Rusya, ABD merkezli SpaceX'in Starlink sistemine alternatif yüzlerce alçak yörünge uydusundan oluşacak internet ağı kurmak için adımlar atarken Rassvet adı verilen sistemin 2027'de hizmete başlaması planlanıyor.

Rus havacılık ve uzay şirketi Bureau 1440, temmuzda Rassvet (Şafak) sistemine yönelik ikinci toplu uydu fırlatmasını gerçekleştirdi.

Şirket, son fırlatmada yörüngeye gönderilen uydu sayısını açıklamazken uyduların taşıyıcı roketten başarıyla ayrıldığını ve uçuş kontrol merkezinin yönetimine geçtiğini bildirdi.

Bureau 1440, ilk seri üretim grubundaki 16 uyduyu mart sonunda yörüngeye gönderirken 2023 ve 2024'te gerçekleştirdiği deneysel görevlerle uydu haberleşmesi, uydular arası bağlantı ve yer sistemlerine ilişkin teknolojileri test etmişti.

Rassvet projesinde ticari internet hizmetinin 2027'de başlatılması hedeflenirken şirketin filo büyüklüğünü kademeli olarak artırması planlanıyor.

Güncel planlamaya göre, yedek uydular dahil toplam 292 uydunun 2030'a kadar yörüngeye yerleştirilmesi öngörülürken şirket, daha önce yaptığı açıklamalarda veri trafiğine yönelik talebin artması halinde sistem kapasitesinin 924 uyduya kadar çıkarılabileceğini bildirmişti.

Yaklaşık 432 milyar rublelik finansman

Rassvet, Rusya'nın iletişim ve uydu altyapısında dışa bağımlılığı azaltmaya yönelik önemli teknoloji projeleri arasında yer alıyor.

Projenin 2030'a kadar finansmanı için federal bütçeden yaklaşık 103 milyar ruble, Bureau 1440'ın öz kaynaklarından ise yaklaşık 329 milyar ruble sağlanması planlanıyor.

Böylece projenin toplam finansmanının yaklaşık 432 milyar rubleye (yaklaşık 5,2 milyar dolar) ulaşması öngörülürken Rus hükümeti ilk 16 seri üretim uydusunun oluşturulması için de 2025'te rezerv fonundan yaklaşık 3,85 milyar ruble kaynak ayırmıştı.

Bureau 1440, alçak yörüngedeki uydular üzerinden düşük gecikmeli ve yüksek hızlı geniş bant internet hizmeti sunmayı hedeflerken sistemin bireysel kullanıcılara, mobil operatörlere, ulaştırma şirketlerine, sanayi tesislerine ve karasal iletişim altyapısının sınırlı olduğu bölgelerdeki müşterilere hizmet vermesini planlıyor.

Saniyede 1 gigabite kadar internet hedefi

Şirketin verilerine göre, yaklaşık 800 kilometre irtifadaki yörüngelerde çalışması planlanan sistemde kullanıcı terminallerine saniyede 1 gigabite kadar internet hızı ve 70 milisaniyeye kadar gecikme süresi hedefleniyor.

Rassvet'in seri üretim uydularında karasal mobil şebekeler ile uydu sistemlerinin birlikte çalışmasına imkan sağlayan 5G NTN iletişim mimarisinin yanı sıra uydular arası lazer haberleşme terminalleri kullanılıyor.

Bureau 1440, daha önce gerçekleştirdiği testlerde iki uydu arasında 1000 kilometreyi aşan mesafede saniyede 10 gigabit hızında lazer bağlantısı kurulduğunu açıklamıştı.

Lazer haberleşme sistemi sayesinde verilerin her uydu için doğrudan yer istasyonuna aktarılması yerine yörüngedeki diğer uydular üzerinden taşınması amaçlanıyor.

Uydularda ayrıca yörüngedeki konumlarının değiştirilmesi ve görev süresince kontrol edilmeleri için plazma itki sistemleri ile geliştirilmiş enerji sistemleri bulunuyor.

Rassvet'in özellikle Sibirya, Rusya'nın Uzak Doğu bölgeleri ve Kuzey Kutbu çevresinde fiber optik altyapının kurulmasının zor veya maliyetli olduğu alanlarda kullanılması öngörülüyor.

Baz istasyonları, trenler ve uçaklarda kullanılacak

Rus telekomünikasyon şirketleri de Bureau 1440 ile uydu bağlantılarının mobil haberleşme altyapısında kullanılmasına yönelik çalışmalar yürütüyor.

Ülkenin en büyük telekomünikasyon şirketlerinden MegaFon ile Bureau 1440 arasında yapılan anlaşma kapsamında, karasal bağlantının yetersiz olduğu bölgelerdeki baz istasyonlarının Rassvet üzerinden internete bağlanması planlanıyor. İlk aşamada 2027'de 500 baz istasyonunun sisteme dahil edilmesi hedefleniyor.

Bureau 1440, ulaştırma sektöründe de Rassvet'in kullanım alanını genişletmeye hazırlanıyor.

Şirket ile Rus Demiryolları arasındaki çalışmalar kapsamında Sapsan ve Lastoçka tipi hızlı trenlerde uydu interneti kullanılması planlanırken trenlere yönelik kullanıcı terminallerinin testleri sürüyor.

Bureau 1440 ayrıca Aeroflot ile uçaklarda yüksek hızlı internet hizmeti sağlanmasına yönelik çalışmalar yürütüyor.

Sistemin planlandığı şekilde devreye alınmasıyla Rassvet'in karasal iletişim altyapısının bulunmadığı bölgelerden hareket halindeki tren ve uçaklara kadar farklı alanlarda geniş bant internet hizmeti sağlaması hedefleniyor.