BES iptali nasıl yapılır, e-Devletten BES iptal edilir mi, SMS ile nasıl yapılır? BES'deki paramı nasıl alırım, iptal edilince para iadesi ne kadar?

Bireysel Emeklilik Sistemi'nde (BES) sözleşmesini sonlandırmak isteyen katılımcılar, işlemin nasıl yapılacağını ve birikimlerinin ne şekilde ödeneceğini araştırıyor. BES'ten ayrılma işlemi emeklilik şirketi üzerinden yürütülürken, cayma ve ayrılma durumlarında uygulanacak süreç sözleşmenin süresine ve hesabın durumuna göre değişebiliyor. Peki, BES iptali nasıl yapılır, e-Devletten BES iptal edilir mi, SMS ile nasıl yapılır? BES'deki paramı nasıl alırım, iptal edilince para iadesi ne kadar? Detaylar...

BES İPTALİ NASIL YAPILIR?

BES iptali için öncelikle sözleşmenin bulunduğu emeklilik şirketine başvurulması gerekiyor. Emeklilik Gözetim Merkezi'ne (EGM) göre katılımcılar sistemden istedikleri tarihte ayrılabiliyor. Ayrılma talebi elektronik ortamda veya yazılı olarak emeklilik şirketine iletilebiliyor.

Başvurunun ardından emeklilik şirketi, talebin kendisine ulaşmasından itibaren 5 iş günü içinde katılımcıya Ayrılma Bilgi Formu, Ayrılma Talep Formu ve Hesap Bildirim Cetvelini iletiyor. Bu belgeler, katılımcının BES hesabındaki birikim ve ayrılma işlemiyle ilgili bilgileri içeriyor.

Katılımcının kendisine gönderilen ayrılma belgelerini imzalayarak emeklilik şirketinin belirttiği kanaldan iletmesi gerekiyor. Belgelerin şirkete ulaşmasının ardından ödeme süreci başlıyor. EGM'nin bilgilendirmesine göre emeklilik şirketi, ayrılma talep formunun kendisine ulaşmasından itibaren en geç 20 iş günü içinde, uygulanması gereken kesintiler ve stopaj sonrasında kalan tutarı katılımcının belirttiği banka hesabına ödemekle yükümlü.

BES'ten ayrılma ile sözleşmeden cayma işlemlerinin aynı süreç olmadığı da dikkate alınmalı. Sözleşme teklifinin imzalanması veya elektronik ortamda onaylanmasını takip eden 2 ay içinde cayma hakkı bulunuyor. Cayma halinde ödeme süreci ve uygulanabilecek kesintiler ayrılma işleminden farklı kurallara tabi.

E-DEVLETTEN BES İPTAL EDİLİR Mİ?

e-Devlet üzerinden BES ile ilgili bilgilere ulaşılabiliyor. Ayrıca EGM'nin BES Mobil uygulamasına e-Devlet kullanıcı bilgileriyle giriş yapılabiliyor ve BES hesapları, birikimler, Devlet katkısı ve diğer sözleşme bilgileri takip edilebiliyor.

Ancak BES sözleşmesinin sonlandırılması için resmi süreç, sözleşmenin bağlı bulunduğu emeklilik şirketine ayrılma talebinin iletilmesiyle yürütülüyor. EGM'nin güncel katılımcı rehberinde BES'ten ayrılmak isteyenlerin emeklilik şirketine başvurması gerektiği belirtiliyor. Bu nedenle e-Devlet üzerinden BES bilgilerini görüntülemek ile BES sözleşmesini sonlandırmak aynı işlem olarak değerlendirilmemeli.

e-Devlet, özellikle kişinin hangi BES sözleşmelerine sahip olduğunu ve BES kapsamındaki bilgilerini kontrol etmesi açısından kullanılabilir. Sözleşmenin iptaline ilişkin işlem ise ilgili emeklilik şirketinin sunduğu kanallar üzerinden tamamlanıyor.

SMS İLE BES İPTALİ NASIL YAPILIR?

SMS ile BES işlemlerinde kullanılabilecek yöntem, emeklilik şirketinin sunduğu hizmetlere göre değişebiliyor. EGM'nin güncel bilgilendirmesinde, BES'ten ayrılma talebinin elektronik ortamda iletilebildiği; emeklilik şirketinin ise ayrılma bilgi formu, ayrılma talep formu ve hesap bildirim cetvelini elektronik iletişim araçları arasında SMS linki de bulunacak şekilde katılımcıya gönderebildiği belirtiliyor.

Bu nedenle SMS üzerinden gelen bağlantı, ayrılma işleminin tamamlanması için gerekli belgelerin veya ilgili güvenli işlem ekranının açılmasını sağlayabilir. Ancak tüm emeklilik şirketleri için tek ve ortak bir SMS iptal yöntemi bulunduğu söylenemez.

