Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Bakanlık olarak stratejilerinin, sıfır emisyon hedefi doğrultusunda trafik güvenliğini artıran, intermodal taşımacılığı geliştiren, güçlü kurumsal ve fiziki altyapıya dayanan, çevre dostu ulaşım sistemi oluşturmak ve bu alanda dünyada öncü ülkeler arasında yer almak olduğunu söyledi.

Bakan Uraloğlu, İstanbul Valiliğinin himayesinde ve Sıfır Atık Vakfının koordinasyonunda Atatürk Havalimanı'nda düzenlenen "Sıfır Atık Forumu 2026" kapsamında gerçekleştirilen "Sıfır Atık Kent Tasarımı: İklim Hedefleri İçin Kentsel Planlama Paneli"nde katılımcılara hitap etti.

Bakanlık olarak yürüttükleri çalışmalarla ilgili bilgi veren Uraloğlu, "Stratejimiz, sıfır emisyon hedefi doğrultusunda trafik güvenliğini artıran, intermodal taşımacılığı destekleyen, güçlü kurumsal ve fiziki altyapıya dayanan, çevre dostu bir vizyonla dünyada öncü olmaktır." dedi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde son 23 yılda ulaştırma alanında 355 milyar dolarlık yatırım gerçekleştirildiğine dikkati çeken Uraloğlu, yeşil dönüşüm hedefleri ve bu kapsamda hayata geçirilen yatırımlara ilişkin şunları söyledi:

"Bunun büyük bir rakam olduğunun özellikle altını çizmek isterim. Bunun 10 yıllık üretim etkisi 2 trilyon dolar yani nereden bakarsanız bire altı esasında kar ettik diyebilirim. Yine yıllık ortalamada yaklaşık 1 milyon 200 bin insanımıza bu vesileyle istihdam sağlıyoruz. Sektörde karbon emisyonundaki payımıza baktığımız zaman kara yolu, hava yolu, deniz yolu bakımından bunun yüzde 94'ünün kara yolu olduğunu görüyoruz yani biraz daha bu alana odaklanmamız gerekiyor. Yük ve yolcu taşımacılığının yüzde 91'inin kara yolları üzerinden yapıldığını görüyoruz. Emisyonu azaltmak için bunu ülkemizde yüzde 80'lere, 70'lere indirmeyle ilgili bir gayretimiz var."

Uluslararası karbon emisyonlarının azaltılmasına yönelik Türkiye'nin önemli potansiyelinin bulunduğuna dikkati çeken Uraloğlu, Türkiye'nin Orta Koridor üzerinde doğu-batı eksenindeki taşımacılıkta yaklaşık 11,5 milyon tonluk emisyon azaltım potansiyelinin olduğunu ifade etti.

Bakan Uraloğlu, şöyle devam etti:

"Orta Koridor'un bağlantıları sadece ülkemizden geçmiyor. Üç denizi, Karadeniz, Ege Denizi ve Akdeniz'i lojistik merkezlere bağlıyoruz. Kalkınma Yolu Koridoru, Basra Körfezi'nden Irak'ın Faw Limanı'ndan başlayan, ülkemize 1200 kilometre mesafeyle gelen kara yolu ve demir yolundan bahsediyoruz. Bu proje, Avrupa'ya kadar uzanacak. Yakında yapım çalışmalarına başlamayı umuyoruz ve emisyon azaltımının 5,5 milyon ton olacağını öngörüyoruz."

Uluslararası Ulaştırma Forumu (ITF) Dönem Başkanlığını Türkiye'nin üstleneceğini belirten Uraloğlu, 2027 yılında Amerika ve Avrupa'nın büyük bölümünün de dahil olduğu 72 üyeli bu önemli forumda koridorlar özelinde bağlantısallık ve sürdürülebilirliği ön planda tutarak hem ülkeye hem bölgeye hem de dünyaya katkı sağlamayı hedeflediklerini ifade etti.

