BAKÜ/ Azerbaycan Cumhurbaşkanı Müşaviri Hikmet Hacıyev, Azerbaycan Türkiye kardeşliğinin çok derin ve muhkem olduğunu belirterek, Türkiye ile ilgili herhangi bir konunun Azerbaycan için bir müzakere mevzusu olmadığını söyledi.

Hacıyev, Türkiye Azerbaycan Dostluk İşbirliği ve Dayanışma Vakfı (TADİV) ile Kültürlerarası Ağ Derneği işbirliğinde düzenlenen "Barışın Coğrafyası Karabağ: Güney Kafkasya'da İmar, İstikrar ve Bölgesel İşbirliği" programı kapsamında Azerbaycan'a gelen Türkiye'den 20 kişilik basın ve temsil heyetine değerlendirmelerde bulundu, soruları yanıtladı.

Karabağ Savaşı'nda Türk medyasının ve Türk halkının Azerbaycan'ın yanında olduğunu belirten Hacıyev, bu desteğin her zaman hissedildiğini ve bunun gurur verdiğini ifade etti.

Hacıyev, Karabağ'daki ve diğer bazı kentlerdeki mayın probleminin önemli olduğunu dile getirerek, mayınları "toprağa dökülmüş ölüm tohumları" şeklinde nitelendirdi.

Mayınların bir kısmının patlamamış ve her zaman karşı karşıya gelinebilecek halde olduğunu söyleyen Hacıyev, "Ermeniler geri çekildikten sonra o topraklardan çıktıkları takdirde maksatlı şekilde, amaçlı bir şekilde yollara, nereye eline geçmişse bir mayın koyup gitmiş." dedi.

Hacıyev, mezarlıklara ve köy yollarına mayın döşendiğini, patlamaların en çok o bölgelerde olduğunu ifade etti.

"Mayınların kurbanları en çok çocuklar oldu"

Hacıyev, 2020'den bu yana 422'den fazla kişinin mayın patlamasında hayatını kaybettiğini, yaralandığını belirterek, mayın terörünün bugün de devam ettiğinin altını çizdi.

Birçok arazinin mayından arındırıldığını, robotik mayın temizleme cihazlarının kullanıldığını anlatan Hacıyev, "Kardeş Türkiye'den de aldığımız cihazlarımız var. Onlar da yerinde çok iyi iş yapıyorlar. Bundan sonra da yapacağımız işlerimiz var." ifadesini kullandı.

Karabağ ve Zengezur'da çok sayıda mayın döşendiğini belirten Hacıyev, "Ermeniler tarafından bize mayın haritaları verildi ama bu da bir işe yaramadı." dedi.

Hacıyev, "1990'lardan bugüne 3 binden fazla insanımız mayın kurbanı olmuş. Hatta 2020'de bu mayın tuzakları da vardı. Bunun da en çok kurbanları çocuklar olurdu." diye konuştu.

Mayın temizleme çalışmalarının yıllar boyunca süreceğine dikkati çeken Hacıyev, Karabağlı ailelerin topraklarına geri dönmesine ilişkin "Karabağ'da 56 bin, 60 bine yakın civarında insanımız yaşıyor, okuyor, çalışıyor. Yani kısa bir vadede bunları biz geri getirmeyi başardık." ifadesini kullandı.

Hacıyev, Karabağlıların topraklarına geri dönebilmesindeki önemli faktörlere değinerek, ilk faktörün mayınların temizlenmesi, ikinci faktörün de altyapının onarılması olduğunu söyledi.

Azerbaycan ordusunun kurulmasında, orduda yer alan asker ve subayların yetiştirilmesinde Türkiye'nin katkısının büyük olduğuna işaret eden Hacıyev, Türkiye ile Azerbaycan arasında yapılan askeri tatbikatların önemini vurguladı.

"Azerbaycan-Türkiye kardeşliği derin"

İran, ABD ve İsrail savaşı başladığında, sosyal medyada propagandalar olduğunu belirten Hacıyev, "Birincisi Azerbaycan-Türkiye kardeşliği derin ve çok muhkem ve her konuda Azerbaycan ve Türkiye arasında stratejik bir anlaşma ve işbirliği var. Bütün sahalarda, sadece cumhurbaşkanlarımızdan başlayarak bütün sahalarda, böyle krizler olduğu takdirde Azerbaycan ile ve Türkiye arasında telefon diplomasisi ve yüz yüze görüşme trafiği hiçbir zaman durmaz." dedi.

Hacıyev, İran-Azerbaycan ilişkilerinde de 3 temel prensip bulunduğunu, o temel prensiplerden birinin "dostluk, komşuluk ilişkileri" olduğunu dile getirdi.

Azerbaycan-İsrail ilişkileri ve Filistin meselesi

Hacıyev, Azerbaycan-İsrail ilişkilerine ve bu ilişkinin Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ilişkiyle karşılaştırılmasına dair, Azerbaycan iç ve dış politikasında ve devlet düşüncesinde Türkiye'nin öncelikli bir yeri olduğuna işaret etti. Hacıyev, "İşte Türkiye konusu varsa, bu müzakere mevzusu değildir." dedi.

İsrail hükümetinin 1915 olaylarına ilişkin Ermeni iddialarıyla ilgili aldığı kararı şiddetle kınayan ilk ülkenin Azerbaycan olduğunu belirten Hacıyev, İsrailli yetkililerle görüşmelerinde bu kararın doğru olmadığını ifade ettiklerini söyledi.

