Ortadoğu Araştırmaları Merkezi (ORSAM) tarafından "60. Yılında Türkiye- Somali İlişkileri" başlıklı çevrim içi panel düzenlendi.

Moderatörlüğünü İstanbul Medeniyet Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Ortadoğu Araştırmaları Merkezi (ORSAM) Araştırma Direktörü Veysel Kurt'un üstlendiği panelin açılış konuşmasını Somali'nin Ankara Büyükelçisi Fathudin Ali Mohamed yaptı. Panele, Marmara Üniversitesi Avrupa Araştırmaları Enstitüsü, Avrupa Birliği Siyaseti ve Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı Dr. Öğretim Üyesi Halil İbrahim Alegöz, ORSAM Kuzey ve Doğu Afrika Çalışmaları Koordinatörü Dr. Kaan Devecioğlu ve Araştırmacı Sirad Jafer konuşmacı olarak katıldı.

Mohamed, programda olmaktan mutluluk duyduğunu belirtti.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 2011'de başbakanlığı döneminde yaptığı Somali ziyaretinin ramazan ayına ve Somali'nin zorda olduğu bir döneme denk geldiğini belirten Mohamed, "Somali'deki durumu anlamak için ailesiyle ve büyük bir heyetle geldi. O ziyaret dünyaya 'Somali yalnız değilsin. Yanında Türkiye var.' mesajını gönderdi. Dolayısıyla bu ziyaret dünyayı Somali'ye farklı bakmaya zorladı." dedi.

Mohamed, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Somali ile sadece insani yardım değil, kalkınma noktasında da çalışmalara başladığını söyleyerek, "Kıtlık bitince Somali ile birlikte eğitim, kalkınma, ekonomi, güvenlik ve altyapı olmak üzere farklı konularda birlikte çalışılması talimatını verdi. Hemen Mogadişu Havalimanı'nın ve limanın yenilenmesi, yolların yapılması ve Recep Tayyip Erdoğan Eğitim ve Araştırma Hastanesinin yapılması talimatını verdi." diye konuştu.

Türkiye tarafından 22 binden fazla Somalili asker eğitildiğini dile getiren Mohamed, "Somali'de Türkiye'nin yurt dışındaki en büyük askeri üssü ile en büyük büyükelçiliği yapıldı. Ekonomide ise işbirliği güçlü ve milyonlarca doları geçiyor." ifadelerini kullandı.

Mohamed, binlerce Somalili gencin Türkiye'de eğitim gördüğünü vurgulayarak, "Bunlardan bir tanesi yeni Meclis Başkanı seçilen Abdülkadir Mohamed Nur. O da Türkiye mezunu. Bu sadece Somali'nin gururu değil, Türkiye'nin de gururu." şeklinde konuştu.

Erdoğan'ın 2011'deki Somali ziyaretinin önemi

Alegöz, ikili ilişkilerin, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Ağustos 2011'deki Somali ziyaretiyle ivme kazandığını, Afrikalıların bu ziyareti "tarihi" şeklinde nitelendirdiğini söyledi.

Bir saha araştırmasına gidildiğinde Afrika Boynuzu'ndaki bir ülkeye çevredeki ülkelerle bir bütün olarak bakılması gerektiğine işaret eden Alegöz, "Afrika Boynuzu'nda karşılıklı bir bağımlılık söz konusu." dedi.

Alegöz, Ankara süreci kapsamında Somali ile Etiyopya arasındaki anlaşmazlığın çözümüne yönelik Türkiye'nin arabuluculuk rolüne değinerek, önemli olanın tarafları diyalog kapasitesi üretecek bir mekanizma etrafında toparlamak olduğuna dikkati çekti.

Mavi ekonomi alanında Somali'nin büyük bir potansiyeli olduğunun altını çizen Alegöz, "Bu mavi ekonomi stratejisiyle birlikte deniz gözetimi, ruhsatlandırma, soğuk zinciri, işletme altyapısı ve pazar girişimiyle birlikte aslında çok ciddi bir ekonomik getirisi olacağı tahmin ediliyor." diye konuştu.

İki ülke ilişkilerinde deniz ve enerji güvenliği

Devecioğlu da Türkiye ile Somali ilişkilerinde diplomatik, ekonomik, askeri ve güvenlik ve sosyo-kültürel meselelerin önemine vurgu yaptı.

Türkiye-Somali ilişkilerindeki dönüm noktalarına değinen Devecioğlu, bunların Erdoğan'ın 2011'de Somali'ye düzenlediği tarihi ziyaret ve 2024'te imzalanan "Türkiye ile Somali arasında Savunma ve Ekonomik İşbirliği Çerçeve Anlaşması" olduğunu söyledi.

Devecioğlu, anlaşmanın alt başlıkları arasında enerji, balıkçılık, savunma sanayisi, askeri eğitim gibi alanlar olduğunu anımsattı.

Kaan Devecioğlu, Ankara-Mogadişu ilişkilerinde deniz ve enerji güvenliği meselelerinin öneminin de altını çizdi.

Araştırmacı Jafer ise Türkiye-Somali ilişkilerinde sosyo-kültürel alana ilişkin değerlendirmeler yaptı.

İki ülke ilişkilerinin çok eskilere dayandığını vurgulayan Jafer, Erdoğan'ın 2011'deki ziyaretini "tarihi dönüm noktası" olarak nitelendirdi.

Jafer, Türkiye'nin Somali'ye insan kaynağı oluşturmada da yardımcı olduğunu belirterek kendi yaşamından örnekler verdi.

"Türkiye Mezunları"nın iki ülke ilişkilerindeki önemine işaret eden Jafer, bu öğrencilerin Somali'ye ve iki ülke ilişkilerine yaptığı katkıları anlattı.

Panel, soru-cevap bölümüyle sona erdi.