"Eğer önlem almazsak 2053'e geldiğimizde karbon emisyonunu ancak yüzde 4 azaltırız"

Bakan Uraloğlu, Türkiye'de kurumsal karbon ayak izi hesabını yapan ilk bakanlığın Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı olduğunu belirterek, bu kapsamda tüm sektörlerde bu çalışmaları gerçekleştirebildiklerini ifade etti.

Bakanlığın toplam karbon emisyonunu 2024 yılında 2 milyon 118 bin ton olarak hesapladıklarını söyleyen Uraloğlu, "Eğer önlem almazsak 2053'e geldiğimizde karbon emisyonunu ancak yüzde 4 azaltırız ama gerekli önlemleri alırsak yüzde 80 azaltma imkanına sahip olacağız ve gerçekten dünya ortalamasının çok altına düşüreceğiz." şeklinde konuştu.

Uraloğlu, bu doğrultuda Türkiye'de ulaşımda net sıfır emisyon hedefine ulaşmak için yaptıkları çalışmalara ilişkin şu bilgileri paylaştı:

"Türkiye'de ulaşımda net sıfır emisyon hedefine ilk kapsamlı proje ile devam ediyoruz. Yolcu ve yük odaklı sıfır emisyonlu araçların kullanılması, özel araçlardan toplu taşımaya geçişin yönetilmesi, net sıfır emisyon modelinin ortaya konulması ve uluslararası forumlara erişim imkanını irdeliyoruz."

"DC soket başına düşen araç sayısında Avrupa'da birinciyiz"

Abdulkadir Uraloğlu, net sıfır emisyon hedefine ulaşılmasında elektrikli araçların önemine değindi.

Türkiye'nin bu hususta kısa sürede çok önemli mesafe katettiğine dikkati çeken Uraloğlu, "Elektrikli araç sayılarına baktığımızda 427 bin elektrikli aracımız ve 43 bin soketimiz var. Her 10 elektrikli aracın bir tanesinin şarja kolay erişiminin olduğunu söyleyebiliriz. Özeller hariç olmak üzere söylüyorum. DC soket başına düşen araç sayısında Avrupa'da birinci olduğumuzu özellikle belirtmek isterim. Altyapımız bu noktada da gerçekten iyi." diye konuştu.

"Bölünmüş yollar sayesinde yıllık zaman tasarrufu 801 milyon saat"

Bakan Uraloğlu, bölünmüş yolların sağladığı zaman tasarrufu ve düşük emisyon avantajına dikkati çekerek, bu yatırımların ulaşımda verimliliği artırdığını ve çevresel etkileri azaltmada önemli rol üstlendiğini ifade etti.

Bu yatırımlar sayesinde trafik güvenliğinin de arttığını ve kazalarda belirgin azalma sağlandığını dile getiren Uraloğlu, şöyle konuştu:

"Bölünmüş yolları 30 bin kilometrenin üzerine çıkardık. Otoyollar, tüneller, viyadükler yaparak araçların bekleme sürelerini ortadan kaldırdık, kaldırıyoruz. Bu sayede kaza risklerini de azaltmış oluyoruz. 2002 yılında 6 bin 100 kilometre bölünmüş yolumuz varken bugün 30 bin kilometreye geçtik ve bu yollardaki ortalama hız saatte yaklaşık 90 kilometreye çıktı. Bölünmüş yollar sayesinde yıllık zaman tasarrufu 801 milyon saat, yıllık akaryakıt tasarrufu 2,6 milyar litre. Bunlarla beraber ekolojik köprüler de yaptık. Bir taraftan yol yaparken doğal yaşamı da destekleme gayreti içerisindeyiz. Bunu asla ihmal etmiyoruz."