Hacıyev, bu konunun Batı'nın Türkiye'ye karşı kurduğu bir "propaganda" olduğunu dile getirerek, İsrailli yetkililere bu karardan vazgeçmelerinin daha akıllıca bir adım olacağını söylediklerini ve onların da bunu kabul ettiğini anlattı.

Azerbaycan'ın Filistin konusundaki tutumuna dair "çirkin bir propaganda" olduğuna işaret eden Hacıyev, ülkesinin iki devletli çözümü desteklediğini, Ramallah'ta Azerbaycan'ın diplomatik temsilciliği bulunduğunu ve Azerbaycan'ın Filistin'i bir devlet olarak kabul ettiğini söyledi.

Hacıyev, üst düzey ziyaretlerin de olduğunu ve insani yardımları sürdürdüklerini dile getirerek, Azerbaycan'ın Filistin konusunda ilkeli siyasetini ve konumunu sürdürdüğünü ifade etti.

"Türk dünyası öz ailemiz"

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) çerçevesindeki ilişkilere dair Hacıyev, "Biz Türk dünyasını öz ailemiz görürüz, bizim başka ailemiz yoktur." dedi.

Hacıyev, TDT'nin daha da güçlenmesi için Azerbaycan'ın elinden geleni yapmaya devam ettiğini belirterek, işbirliği ve ortaklık yürüttüklerini, bundan sonraki amacın da entegrasyon olacağını dile getirdi.

Azerbaycan-Türkiye kardeşliğinin herkes için örnek teşkil ettiğini vurgulayan Hacıyev, ülkesinin toprakları işgal altındayken Türkiye'nin yanlarında olduğunu ve bunu herkesin gördüğünü söyledi.

Ermenistan'ın yeni anayasayı kabulü bekleniyor

Hacıyev, Azerbaycan'ın Ermenistan'dan beklentilerine ilişkin, Ağustos 2025'te Azerbaycan ile Ermenistan arasında paraflanan barış anlaşmasının kalıcı olmasını istediklerini, bu barışı somutlaştırmak için iki ülke arasında ticaret işbirliğinin başladığını ifade etti.

Ülkesinin, Kazakistan ve Rusya üzerinden transit geçişlerin güvenliğini sağladığını belirten Hacıyev, Ermenistan anayasasında "hem Azerbaycan'a hem de Türkiye'ye karşı arazi" iddiaları olduğunu ve bunun değişmesini beklediklerini söyledi.

Hacıyev, Ermenistan'da yeni anayasanın kabulünü beklediklerini, bu konuda da Türkiye ile her zaman olduğu gibi kesintisiz ve iyi iletişim sürdürdüklerini, barış süreçlerinin de paralel şekilde ilerlediğini belirtti.

Müşavir Hacıyev, yeni anayasanın kabulü ve Ermenistan'ın Azerbaycan'a ve Türkiye'ye yönelik iddialarından vazgeçmesi durumunda barış anlaşmasını imzalamaya hazır olduklarının altını çizdi.

Zengezur Koridoru'nun statüsünün anlaşmada belirtildiğine işaret eden Hacıyev, ABD tarafından fizibilite çalışmalarının bu yaz tamamlanacağına dair bilgi aldıklarını ifade etti.

Hacıyev, bu koridorun Azerbaycan için olduğu kadar Ermenistan için de önemli olduğunu belirtti.

Karabağ'daki ekonomik durum

Karabağ'da dayanıklı iş yerlerinin oluşturulmasını ve ekonomi zinciri kurulmasını planladıklarını söyleyen Hacıyev, Karabağ'ın potansiyelinin düzgün kullanılmasının esas amaçlarından biri olduğunu dile getirdi.

Hacıyev, enerji kapasitesinin düzgün şekilde kullanılmasını hedeflediklerini, bölgede su ve güneş gibi yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanmak için çalışmalar yaptıklarını belirtti.

Bölgede büyük bir tarım potansiyeli bulunduğunu ve Türkiye'nin bu çerçevede katkı sağladığını söyleyen Hacıyev, burada kültürel turizm potansiyelinin de bulunduğuna işaret etti.

Hacıyev, ulaşım alanında da bölgenin önem arz ettiğini, birçok koridorun ve güzergahın Karabağ'dan geçtiğini söyledi.

Azerbaycan-Suriye ilişkileri

Kardeş Türkiye ile Suriye'nin siyasi birliğini, toprak bütünlüğünü ve egemenliğini tam şekilde desteklediklerinin altını çizen Hacıyev, Suriye'nin enerji konusunda desteğe ihtiyaç duyduğunu ve bu minvalde yardımcı olmaya çalıştıklarını dile getirdi.

Suriye'ye eğitim alanında da Azerbaycan'ın destek sağlayacağını belirten Hacıyev, 100'e yakın okulun yeniden inşası için maddi destekte bulunacaklarını ifade etti.

Hacıyev, Azerbaycanlı ve Suriyeli yetkililerin görüşmelerinden bahsetti.

Azerbaycan-Rusya ilişkileri

Hacıyev, Rusya ile Azerbaycan arasındaki ilişkilerin normalleştiğini belirterek, Azerbaycan Hava Yollarına (AZAL) ait uçağın 2024'te Rus hava sahasında açılan ateş sonucunda Kazakistan'ın Aktau kenti yakınlarında düşmesinin ardından iki ülke arasında kriz olduğunu hatırlattı.

Azerbaycan'ın soruşturma ve tazminat gibi haklı talepleri bulunduğunu ve bu taleplerin yerine getirildiğini belirten Hacıyev, "Biz geleceğe baktık Rusya-Azerbaycan ilişkilerinde. Rusya-Azerbaycan ilişkileri de bugün normaldir." dedi.