TCMB Başkan Yardımcısı Karahan yapay zekada kamu yararı çağrısı yaptı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkan Yardımcısı Hatice Karahan, merkez bankalarının finans alanında sorumlu yapay zeka standartlarını belirlemede öncü olması ve yapay zeka sistemlerinin kamu yararına hizmet etmesini sağlaması gerektiğini söyledi.

TCMB tarafından İstanbul Finans Merkezi'nde düzenlenen ve dünyanın dört bir yanından merkez bankası başkanları ile üst düzey politika yapıcıları bir araya getiren İstanbul Ekonomi Forumu'nda "Yapay Zeka ve Küresel Ekonomi: Fırsatlar ve Riskler" paneli düzenlendi.

Panelin moderatörlüğünü yapan TCMB Başkan Yardımcısı Karahan, küresel ekonominin son 10 yılda çeşitli şokların yanı sıra, ekonomiler için bir "hız sınırı" olarak da tanımlanabilecek potansiyel büyümedeki sürekli bir düşüşle karşı karşıya kaldığını söyledi.

Bu noktada çeşitli politikalarla bu düşüşün tersine çevrilip çevrilemeyeceği sorusunun gündeme geldiğine işaret eden Karahan, "Küresel ölçekte hız kazanan yapay zeka süreciyle birlikte, bu teknolojinin potansiyel büyüme üzerindeki etkisi giderek daha fazla sorgulanır hale geldi, bu durum da doğal olarak para politikası ve merkez bankalarıyla ilişkilendiriliyor." diye konuştu.

Karahan, yapay zekanın para politikasını çeşitli kanallar aracılığıyla etkilemesinin muhtemel olduğunu, ancak gerçek etkileri görmek için biraz zamana ihtiyaç duyduklarını ifade etti.

Yapay zekanın ekonomiler için stratejik bir araç olduğunu dile getiren Karahan, "Bu denli büyük ölçekli yenilikler nadiren gerçekleşir. Bununla birlikte, söz konusu yenilikler beraberinde önemli zorlukları da getirir." değerlendirmesinde bulundu.

"Merkez bankacılığında yapay zekanın avantajlarından faydalanılmalı"

Hatice Karahan, merkez bankalarının para politikası konusunda çeşitli zorluklar beklemesi gerektiğini, ancak aynı zamanda merkez bankacılığında yapay zekanın avantajlarından da faydalanılması gerektiğini anlattı.

TCMB bünyesinde yapay zekaya yönelik bir komisyon bulunduğunu dile getiren Karahan, bankadaki çeşitli projelerin bu komisyon liderliğinde yürütüldüğünü kaydetti.

Karahan, "Merkez bankaları olarak finans alanında sorumlu yapay zeka standartlarının belirlenmesinde öncü rol oynamalı ve yapay zeka sistemlerinin kamu yararına hizmet etmesini sağlamalıyız." dedi.

TCMB Başkan Yardımıcısı Karahan, yapay zekanın çok hızlı geliştiğini ve düzenleyici çerçevelerin bu hıza ayak uydurmakta zorlanabileceğini belirtti.

"Hassas veri setlerinin korunması önemli"

Merkez bankalarının verilerinden hanehalkı anket yanıtlarına kadar hassas veri setlerinin korunmasının önemine işaret eden Karahan, hassas verileri riske atmadan yapay zekanın kullanılması ve bu konuda bir denge sağlanması gerektiğini vurguladı.

Karahan, ödeme ekosistemlerinin güvenilirliği ve güvenliğinin son derece kritik olduğuna dikkati çekerek, bu alandaki bir sonraki adımın yapay zeka aracılığıyla ödemeler olacağını söyledi.

Yapay zeka ajanlarının devredilen yetkiyle bir ödemeyi planlayıp başlatabileceği bir döneme girildiğine dikkati çeken Karahan, bu durumun bazı fırsatlar yaratacağı gibi beraberinde zorlukları da getireceğini dile getirdi.

"Bankalar siber tehditlere karşı hazırlıklarını hızlandırmalı"

Hong Kong Para Otoritesi Başkanı Eddie Yue de kısa vadede yapay zekanın konjonktürel büyüme üzerinde olumlu bir etkisi olacağını, ancak uzun vadeli yapısal etkilerinin belirsizliğini koruduğunu belirtti.

Asya'da üretilen elektronik ürünlerin ticaretinden önemli ölçüde faydalandıklarına işaret eden Yue, yapay zeka patlamasıyla ihracat rakamlarının yükseldiğini anlattı.

Yue, otomasyonun uzun vadede verimliliği ve büyümeyi artıracağını ancak ekonomilerin bundan ne kadar kazanç sağlayacağının yapay zekaya hazırlık düzeyine bağlı olacağını vurguladı.

Madalyonun diğer yüzünde de iş gücünün ikamesi konusunun bulunduğuna işaret eden Yue, iş gücünün piyasadan dışlanmasının talep ve tüketim üzerinde etkileri olacağını kaydetti.

