'DEPREM BÖLGESİNE BÜTÇEDEN 3,6 TRİLYON LİRA HARCAMA YAPILDI'

Açıklamalarının ardından Bakan Şimşek, milletvekillerinin sorularını yanıtladı. Deprem bölgesi ile ilgili soruları yanıtlayan Bakan Şimşek, "Bizim için deprem bölgesinin ihyası en büyük öncelik. 2025 fiyatlarıyla 3,6 trilyon lira bugüne kadar bütçeden tahakkuk bazlı bir harcama söz konusu. Döviz bazında bu rakam 90 milyar doların üzerinde. Dolayısıyla, dünyanın hangi ülkesi olursa olsun hakikaten bu kadar büyük bir felaketin üstesinden makro ekonomik dengesizlikleri yöneterek çıkması kolay değil. Birçok konu tabii ki ilişkili ama şunu söyleyeyim: Kahramanmaraş merkezli deprem afetinin hemen ardından deprem bölgesinde vergi ve maliye boyutuyla her türlü kolaylığı sağladık. Her türlü vergisel tedbiri hayata geçirdik. Mücbir sebep haline ilişkin yasa geçen sene biliyorsunuz değiştirildi ve uzatıldı. Biz uzatma imkanlarının tümünü kullandık, dolayısıyla 30 Kasım'da sona erecek mücbir sebep halinin tekrar uzatılması için mutlaka bir yasal düzenleme gerekecek. Ama şunun altını çizmek istiyorum: Birincisi, depremden etkilenenler etkilendiklerini eğer kanıtlarlarsa mücbir hali sona erse dahi mücbir halden yararlanacaklar. İkinci konu, teminat konusunda bir kolaylığa gittik, 250 bin liraya kadar teminat şartını kaldırdık. Oradaki idarelerimize gerçekten samimi bir şekilde yükümlülüklerini yerine getirmek isteyenlere teminat konusunda, 'Kolaylık sağlayın' dedik. Dolayısıyla, o anlamda bir tereddüt oluşmasın, biz deprem bölgesinin ihyası için kaynak aktarmaya devam edeceğiz" ifadelerini kullandı. Bakan Şimşek ayrıca deprem bölgesinde vergi silme işlemlerinin yapılmadığını ancak faizlerin silindiğini ve taksitlendirme işlemlerinin yapıldığını ekledi.

'PROGRAM ÇALIŞIYOR'

Tekstil, mobilya, deri, konfeksiyon, ayakkabı sektörleri başta olmak üzere emek yoğun sektörlerde birtakım sıkıntıların yaşandığının farkında olduklarını kaydeden Bakan Şimşek, KOSGEB üzerinden çalışan başına aylık 2 bin 500 lira destek sunduklarını hatırlattı. Bakan Şimşek, ekonomi programı ile ilgili ise "Programa ilişkin de bir sürü değerlendirme yapıldı, saygı duyuyoruz. Farklı tabii ki görüşler var ama şunu net olarak ifade edeyim: 2023 Haziran ayında Maliye Bakanlığını devir teslim töreninden sonra yukarı çıktığımda bana Maliye Bakanlığının 26 Mayıs tarihli bir brifing dokümanı sunuldu. Tabii, depreme ilişkin analizler var, seçim döneminde alınan kararların etkilerinin analizleri var. Bu resmi Maliye Bakanlığının dokümanında, 'Bütçe açığı, tedbir alınmazsa milli gelire oran olarak yüzde 9,8 olacak' öngörüsü vardı. Cari açık o dönemde, o günkü rakamlarla milli gelire oran olarak yüzde 5-5,5 civarıydı. Tabii, programın çalışıp çalışmadığı hususu şöyle: Biz, bir taraftan 90 milyar dolarlık bir deprem harcaması yaparken bir taraftan da bütçe açıklarını düşürmüşüz. Bütçe açık hedeflerini önemli ölçüde geçen sene tutturduk, 2023'te tutturduk, 2024'te tutturduk. 2025'te büyüme bizim öngördüğümüz düzeyde gerçekleşmedi. Doğru, olabiliyor bu tür şeyler çünkü bu sene birçok olay yaşandı. Kuraklığın, donun etkisiyle tarımda küçülme var. İçeride, dışarıda birçok gelişme oldu, bölgemizde savaş oldu. Şimdi, ona rağmen, bakın, bütçe açığı yüzde 5,1'den geçen sene 4,7'ye, bu sene de büyük ihtimalle yüzde 3,5 yüzde 3,6 civarında gerçekleşecek. Dolayısıyla bütçe açığı düşüyor, bu anlamda program çalışıyor" diye konuştu.

'FAİZ HARCAMALARININ MİLLİ GELİRE ORANI 2027 YILINDAN İTİBAREN AŞAĞI YÖNLÜ OLACAK'

Bakan Şimşek, Türkiye'nin kamu borcunun mili gelire oranının yüzde 24-25 bandında olduğunu belirtti ve gelişmiş ülkelerde oranın yüzde 74 civarı olduğunu söyledi. 2023-2024 yıllarında deprem harcamaları nedeniyle ciddi faiz dışı açık verildiğini vurgulayan Bakan Şimşek, "Bu borçlanmanın etkileri yeni yeni çıkıyor. Faiz harcamaların milli gelire oranı bu sene yüzde 3,3 olacak. Son yirmi küsur yılın ortalaması yüzde 4'ün üzerinde yani rakam vermek için söylüyorum: 2002 yılında yüzde 14,3'tü, milli gelire oran olarak, bütçenin yüzde 43'üydü, vergi gelirlerinin yüzde 86'sıydı. Bugün bu oranlar tabii ki geçici olarak bir yükseliş trendinde ama konuşmamda da söyledim, faiz giderlerinin milli gelire oranı 2027'den itibaren özellikle faiz dışı fazlaya geçerek aşağı yönlü bir trende girecek" dedi.