Katılımcının, SMS ile gönderilen bağlantının gerçekten sözleşmesinin bulunduğu emeklilik şirketine ait olduğundan emin olması ve işlemi şirketin resmi kanalları üzerinden tamamlaması gerekiyor. Ayrılma işleminin tamamlanması için gerekli belgeler şirket tarafından belirlenen yöntemle iletiliyor ve imzalanarak şirkete ulaştırılıyor.

BES'DEKİ PARAMI NASIL ALIRIM?

BES'teki birikimin alınabilmesi için sistemden ayrılma talebinin emeklilik şirketine iletilmesi gerekiyor. Ayrılma talep formunun imzalanarak şirkete ulaştırılmasının ardından emeklilik şirketi, hesapta bulunan birikim üzerinden gerekli hesaplamaları yapıyor.

Ödenecek tutar, kişinin BES hesabındaki birikiminin yanı sıra sistemde geçirilen süre, Devlet katkısı hesabındaki hak ediş durumu, fonların getirisi ve uygulanabilecek kesintilere göre değişebiliyor. Bu nedenle BES'ten ayrılan herkes için aynı miktarda ödeme yapılması söz konusu değil.

Devlet katkısı açısından da sistemde kalınan süre önem taşıyor. EGM'nin güncel bilgilerine göre Devlet katkısı hesabındaki tutarın hak ediş oranı, sistemde kalınan süreye göre değişiyor. En az 3 yıl sistemde kalanlar Devlet katkısı hesabındaki tutarın belirli bir bölümüne, daha uzun süre sistemde kalanlar ise daha yüksek oranlara hak kazanıyor. Emeklilik, vefat veya maluliyet durumlarında ise Devlet katkısı hesabındaki tutarın tamamına ilişkin hak ediş söz konusu oluyor.

2026 yılı itibarıyla BES'te Devlet katkısı oranı yüzde 20 olarak uygulanıyor. Ancak hesaptaki Devlet katkısının tamamının sistemden ayrılma halinde alınabilmesi, yalnızca katkı payının yatırılmış olmasına bağlı değil; sistemde geçirilen süreye ilişkin hak ediş koşulları da dikkate alınıyor.

BES'ten ayrılırken ayrıca elde edilen getiri üzerinden gelir vergisi stopajı uygulanıyor. EGM'nin açıklamasına göre sistemde 10 yıldan az kalanlarda stopaj oranı yüzde 15, 10 yıl sistemde kalmasına rağmen emeklilik hakkı kazanmadan ayrılanlarda yüzde 10, emeklilik hakkı kazanarak veya vefat ve maluliyet gibi belirtilen durumlarda sistemden ayrılanlarda yüzde 5 olarak uygulanıyor. Stopaj, birikimin tamamı üzerinden değil, ilgili getirinin vergilendirilmesine ilişkin tutar üzerinden hesaplanıyor.

BES İPTAL EDİLİNCE PARA İADESİ NE KADAR?

BES iptal edildiğinde alınacak para için herkes açısından geçerli tek bir tutar bulunmuyor. Ödeme miktarı; kişinin yatırdığı katkı paylarına, fonların dönemsel değer değişimlerine, varsa Devlet katkısına ilişkin hak edişine, sözleşmeye bağlı kesintilere ve ayrılma sırasında uygulanacak stopaj gibi unsurlara göre değişebiliyor.

Özellikle BES hesabındaki fonların değeri zaman içinde değişebildiğinden, hesapta görülen tutar ile ayrılma işlemi sonucunda ödenecek tutarın aynı olması zorunlu değil. EGM de BES birikimlerinin fon tercihleri ve yatırım getirilerine göre değişebileceğini belirtiyor.

Sözleşmenin ilk yıllarında plan kapsamında giriş aidatı, yönetim gideri ve bazı durumlarda ara verme kesintileri uygulanabiliyor. EGM'nin bilgilendirmesine göre bu kesintilerin koşulları ve tutarları emeklilik planına göre değişebiliyor. Ayrıca fon toplam gider kesintileri fon varlıklarından karşılanarak fonun getirisine etki edebiliyor.

Bu nedenle BES iptal edildiğinde hesaba geçecek net tutarın önceden tek bir rakam olarak verilmesi mümkün değil. Kesin ödeme tutarı, ayrılma işlemi sırasında emeklilik şirketinin hazırladığı Hesap Bildirim Cetveli ve ayrılma belgelerinde gösteriliyor.

BES'ten ayrılma talep formunun şirkete ulaşmasının ardından, uygulanacak kesintiler ve stopaj hesaplandıktan sonra kalan tutarın belirtilen banka hesabına aktarılması gerekiyor. EGM'nin güncel rehberinde bu ödemenin en geç 20 iş günü içinde yapılması gerektiği belirtiliyor.

Dilara Yıldız

Haberler.com