Yue, sorunun çözümü için maliye, eğitim ve istihdam politikalarının daha koordineli çalışması gerektiğinin altını çizdi.

Hong Kong'daki bankaların çoğunun üretken yapay zekayı test ettiğini belirten Yue, bu hızlı adaptasyonun siber saldırı ve üçüncü taraf hizmet sağlayıcılara bağımlılık risklerini de beraberinde getirdiğine dikkati çekti.

Yue, sistemler ne kadar gelişirse gelişsin nihai denetim ve sorumluluğun insanda kalması gerektiğini vurgulayarak, gelecek dönemde otonom kararlar alabilen ve siber güvenlik duvarlarını tehdit edebilecek teknolojilere karşı da bankaların hazırlıklarını hızlandırması gerektiğini belirtti.

?"Yapay zeka söz konusu olduğunda merkez bankacılığında büyük bir eşikteyiz"

Bosna Hersek Merkez Bankası Başkanı Jasmina Selimovic ise merkez bankacılığında yapay zekanın kullanımına ilişkin en önemli sorulardan birinin, yapay zekayı kullanmanın mı, yoksa onu doğru ve zamanında anlamamanın mı daha büyük bir risk olduğunu söyledi.

Selimovic, "Kesin olan tek şey, yapay zeka söz konusu olduğunda merkez bankacılığında büyük bir eşikte olduğumuzdur." dedi.

Yapay zekanın faydaları ve risklerinin ayrı ayrı ele alınamayacağını belirten Selimovic, faydalarının çok sayıda yapılandırılmamış veriyi yüksek hızda işleyebilme yeteneğinden kaynaklandığını, bununla birlikte yapay zekanın halüsinasyon sorunu yaşadığını ve yerleşik önyargılar barındırdığını ifade etti.

Selimovic, yapay zekanın kullanılabileceği en önemli alanlardan birinin ekonomik analiz olduğunu, ödeme sistemleri ve denetimde ise kural tabanlı sistemlerin tespit edemediği anomalilerin belirlenmesine yardımcı olabileceğini dile getirdi.

Bosna Hersek Merkez Bankasında 2025'in sonunda farklı birimlerden çalışanların yer aldığı çok disiplinli bir yapay zeka ekibi oluşturulduğunu aktaran Selimovic, geleneksel ekonometrik modellerin yerine yapay zekanın geçirilmesinden ziyade bir tür hibrit yaklaşım belirlediklerini kaydetti.

Yapay zekanın çıktısını analiz ettiklerini, klasik yöntemlerle elde edilen sonuçlarla kıyasladıklarını ve böylece aradaki farkı tespit edebildiklerini belirten Selimovic, "Nihayetinde yapay zeka, bizim yerimizi almak, bizim yerimize düşünmek, bizim yerimize kararlar vermek için değil, gerekli incelemeleri yapmamıza ve bir karara varmak istediğimizde daha derinlemesine analiz etmemize yardımcı olmak için var." diye konuştu.

Özbekistan Merkez Bankasından yapay zeka destekli "CBU-GPT" platformu

Özbekistan Cumhuriyeti Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Nodirbek Achilov da yapay zekanın ekonomik aktörlerin faaliyet gösterdiği genel ortamı fiyat değişikliklerinin daha hızlı yapılabilmesini sağlayacak şekilde dönüştürdüğünü söyledi.

Büyük şirketler ve finansal teknoloji firmalarının ekonomik politikalardaki değişikliklere ve büyük şoklara daha duyarlı hale geldiğini aktaran Achilov, yapay zeka tabanlı analitik modellerin bu aktörlerin değişimlere verdikleri tepkileri ve fiyatlama davranışlarını geliştirdiğini belirtti.

Achilov, yapay zeka alanındaki yatırımların kısa vadede talep kaynaklı olarak fiyatlar üzerinde etkisi olabileceğini, ancak verimlilik üzerindeki etkisinin henüz tam olarak bilinmediğini ifade etti.

Merkez bankalarının bu değişimlere hazırlıklı olması gerektiğini vurgulayan Achilov, Özbekistan Merkez Bankasının yapay zeka alanındaki çalışmalarını anlattı.

Achilov, bankanın hesaplama kapasitesi ve altyapı sunucularına yatırım yaptığını ve "CBU-GPT" platformunu geliştirdiğini belirtti.

Söz konusu platformun para politikası araştırmalarında veri toplama ile analiz süreçlerine yardımcı olduğunu aktaran Achilov, bankanın 150 sentetik ajanı bulunduğunu, bu ajanları çeşitli verilerle beslediklerini, bunların veri setlerini ve mevcut tüm kaynaklardan gelen haber akışını okuyup işleyebildiğini ve her ay enflasyon beklentilerine dair tahminler sunduklarını ifade etti.

Achilov, ayrıca ülkede 14 bölgenin her biri için bölgesel yapay zeka ajanları geliştirmek üzere çalışmalar yürüttüklerini aktardı.