'ENFLASYON HEDEFLERİNDE BİR MİKTAR SAPMA VAR'

Cari açık sorununun kökten çözülemeyeceğini ancak yönetilebilir seviyede olduğunu aktaran Bakan Şimşek, enflasyon sürecinin meşakkatli ve zorlu bir süreç olduğunu ifade etti. Bakan Şimşek, "Enflasyon 2022'nin ekim ayında yüzde 85'e çıkmış, yıl sonu 64. Mayıs ayında 40 civarına kadar düşmüştü ama nasıl düşmüştü? Doğalgaz işte belli ölçüde bedavaydı. Dolayısıyla şunu anlatmaya çalışıyorum. 'Eğer biz bu programı uygulamasaydık enflasyon ne olurdu?' sorusunu sormak bile istemiyorum ama şu bir gerçek: 2022 yılı sonunda enflasyon 64'ten bu sene sonuçta program sayesinde 32-33 civarına indi. Daha da inmesi için şartlar şu anda yerinde ve inecek. Tabii ki biz hedeflerimizde hep iddialı olduk, iddialı olmak da yanlış değil, iddialı olacaksınız tabii. Enflasyon hedeflerinde bir miktar sapma var, geçen sene 2-3 puanlık bir sapma vardı. Sonuçta, enflasyon hedefini tutturmakla mükellefiz ama yaklaşmak önemlidir. Dolayısıyla ben inanıyorum ki enflasyondaki düşüş devam edecek. Yani eğer KKM gibi bir yükümlülük olmasaydı, 2003'te, 2004'te bir deprem yükü yok, 99 depremi var tabii ama bu boyutlarda değil; o dönemde büyük bir faiz dışı fazla var, şu anda faiz dışı açık veriyoruz. Dolayısıyla bütün bu hususlar bugün ile o günü karşılaştırmayı zorlaştırıyor, onu görmemiz lazım ama şu anda dezenflasyon devam ediyor, mali disiplini tesis ettik, sürdürülebilir cari denge var, KKM'den çıkışı tamamlıyoruz ve dayanıklılığımız şoklara karşı artmış" değerlendirmesinde bulundu.

'KAMU HİZMETİ YAPMAK İÇİN BURADAYIM'

Komisyonda Bakan Şimşek, muhalefet milletvekillerinin sözünü kesmesini eleştirerek, "Ben bu ülkede kamu hizmeti yapmak için buradayım ve bu konuda da samimiyim. Eleştirin beni, saygı duyarım size ama yapmadığım şeyleri söylerseniz üzülürüm. Şimdi, bak, az önce ben buradaydım, sabahtan beri beraberiz, on saat oldu. Bir gazeteci arkadaşımız, 'Mehmet Şimşek ağır hasta, Londra'da tedavi görmek için.' Buyurun, hadi, buyurun bakın. Şunu anlatmaya çalışıyorum: değerli kardeşlerimden bazıları dedi ki, 'Sen demişsin ki ücretler enflasyona sebep oluyor.' Ya, ben öyle bir şey söylemedim. Ben söylediğim bağlamı çok iyi hatırlıyorum. Bütçe açığı enflasyonisttir. Lütfen, aranızda ekonomistler var. Bütçe açığını artırdığınız zaman enflasyonist mi değil mi? Benim kastım o, çok net. Onun için birbirimize yani. Şimdi dediler ki, 'Yüksek alkollü içkilerde ÖTV, viskide yok, işte şeyde var.' Yok, arkadaşlar bakın, 'Rakıdan yüksek vergi alınıyor, viskiden alınmıyor.' Yüksek alkollü içkilerde ÖTV" derken CHP'li milletvekilleri araya girdi ve komisyonda 'Alkol' tartışması yaşandı.

'CUMHURBAŞKANIMIZ PROGRAMI GÜÇLÜ BİR ŞEKİLDE DESTEKLEDİ'

Bakan Şimşek, Türkiye'de hayat pahalılığı probleminin olduğunu ancak çözmek için samimi çaba sarf ettiklerini dile getirdi. Bakan Şimşek, görevinden affının istenip istenmeyeceğine dair, "Bugüne kadar ben hiçbir şekilde ülkeme hizmet dışında, bu zor dönemde elimden geldiğince bir kamu hizmeti, bir mecburi askerlik hizmeti perspektifi dışında hiçbir mülahazam olmamıştır. Ben, şunu da açık söyleyeyim: Sayın Cumhurbaşkanımız bugüne kadar, bu programın eksiklikleri var, eleştirirsiniz ama programın uygulanmasında da bize gerçekten Cumhurbaşkanımız, seçilmiş bir insan, yetki kendisinde, bize izin vermezse biz bu programı uygulayabilir miyiz? Tabii ki Cumhurbaşkanımız bu programı çok güçlü bir şekilde destekledi ve eğer bugün bir miktar belli alanlarda dengesizliklerin giderilmesinde ilerleme varsa bu, büyük oranda siyasi sahiplenmeyle ilişkilidir" ifadelerini kullandı.

BÜTÇE KABUL EDİLDİ

Bakan Şimşek'in yanıtlarının ardından Komisyon Başkanı Mehmet Muş, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile ona bağlı kuruluşların 2026 yılı bütçe teklifini oylamaya sundu. AK Parti ve MHP'lilerin oylamalarıyla bütçe kabul edildi ve Başkan Muş, birleşimi 7 Kasım Cuma günü toplanmak üzere kapattı.