Temettü nedir? Temettü nasıl alınır? Şirketler neden temettü dağıtır?
Şirketlerin belli bir dönemde elde ettikleri kârdan ortakların paylarına düşen miktara temettü denir. Kar payları çoğunlukla nakit olarak yapılır. Bazı şirketler ise nakit yerine hisse senedi olarak temettü dağıtabilir. Peki, Temettü nedir? Temettü nasıl alınır? Şirketler neden temettü dağıtır?
Temettü terimi genel olarak elde edilen kardan pay alma hakkı olarak tanımlanır. Borsa yatırımcıları için bu kavram, hissedar olunan şirketin yıl içerisinde elde ettiği net dönem karının, hissedarlara pay oranında dağıtılması anlamına gelir. Peki, Temettü nedir? Temettü nasıl alınır? Şirketler neden temettü dağıtır? İşte detaylar haberimizde...
TEMETTÜ NEDİR?
Temettü, şirketin dönem içinde elde ettikleri kârdan mevcut ortakların pay alma hakkıdır. Borsada işlem gören şirketlerde kâr payı nakit ve/veya hisse senedi şeklinde dağıtılabilir. Temettüler iki şekilde dağıtılmaktadır: nakit olarak ortaklara ödenen temettüler ve bedelsiz sermaye artırımına dahil edilerek karşılığında yeni senet dağıtılan temettüler.
Temettü elde edilen kardan pay alma hakkıdır. Borsa yatırımcısı için temettü; hissedarı olduğu şirketin yıllık net dönem karı üzerinden pay sahiplerine dağıtılmasına karar verilen tutardır. Kar payı nakit veya bedelsiz pay olarak dağıtılabilir. Bir şirket bedelsiz sermaye artırımı yapmaya karar verdiğinde kar payını pay senedi olarak dağıtır. Nakit olarak dağıtılması halinde ödeme peşin veya taksitler halinde yapılabilir. Şirket ortakları dışında intifa senedi sahiplerine, yönetim kurulu üyelerine, ortaklık çalışanlarına kadar pay dağıtılabilir. Ancak önce pay sahiplerinin temettü yerini alması şarttır. Ayrıca pay sahiplerine dağıtılan kar payının dörtte birini aşamaz.
Borsada işlem gören şirketler ilgili dönemde kar etmiş olsalar dahi, temettü dağıtmayabilirler. Geleneksel olarak kar payı dağıtan şirketler olduğu gibi kar payı dağıtmama kararı alan şirketler de olabilir. Temettü kararı yönetim kurulunun teklifi üzerine şirket genel kurulunda alınır. Borsada işlem gören ortaklıklarda kar payı, tüm pay sahiplerine payları oranında dağıtılır. Kar payı alabilmek için mutlaka kar payının ödemesinin yapıldığı gün o pay senedinin elinizi bulundurmanız şarttır.
Temettü tutarı toplam olarak duyulabileceği gibi pay senetlerinin borsa işlemlerinde dikkate alınan nominal değeri olan 1 TL üzerinden de duyurulabilir. Örneğin sermayesi 100 milyon lira olan ve toplamda 20 milyon lira temettü ödemeye karar veren bir şirket, 1 TL nominal değerli her pay senedine 20 kuruş temettü ödemesi yaparsa, elinde bu şirkete ait 100 adet pay senedi olan yatırımcı bu durumda 20 TL temettü almaya hak kazanır. Vergi düzenlemelerindeki istisnalar hariç bireysel yatırımcılar için yüzde 15'lik stopaj kesildikten sonra temettü geliri elde edilmiş olur.
ŞİRKETLER NEDEN TEMETTÜ DAĞITIR?
Temettü ödemelerinin ne sıklıkta yapılacağını, tutarını ve zamanını şirketlerin yönetim kurulları belirler. Pek çok şirket bunu, kârlarını duyurdukları çeyrek bilanço dönemleriyle senkronize gerçekleştirir: Çeyreklik, altı aylık ya da yıllık olarak temettü ödemesi dağıtabilirler. Bunun dışında belirli koşullar altında bir defaya mahsus "özel temettü ödemeleri" de yapabilir.
Bu ödemelerin ardında pek çok farklı neden yatar. Özetlersek:
Şirketlerin kârlarını hissedarlarla paylaşmalarına olanak tanır. Şirkete duyulan güvenin ödülü gibidir bir anlamda. Böylece hissedarlar, hisse senetlerini ellerinde tutmaları konusunda daha kararlı olur.
Hissedarların servetini normal büyümenin dışında maksimize etmeye yarar.
İstikrarlı temettü ödemeleri, şirket performansının işareti olarak görülür, yatırımcılar tarafından olumlu değerlendirilir. Şirketin gelecekte büyüme ve kazanç artışı beklediği algısını yaratır.
Bir şirketi yatırımcılar için daha cazip hale getirir. Bu da hisse senedi fiyatını yükseltmeye yarar. Nitekim temettü ödeme duyurularını "kimi zaman" hisse senedi fiyatında orantılı bir artış izler. (Ancak beklentileri karşılayamaması halinde zaman zaman fiyatta bir miktar azalma da görülebilir.)
Kârları daha öngörülebilir olan, daha büyük ve köklü şirketler genellikle en iyi temettü ödeyenlerdir.
TEMETTÜ GELİRİ NASIL ELDE EDİLİR?
Temettü geliri elde edebilmek için öncelikle bir şirketin hisse senedine sahip olmak gereklidir. Yani o şirkete belirli bir oranda ortak olunması lazım.
Şirketin genel kurulunda temettü dağıtımı için bir tarih belirlenir. Bu tarihler değişkenlik gösterse de genellikle yılın ikinci çeyreği içinde yer alır.
Temettü dağıtım tarihinde o şirketin hisse senedine sahip olanlar, kâr payı almaya hak kazanır. Böylece temettü geliri elde edilmiş olur.
