Ernst&Young (EY), Orta Avrupa bölgesi genelinde Türkiye'nin de aralarında olduğu çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren 1000'den fazla aile şirketi sahibi, startup kurucusu ve farklı ölçekteki şirketlerden liderlerin katıldığı araştırmasının sonuçlarını yayımladı.

Şirketten yapılan açıklamaya göre, araştırma bölge genelindeki girişimcilerin artan maliyetler, düzenleyici baskılar ve makroekonomik belirsizliklere rağmen büyüme hedeflerini korurken yatırım ve operasyonlarında daha seçici ve disiplinli hareket ettiğini ortaya koydu.

Raporda yer alan bilgilere göre, Türkiye'de strateji ve pazarlama odaklı inovasyon yüzde 50 oranıyla bölge genelinin üzerinde seyrederken, ürün ve süreç inovasyonu yüzde 48, organizasyonel inovasyon ise yüzde 45 seviyesinde gözlemlendi.

İnovasyon eğilimi geniş tabanlı bir görünüm sunarken, herhangi bir inovasyon planlamadığını belirtenlerin oranı yüzde 5 seviyesiyle geçen yıla göre sabit kaldı.

Türkiye'de dijital dönüşümün ivme kazandığı belirtilen raporda yapay zeka ve makine öğrenimi yüzde 82, veri analitiği yüzde 79 kullanım oranlarıyla öne çıkarken, bunu bulut teknolojileri yüzde 63 ve dijital müşteri deneyimi platformları yüzde 70 oranlarıyla yer aldı.

Algılanan performans etkisi inovasyonda yüzde 71 ve teknolojiye adaptasyon hızında yüzde 70 ile güçlü bir görünüm sunarken, gelir büyümesine etkisi yüzde 36 ile sınırlı kaldı. Yapay zeka destekli süreçler, veri odaklı karar alma ve müşteri deneyimi uygulamalarında güçlü bir adaptasyon görülürken, bu dönüşümün gelir büyümesine etkisinin artırılması önemli bir gelişim alanı olarak öne çıktı.

Araştırma sonuçları girişimcilik ekosistemine yönelik algıda da belirgin bir iyileşmeye işaret etti. Raporda olumlu değerlendirmelerin oranı yüzde 34'e yükselirken, olumsuz değerlendirmeler yüzde 51'den yüzde 25'e geriledi.

Yatırımlarda öz kaynak kullanımı öne çıkıyor

Girişimcilik ekosisteminin önündeki temel zorluklar arasında makrofinansal unsurlar yer aldı. Finansmana erişim yüzde 71, ekonomik belirsizlik yüzde 70 oranıyla öne çıkarken, düzenleyici karmaşıklık yüzde 45 ile bölgenin altında kalıyor.

Şirketler bölge ortalamasına kıyasla büyüme yatırımlarına daha sınırlı kaynak ayırırken, modernizasyon ve otomasyon yatırımlarına öncelik verdi. Bilişim teknolojileri yatırımları yüzde 50, otomasyon yüzde 45, ekipman yatırımları yüzde 36 ve yeni tesis yatırımları yüzde 13 seviyesinde iken, herhangi bir yatırım planlamadığını belirtenler ise yüzde 18 ile bölge genelinin üzerinde yer aldı.

Yatırımları sınırlandıran başlıca unsurlar ise sermaye maliyeti ve finansmana erişim zorlukları olurken, ekonomik risk ve piyasa belirsizliği yüzde 71, finansman yetersizliği yüzde 52 ve yüksek faiz oranları yüzde 41 ile bölge ortalamasından yüksek seyretti. Finansman kaynaklarına bakıldığında ise, ağırlıkla öz kaynaklar yüzde 61 oranıyla öne çıkarken, krediler yüzde 20 ve teşvikler/hibeler yüzde 14 düzeyinde kaldı.

Tam zamanlı işe alım oranı geçen yıla kıyasla yüzde 44'ten yüzde 34'e gerilerken, dış kaynaklı işbirlikleri ve yarı zamanlı işe alım artış gösterdi.

İşe alım sürecindeki temel zorluklar ise yüzde 41 ile ücretlendirme zorlukları, yüzde 30 ile aday beklentilerini karşılama yüzde 25 ile büyük ölçekli şirketlerle rekabet olarak öne çıktı.

Girişimcilik ekosisteminde seçici büyüme dönemi

Açıklamada görüşlerine yer verilen EY Türkiye Şirket Ortağı, Girişimci Kadın Liderler Programı ve EYnovation Start-up Programı Lideri Müge Tan Belviso, raporda yer aldığı üzere Türkiye'de girişimcilik ekosistemine duyulan güvenin artmasının oldukça memnuniyet verici bir gelişme olduğunu belirtti.

Belviso, araştırmalarının girişimcilik ekosisteminin büyüme, yatırım ve dönüşüm kararlarında daha seçici hareket ettiğini ortaya koyduğunu kaydetti.

Ayrıca, yapay zeka ve veri analitiği gibi teknolojilerin hızla yaygınlaştığına değinen Belviso, belirsizliklerin ve maliyetlerin büyüme üzerindeki belirleyici etkisini koruduğunu aktardı.

Belviso, araştırmalarının girişimcilik ekosisteminin gelişimi için 5 temel öncelik önerisi sunduğunu kaydederek, bu öncelikleri şöyle sıraladı:

"kademeli büyüme', 'karlılık ve likiditenin korunması', 'finansal risk yönetimi', 'müşteri değerinin gelire dönüştürülmesi' ve 'esnek yetenek stratejilerinin geliştirilmesi'. Bu alanlarda kaydedilecek ilerleme, girişimcilerin yalnızca mevcut belirsizliklere karşı daha dayanıklı olmalarını değil, aynı zamanda yerel ve küresel pazarlarda rekabet güçlerini artırmalarını da sağlayacaktır."

Girişimcilikte teknoloji ve yapay zeka odağı güçleniyor

EY Türkiye Şirket Ortağı ve Girişimci Kadın Liderler Programı Lideri Ferzan Ülgen de Türkiye girişimcilik ekosisteminin teknoloji ve yapay zeka alanlarındaki odağıyla katılımcı ülkeler ortalamasının üzerinde bir seviyede seyretmesinin dikkati çekici olduğunu aktardı.

Araştırmalarının, başarının yalnızca yeni fırsatları değerlendirmekten değil, inovasyon kapasitesini güçlendirmekten, kaynakları etkin yönetmekten, yetenek stratejisini doğru belirlemekten ve sürdürülebilir değer sunmaktan geçtiğini gösterdiğine değinen Ülgen, "Bu doğrultuda geleceğin başarılı girişimleri, değişime hızla adapte olabilen, doğru yetenek stratejilerini benimseyen, yeteneği merkeze koyarak teknolojiyi ve yapay zekayı süreçlerine entegre edebilen girişimciler olacak." ifadelerini kullandı.