2019'da 800 bin kişi emekli aylığı alırken bugün bu sayı 5 milyon kişiye ulaştı. Primini yüksekten yatıranlara herhangi bir iyileştirme yapılmaması dolayısıyla aradaki makasın kapanıyor olması emeklilerin tepkisine neden oluyor. Eski SGK Başmüfettişi İsa Karakaş, emeklilik sisteminde köklü bir değişiklik yapılabileceğinin sinyalini verdi. Karakaş, hükümetin "maaş odaklı" modelden "gelir ve ihtiyaç odaklı" yeni bir sisteme geçmeye hazırlandığını yazdı.

5 AŞAMALI YENİ MODEL MASADA

Henüz somut bir taslak bulunmadığını ancak beş aşamalı bir sistem üzerinde durulduğunu ifade eden Karakaş, modelin ana hatlarını şöyle sıraladı:

DAĞINIK YARDIMLAR TEK SİSTEMDE TOPLANACAK

Belediyeler, vakıflar ve bakanlıklar tarafından ayrı ayrı yapılan yardımlar tek bir sosyal yardım haritasında toplanacak. Böylece kimin hangi desteği aldığı şeffaf şekilde görülecek.

MAAŞ DEĞİL HANE GELİRİ ESAS ALINACAK

Sadece emekli maaşına bakılmayacak; haneye giren toplam gelir ve yaşam standardı dikkate alınacak. Örneğin 12 bin 500 TL maaş alıp üç evi olan bir emekliyle, aynı maaşı alıp kirada yaşayan ve tek geliri bu olan emekli aynı kapsamda değerlendirilmeyecek.

SGK VE AİLE BAKANLIĞI VERİLERİ BİRLEŞECEK

Maaş sistemi ile sosyal yardım sistemi entegre edilecek. Sistem otomatik olarak gelir sınırının altında kalanları belirleyip bütçeden destek aktaracak.

NAKİT DESTEK DÖNEMİ

Kömür ya da gıda kolisi yerine yardımların büyük bölümü karta yüklenen nakit desteğe dönüşecek. Emekli, ihtiyacını kendi belirleyecek.

YAŞAM MALİYETİNE GÖRE TAMAMLAMA

En düşük emekli maaşı ile yaşanılan şehirdeki yaşam maliyeti arasındaki fark hesaplanacak. Büyükşehirlerde kira desteği, fatura yardımı ve sosyal konut projeleri gündeme gelecek.

KÖK MAAŞI DÜŞÜK OLANLAR NEYLE KARŞILAŞACAK?

Karakaş, 2026 Temmuz'dan itibaren tartışmanın "kök maaş" yerine "hane geliri yaşam sınırının altında mı?" sorusuna evrileceğini belirtti. Bu çerçevede halen 20 bin TL taban maaş alan ancak kök maaşı 11-13 bin TL seviyesinde olan emeklilerin uzun süre sıfır zam riskiyle karşı karşıya kalabileceğini ifade etti. Enflasyon farkı 20 bin TL'yi aşana kadar bu kesimin taban maaşla devam edeceğini vurguladı.

Ancak kirada oturma, hanede başka gelir bulunmaması ve çocuk sayısı gibi kriterler doğrultusunda ek destek sağlanabileceğini kaydetti.

ÖRNEK SENARYO: ALİ VE VELİ

Karakaş'ın aktardığı senaryoya göre:

Kök maaşı 11 bin TL olan ve kirada yaşayan, evde başka geliri bulunmayan Emekli Ali, gelir eşiğinin altında kalırsa kira ve yakıt desteğiyle geliri 22-28 bin TL seviyesine tamamlanabilecek.

Aynı kök maaşa sahip ancak kendi evinde oturan ve eşinin de 16 bin TL emekli maaşı bulunan Emekli Veli ise hane geliri yüksek sayılacağı için yalnızca mevcut 20 bin TL taban maaşı almaya devam edecek. Karakaş, hükümetin temel kriterinin "hanedeki kişi başına düşen gelir" olacağını belirtti.