Toyota'nın Çin'deki ortaklıkları yeni döneme mi giriyor?
Çin'de daralan pazar ve sert rekabet, otomobil üreticilerini daha verimli olmaya zorlarken, Toyota'nın iki ana Çinli ortağı arasındaki olası bağlantı, uzun süredir devam eden yabancı ortak girişim modelinin yeni bir aşamaya girdiğini gösteriyor.
GAC, Pazartesi günü yurt dışında kote bir şirketle ismi açıklanmayan bir otomobil ortak girişimindeki FAW Group hissesinin bir kısmını satın almayı planladığını duyurdu. Çin devlet medyası, girişimin FAW Toyota olduğunu ve bunun Toyota'nın iki Çin işinin daha sıkı entegrasyonunun önünü açabileceğini bildirdi. GAC ve FAW yorum taleplerine yanıt vermedi. Toyota da yorum yapmadı.
Dünyanın en büyük otomobil pazarı Çin, yıllarca süren hızlı büyümenin ardından devasa kapasite fazlası ve 100'den fazla rakip markayla bir tasfiyenin eşiğinde. Analistler, önerilen anlaşmanın, kapasite fazlasının paralel ağların ekonomisini bozması nedeniyle daha geniş bir sektör konsolidasyonuna işaret edebileceğini söylüyor.
S&P Global Ratings bir notta, otomotiv sektörünün uzun süredir "involution" yani kaybettiren rekabetten muzdarip olduğunu, zayıf talebin, kapasite fazlasının ve hızlı elektrikli araç geçişinin devlete ait otomobil üreticilerini ve yabancı ortak girişimlerini zorladığını uyardı. S&P, önümüzdeki iki-üç yılda daha geniş bir sektör yeniden yapılandırma dalgası bekliyor.
Toyota onlarca yıldır Çin'de kuzeyde FAW, güneyde GAC ile ayrı ortaklıklar kurarak büyüdü. Ancak büyüme yavaşlayıp rekabet sertleşirken ve elektrikli araçlara geçiş karları sıkıştırırken, paralel operasyonları sürdürmenin mantığı zayıfladı. Shanghai merkezli Automobility'nin kurucusu Bill Russo, hamlenin "sağlam bir endüstriyel mantığı" olduğunu, Toyota'nın satış ve dağıtımını daha verimli hale getirip örtüşen yatırımları azaltabileceğini söyledi. Ancak Russo, tek başına verimliliğin yabancı üreticilerin Çin'deki sorunlarını çözmeyeceğini, asıl sorunun birçok küresel üreticinin tüketiciye dönük teknolojide alaka kaybı olduğunu ekledi.
Bir zamanlar Çin pazarına hakim olan yabancı üreticiler son beş yılda yerli rakiplere karşı sürekli geriledi. BYD, Geely ve Chery hızla geliştirdikleri elektrikli ve hibrit araçlarla pazar payı kazandı ve şimdi yurt dışında agresif şekilde büyüyor. Danışmanlık Auto Business Review'ın kurucusu Jia Ke, yabancı üreticilerin onlarca yıldır kullandığı geleneksel ortak girişim modelinin baskı altına girdiğini, sektörün kar havuzu küçülürken gereksiz yatırım ve iç verimsizliklerin sürdürülemez hale geldiğini yazdı.
Toyota'nın Çin binek pazarındaki payı yıllardır düşüyor ve Çin operasyonlarında konsolidasyon işaretleri var. Çin Binek Otomobil Birliği verilerine göre iki Çin ortak girişimi, yılın ilk sekiz ayında binek araç satışlarının %7'sini oluşturdu; BYD, Geely Auto ve Volkswagen'in gerisinde kaldı. 2021'de bu iki girişim birlikte Volkswagen'in hemen ardından ikinci sıradaydı. Toyota yanıt olarak operasyonlarını sadeleştirmeye çalışıyor. Reuters 2024 sonunda şirketin Çin'de satış ve üretim operasyonlarını yakınlaştırmayı hedeflediğini bildirmişti.
Değişimin işaretleri görülüyor. Çin Otomobil Satıcıları Birliği analisti Li Yanwei'ye göre FAW Toyota'nın bayi ağı 2022'deki 773 mağazalık zirveden bu yıl 651'ye, yani %15'ten fazla küçüldü. GAC Toyota'nın ağı aynı dönemde 693'ten 620'ye, %10'dan fazla geriledi. Toyota ve diğer yabancı markaların Çin'de karşılaştığı zorluk, ülke otomobil sektörünün yıllarca süren yatırım ve kapasite artışının tetiklediği sert bir fiyat savaşında sıkışması ve kar marjlarına baskı yapması.
Hükümet kapasite fazlası ve fiyat savaşlarının zararlı etkisi konusunda defalarca uyardı. Resmi verilere göre araç imalat segmentinde kar marjı %1,5'e düştü; bu neredeyse on yılın en düşüğü. Geçen hafta Çin'in en üst ekonomik planlama kurumu büyük otomobil üreticileri arasında birleşme ve yeniden yapılandırma desteğini yineledi.
Volkswagen de geçmişte hızlı büyümenin ödüllendirdiği dönemde kurulan FAW ve SAIC ortaklıklarıyla faaliyet gösteriyor. Japon üreticilerden Honda ve Nissan satışlar zayıflarken Çin'de üretimi kıstı; Mitsubishi Motors ise ülkede otomobil üretimini tamamen durdurdu. Otomotiv tedarik zinciri platformu Gasgoo'nun kurucusu Zhou Xiaoying, ortak girişim yapılarının bir zamanlar yabancı üreticilere Çin'de hızla büyüme imkanı sağladığını, ancak sektörün artık önceliklerin değiştiği yeni bir aşamaya girdiğini söyledi: "Daha hızlı kararlar, daha düşük maliyetler ve daha birleşik bir pazar stratejisi."
