liderler, Batı Balkan liderleriyle daha hızlı ve daha iyi ilerlemek için metodolojimizi nasıl geliştirebileceğimizi tartışacak" ifadelerini kullanan Antonio Costa, "Genişleme bir ütopya değil, önümüzdeki yıllarda gerçekleşmesi mümkün bir şey. Bunun için daha sıkı ve daha hızlı çalışmamız gerekiyor" dedi.

Karadağ'a gitmeden önce altı aday ülkeyi ziyaret eden Costa, son durağı olan Belgrad'da Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic'e, tam üyelik sürecinin ilerleyebilmesi için demokratik reformları güçlendirmesi ve dış politikasını AB ile uyumlu hale getirmesi gerektiğini belirtti.

Sırbistan ayrıca, adalet sistemi dahil demokratik gerilemeyi durdurmaması halinde yaklaşık 1,5 milyar euro tutarındaki AB fonlarına erişimini kaybedebileceği konusunda Costa tarafından uyarıldı. AB Konseyi Başkanı, ülkeden ayrıca basın özgürlüğü ile özgür ve adil seçim koşullarınının iyileştirmesini talep etti.

Sırbistan ile ilgili olarak "Daha fazlasını yapmak istiyoruz ve buna hazırız" diyen Costa, "Ancak açık olalım, ilerlemenin hızı Sırbistan'ın kendi kararlılığına bağlı" ifadesini kullandı.

Rusya'ya yaptırım uygulamayan tek Avrupa ülkesi: Sırbistan

Sırbistan, Ukrayna'daki savaş nedeniyle Rusya'ya yaptırım uygulamayan tek Avrupa ülkesi konumunda. Ülke Moskova ile yakın ilişkilerini sürdürürken Vucic yakın zamanda Çin'e de ziyarette bulundu.

Giderek daha otoriter bir yönetim anlayışını benimseyen Vucic, Kasım 2024'te ülkenin kuzeyindeki bir tren istasyonu kazasında 16 kişinin ölmesinin ardından başlayan ve gençlerin önderlik ettiği sokak gösterileriyle karşı karşıya. Vucic perşembe günü reformları "yeni bir coşkuyla" sürdüreceğini ve Sırbistan'ı AB yolunda tutacağını dile getirdi.

Vucic, Karadağ'ın güvenlik gerekçesiyle 87 Sırp vatandaşının ülkeye girişini yasaklamasından bir gün sonra Tivat'a gidecek. Polisin açıklamasına göre söz konusu kişilerin yanında iletişim ekipmanları ve "Sırbistan kazanır" yazılı pankartlar bulunuyordu. Vucic bu sloganı düzenlediği etkinliklerde sıklıkla kullanıyor. Söz konusu kişilerin Karadağ'a neden gittiği henüz netlik kazanmış değil.

AP / ET,JD