WIPO raporuna göre yapay zeka girişim sermayesi anlaşmalarının yüzde 53'ünü oluşturdu

CENEVRE, 30 Eylül (Xinhua) -- Yapay zekanın, girişim sermayesi ve araştırma-geliştirme (Ar-Ge) harcamalarının yeniden artmasında etkili olduğu, yeni nesil bilimsel araştırma temelli girişimlerin (derin bilim start-up'ları) ise öncü araştırmaları yeni sektörlere dönüştürdüğü bildirildi.

Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü'nün (WIPO) salı günü yayımladığı 2026 Küresel İnovasyon Endeksi'nde İsviçre, İsveç, ABD, Güney Kore ve Singapur sıralamada başı çekiyor. Son on yılda hızlı yükseliş kaydeden ülkeler arasında ise Çin, Hindistan, Vietnam, Türkiye, Filipinler, Fas ve Endonezya yer alıyor.

Rapora göre, 2025 yılında reel olarak yüzde 3,3'ün üzerinde artış gösteren küresel Ar-Ge harcamalarının 2026 yılında 3,4 trilyon ABD dolarına ulaşması bekleniyor. Şirketlerin Ar-Ge harcamaları ise yazılım, yapay zeka ve savunma alanındaki araştırmaların etkisiyle 2025 yılında yüzde 5,8 artarak 1,5 trilyon ABD dolarıyla rekor seviyeye ulaştı.

Yenilikçi start-up'lara sağlanan girişim sermayesi fonları 2025 yılında yüzde 28 artarak 510 milyar ABD dolarına ulaştı ve 2021'den bu yana en güçlü artışı kaydetti. Öte yandan yatırımlar giderek belirli alanlarda yoğunlaşırken, girişim sermayesi anlaşmalarının sayısı art arda dördüncü yılda da düşüş gösterdi. Buna rağmen yapay zeka, küresel girişim sermayesi anlaşmalarının toplam değerinin yüzde 53'ünü oluşturdu. Afrikalı start-up'lar ise 2025 yılında yüzde 40 artışla yaklaşık 3,2 milyar ABD doları fon topladı.

İleri düzey bilimsel araştırmaları temel alan derin bilim start-up'larının sayısı da hızla artıyor. 2000 yılından bu yana 30.000'den fazla derin bilim start-up'ı kurulurken, bu sayı 2010'daki seviyenin yaklaşık 10 katına ulaştı. Bu şirketlerin girişim sermayesi destekli start-up'lar içindeki payı 2025'te yüzde 16'ya yükseldi. Toplam değerleri ise 2024'e kıyasla yüzde 23 artarak 7,6 trilyon ABD dolarına ulaştı. ABD 12.752 şirketle ilk sırada yer alırken, onu 3.466 şirketle Çin ve 2.133 şirketle İngiltere izliyor. 2020'den bu yana en hızlı büyüme Orta ve Güney Asya, Latin Amerika ve Karayipler ile Sahra Altı Afrika'da gerçekleşti. Söz konusu girişimler yarı iletkenler, robotik, kuantum hesaplama, yaşam bilimleri, uzay ve ileri malzemeler gibi alanlarda faaliyet gösteriyor.

Her yıl yayımlanan Küresel İnovasyon Endeksi'nde 139 ekonomi, inovasyon ekosistemleri açısından 79 gösterge temel alınarak sıralanıyor.