Merkez bankası başkanları İstanbul Ekonomi Forumu'nda para politikasını tartıştı

Azerbaycan Cumhuriyeti Merkez Bankası Başkanı Taleh Kazimov, Azerbaycan'ın sınırları dışındaki enflasyondan oldukça fazla etkilendiğini belirterek, "Para politikası açısından temel çabamız istikrarlı para birimimizdir. Nominal efektif döviz kurunu güçlendirerek ithal edilen enflasyonu dizginlemeye çalışıyoruz." dedi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından İstanbul Finans Merkezi'nde düzenlenen, dünyanın dört bir yanından merkez bankası başkanları ile üst düzey politika yapıcıları bir araya getiren İstanbul Ekonomi Forumu devam ediyor.

Forum kapsamında Hong Kong Para Otoritesi Başkanı Eddie Yue moderatörlüğünde "Belirsizlik Altında Para Politikası" başlıklı panel düzenlendi.

Panelde, ayrışan para politikalarının, finansal piyasalardaki fiyatlama uyumsuzluklarının ve teknolojik gelişmelerle birlikte ortaya çıkan risklerin para politikası kararlarını ve aktarım mekanizmalarını nasıl etkilediği konuşuldu.

Azerbaycan Cumhuriyeti Merkez Bankası Başkanı Kazimov, yüksek enerji fiyatlarından iki şekilde etkilendiklerini belirterek, bunlardan ilkinin ve en belirgin olanının cari işlemler dengesi, ikincisinin de ulusal rezervler olduğunu söyledi. Kazimov, Merkez Bankası olarak fiyat istikrarına daha fazla odaklandıklarını belirtti.

Yapay zeka konusunun da odaklanılması gereken bir alan olduğunu dile getiren Kazimov, kamu hizmetlerinin dijitalleştirilmesi, yapay zekanın dönüşümü ve ülkede yapay zekanın dönüştürülmesine yönelik çeşitli devlet programlarının bulunduğunu söyledi. Kazimov, "Son yıllarda ve özellikle bu yıl, bu sektörün çok hızlı büyüdüğünü görüyoruz. Azerbaycan hükümeti, özellikle yapay zekaya yönelik hiper ölçekli veri merkezlerini işletmek üzere küresel ortaklarla anlaşma sağlama konusunda son aşamaya gelmiş durumda." dedi.

Kazimov, ucuz konvansiyonel enerji kaynaklarına sahip olduklarını, rüzgar ve güneş enerjisinde de alternatif kapasitelerinin bulunduğunu dile getirdi.

Azerbaycan'ın, sınırları dışındaki enflasyondan oldukça fazla etkilendiğini belirten Kazimov, "Para politikası açısından temel çabamız istikrarlı para birimimizdir. Para birimimiz Aralık 2017'den bu yana istikrarını korumaktadır. Nominal efektif döviz kurunu güçlendirerek ithal edilen enflasyonu dizginlemeye çalışıyoruz." ifadesini kullandı.

"Jeopolitik gerilimler ve enerji krizine rağmen Avrupa ekonomisi direnç gösteriyor"

Yunanistan Merkez Bankası Başkanı Yannis Stournaras da jeopolitik gerilimler ve enerji krizine rağmen Avrupa ekonomisinin direnç gösterdiğini vurguladı.

Yunanistan'ın Avro Bölgesi ortalamasının iki katı hızla büyüyerek pozitif ayrıştığını söyleyen Stournaras, yatırımların GSYH'ye oranının yüzde 11'den 18'e çıktığını ifade etti.

Avrupa'da uzun vadeli enflasyon beklentilerinin yüzde 2 civarında çıpalandığını ve ciddi bir ikinci tur etkisi görmediklerini belirten Stournaras, "Belirsizlik nedeniyle piyasalara kesin taahhütler içeren 'sözlü yönlendirme' yerine esnek bir 'çerçeve yönlendirmesi' modeline geçtik. Toplantıdan toplantıya karar alıyoruz." dedi.

Avro Bölgesi'nin geçmiş krizlerden ders çıkararak çok daha deneyimli hale geldiğini söyleyen Stournaras, geçmişte eksi yüzde 0,5 olan negatif faiz ve yoğun parasal genişleme dönemlerinin geride kaldığını belirtti.

Stournaras, şu an ellerinde fiyat istikrarı ile finansal istikrarı aynı anda koruyacak ve piyasa işlevsizliklerine karşı kalkan oluşturacak çok güçlü mekanizmalar bulunduğunu, mevcut türbülansın akut bir krize dönüşmeden doğru politikalarla çözülebileceğini ifade etti.

"Merkez bankalarının piyasaya sürekli destek vermesi 'ahlaki tehlike' oluşturabilir"

Macaristan Merkez Bankası Başkanı Mihaly Varga da küresel şoklara karşı esnek para politikası ve hedefli müdahale vurgusu yaptı.

Enerji ithalatına bağımlı Macaristan'da Ocak 2023'te yüzde 24'e ulaşan enflasyonun, kararlı adımlar sayesinde eylül ayında yüzde 1,6'ya gerilediğini söyleyen Varga, Avro Bölgesi'ne uyumu artırmak amacıyla stratejik bir adım attıklarını belirtti.

Varga, "Merkez Bankası Para Politikası Konseyimiz, enflasyon hedefimizi Avrupa Merkez Bankası (ECB) standartlarıyla uyumlu hale getirmek adına düşürme kararı aldı. Yeni yüzde 2,5'lik hedefimiz 1 Ocak 2028 itibarıyla yürürlüğe girecektir." dedi.

Merkez bankalarının piyasaya sürekli destek vermesinin "ahlaki tehlike" oluşturacağı uyarısında bulunan Varga, geniş kapsamlı fonlamalar yerine zaman ve büyüklük açısından sınırlandırılmış geçici araçların seçilmesi gerektiğini vurguladı.

Varga, bu doğrultuda, savaş sonrası artan maliyetlere karşı sadece enerji ithalatçısı şirketlere yönelik özel bir döviz likidite aracı geliştirildiğini, spot piyasadaki baskıyı hafifleten bu geçici uygulamanın, risk primlerinin düşmesiyle Haziran 2026 itibarıyla tamamen kaldırıldığını ifade etti.

"Merkez bankaları uç riskleri hesaplayarak alternatif senaryolar sunmalı"

Öngörülemez küresel ortamda merkez bankalarının iletişim politikalarını da esnetmesi gerektiğini söyleyen Varga, şunları kaydetti:

"Gelişmiş merkez bankalarının tepki fonksiyonları temel önemini koruyor ancak belirsizlik çağında tek bir temel senaryoya bağlı kalamayız. Merkez bankaları artık uç riskleri hesaba katmalı ve alternatif senaryolar geliştirmelidir. Bu farklı senaryoların kamuoyu ve piyasalarla açıkça paylaşılması, hem merkez bankalarının öngörülebilirliğini artırır hem de topluma daha geniş bir perspektif sunar."

Hong Kong Para Otoritesi Başkanı Eddie Yue de panelin belirsizlik ortamında para politikası üzerine odaklandığını belirterek, pek çok farklı arz şokunun çıktığı oldukça belirsiz bir tabloyla karşı karşıya olunduğunu dile getirdi.

Yue, merkez bankalarının, özellikle uygulama açısından politikalarını değerlendirirken bugünlerde sadece verilere tepki vermekle kalmayıp, şokların geçici mi yoksa kalıcı mı olduğunu da önceden ayırt etmelerinin önemli olduğunu söyledi.