Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Çin-Kırgızistan- Özbekistan demir yolu projesi ile ilgili "Buna sadece demir yolu değil, 'Yenilenmiş Büyük İpek Yolu' demeliyiz. Bunu 'yüz yıllık bir proje', hatta 'bin yıllık bir proje' olarak adlandırmalıyız" dedi.

Kırgız gazeteci Ali Toktakunov'a özel röportaj veren Caparov, inşası süren Çin-Kırgızistan- Özbekistan demir yolu projesinin perde arkasını ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı görüşmeyi ilk kez anlattı.

Caparov, Çin-Kırgızistan- Özbekistan demir yolu projesini "Yenilenmiş Büyük İpek Yolu" ve "bin yıllık bir proje" olarak nitelendirdi.

Sovyetler Birliği'nin çöküşünden bu yana Kırgızistan'ın bir demir yolu ağına ihtiyaç duyduğunu belirten Caparov, göreve geldiği ilk dönemde Çin Büyükelçisi'ni ofisine davet ederek projenin başlatılması, fizibilite çalışmalarının yapılması ve finansman şartlarının belirlenmesi için çağrıda bulunduğunu anlattı.

Caparov, Çin tarafının projeye sıcak bakmasına rağmen bölgesel jeopolitik dengelere işaret ettiğini vurgulayarak, "Çin tarafı bana açıkça, 'Rusya itiraz etmezse, Rusya bunu kabul ederse bu yola girebiliriz' dedi. Çünkü burası Avrasya toprakları ve Kırgızistan, Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü (KGAÖ) üyesi. Onlar onay vermezse başlayamayacaklarını ifade ettiler. Dünyanın en büyük dev güçlerinin dengelerini gözetmek zorundaydılar." ifadelerini kullandı.

"Sonunda Putin'i ikna etmeyi başardım"

Bu gelişme üzerine hemen diplomatik temas başlattığına işaret eden Caparov, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı yüz yüze görüşmenin detaylarını ilk kez paylaştı.

Caparov, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Vladimir Putin'den çalışma ziyareti kapsamında randevu talep ettim ve ertesi gün beni kabul etti. Kendisiyle yaklaşık 35-40 dakika boyunca baş başa oturduk ve bu konuyu çok hararetli şekilde tartıştık. Sonunda onu ikna etmeyi başardım. Kendisine 'bu yol açılırsa Kırgızistan'ın rahat bir nefes alacağını, buna hava ve su gibi ihtiyacımız olduğunu' anlattım. Sonunda kabul etti, ben de Bişkek'e dönüp çalışmaları başlattım."

Bu yola Çin veya Özbekistan'ın değil, en çok Kırgızistan'ın ihtiyacı var

Projenin sadece kargo geçişlerinden bile Kırgızistan bütçesine yıllık en az 400 ila 500 milyon dolar net gelir sağlayacağını vurgulayan Caparov, maden kaynakları tükendiğinde ülkenin en büyük gelir kapısının bu hat olacağını ifade etti.

Projenin isimlendirilmesi konusuna da değinen Caparov, "Sürekli 'Çin, Çin, Çin' diyerek konuyu çarpıtanlar var. Proje bittiğinde Çin burada kalmayacak, hat bizim olacak. Bu yüzden buna sadece demir yolu değil, 'Yenilenmiş Büyük İpek Yolu' demeliyiz. Bunu 'yüz yıllık bir proje', hatta 'bin yıllık bir proje' olarak adlandırmalıyız. Bu yola Çin'in, Özbekistan'ın, Avrupa'nın ya da Amerika'nın değil, en çok Kırgızistan'ın ihtiyacı var." diye konuştu.

"Sürekli Çin karşıtlığı üzerinden manipülasyon yapıyor"

Demir yolu inşaatının başarıyla başlatıldığını ancak projenin tamamlanmasını istemeyen bazı çevrelerin devreye girdiğini belirten Caparov, kamuoyunda dezenformasyon yayan bazı isimlere tepki gösterdi.

Caparov, "Şimdi bu yol bitmesin diye uğraşan başka güçler var. Kendilerine 'blog yazarı' diyen ancak çoğunluğu yurt dışından finanse edilen bazı gürültü yapan çevreler, halkı kışkırtmak için sürekli Çin karşıtlığı üzerinden manipülasyon yapıyor. Bu gürültüye kulak asmadan, Kırgızistan'ın geleceği için bu tarihi projeyi tamamlayacağız." ifadelerini kullandı.

Cumhurbaşkanı Caparov, 27 Ocak 2027'de yapılması planlanan cumhurbaşkanı seçiminde yeniden aday olacağını bildirdi.

Demir yolunun proje maliyeti 4,7 milyar dolar

Toplam maliyeti 4,7 milyar dolar olarak öngörülen Çin-Kırgızistan-Özbekistan demir yolu projesinin finansman modeline göre, Çin'in tutarın yarısı olan yaklaşık 2,3 milyar doları 35 yıl vadeli kredi olarak sağlayacağı ve geriye kalan tutarın ise projenin paydaşları olan 3 ülke tarafından öz kaynaklarla karşılanacağı bildirilmişti.

Temeli 27 Aralık 2024'te atılan proje 480 kilometrelik bir hattı kapsarken, hattın 304 kilometrelik bölümünün Kırgızistan topraklarından geçeceği, zorlu coğrafi koşullarda inşa edilecek demir yolu kapsamında toplam 120 kilometre uzunluğunda 29 tünel ve 50 köprü yapılacağı kaydedilmişti.