Uraloğlu, kent içi hareketlilikte kargo taşımacılığından kaynaklanan emisyonların yaklaşık yüzde 60'ının kent içi faaliyetler kaynaklı olduğunu belirterek, bu alanda planladıkları tedbir ve uygulamalara ilişkin şu bilgileri paylaştı:

"Skuter sayılarını artırmamız gerekir. Yine bisiklet ve yaya hareketini mümkün olduğu kadar artırmamız gerek. 2000 kilometre civarında bir bisiklet yolu yaptık. Bunun yeterli olmadığını düşünüyoruz. Halihazırda projesi tamamlanan 259 kilometre var. Bunu da önümüzdeki süreçte hayata getireceğiz. Kent içi yolculuklarda emisyonun azaltılması için de kafa yoruyoruz. Ev-iş yeri bağlantısı, gibi bunları metrolarla, bisiklet yollarıyla desteklemeye gayret ediyoruz. Sürdürülebilir kentsel hareketlilik planları anlamında 10 farklı ilde 21,5 milyon avro değerinde bir destek sağlıyoruz. Hareketlilik merkezleri, yaşam alanları, yaya hareketinin yoğun olduğu iş merkezleri gibi yoğun yerlere mutlaka metrolar ve toplu ulaşım araçları koymaya gayret ediyoruz."

Demir yolları, havacılık ve denizcilikte sürdürülebilir yeşil dönüşüm

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Uraloğlu, emisyonların azaltılmasında demir yolu taşımacılığının kritik rol üstlendiğini, yük ve yolcu taşımacılığında demir yolunun payının artırılmasının çevresel sürdürülebilirlik açısından stratejik önem taşıdığını ifade etti.

Demir yollarının, emisyonun en hızlı azaltılabileceği sektör olduğunu ve dünyadaki teknolojik gelişmelerin de bu süreci hızlandırdığını belirten Uraloğlu, Türkiye'nin bu konudaki çalışmaları konusunda şunları kaydetti:

"Bu noktada şu anda 14 bin kilometre olan demir yolu ağımızı 28 bin 500 kilometreye çıkarmayı hedefledik. Halihazırda Türkiye'de yapımı devam eden 4 bin 150 kilometre demir yolu var. İki yıl içerisinde bunun 3 bin kilometresini bitirerek hizmete açmış olacağız. Uluslararası finans kuruluşlarının da demir yoluna ne kadar pozitif baktığını bilerek, oradan maksimum faydayı ülkemize ve bölgemize getirme gayreti içerisindeyiz. Ayrıca, demir yolları ile lojistik merkezleri birbirine bağlıyoruz. Gerek pandemi süreci gerekse de Rusya-Ukrayna Savaşı, Körfez Savaşı, bunlardan dolayı lojistiğin ne kadar kıymetli olduğunu hepimiz biliyoruz ve lojistik merkezleri, üretim merkezlerini demir yollarıyla birbirine bağlıyoruz. Ülkemizin genelinde ise kent içi raylı sistemleri 1036 kilometreye çıkardık ama bunun çok daha üzerine çıkmamız gerekiyor. Yüksek hızlı trenle de 20 ilimizi birbirine bağlarken nüfusumuzun yarısından fazlası bu sayede birbirine bağlanmış oluyor."

Uraloğlu, bu süreçte havacılık ve denizcilik alanlarında yürütülen çalışmaların da kritik önemde olduğunu vurgulayarak bu alanlarda yürütülen projelere ilişkin şunları söyledi:

"Havacılıkta, sürdürülebilir havacılık yakıtının (SAF) üretimi ve kullanımını yaygınlaştırıyoruz. Burada ciddi hareket projelerimiz var ve oransal olarak da binde 5 civarında bir azaltma ilk etapta sağlamış olacağız. Türkiye, gemi dönüşümünde dünyada üçüncü sırada. Bu gemilerin doğaya bu şekliyle bırakılması değil dönüştürme noktasında üçüncü sıradayız. Bu vesileyle söyleyeyim, bir gemi tasarlayabilen, üretebilen, işletebilen ve ömrü bittiğinde de geri dönüştürebilen dünyadaki birkaç ülkeden biriyiz. Filomuzun yenilenmesini de teşvik ediyoruz. Belli sınıflara, mutlaka yeşil enerji tüketenlere daha yüksek bir destek sağlıyoruz. 2050 projemiz kapsamında Marmara'da kullandığımız bütün yolcu gemilerini elektrikli hale getirme noktasında bir gayretimiz var. Bunu yakından takip ediyoruz. Limanlarımızı yeşil sertifikasıyla taçlandırıyoruz. Birçok limanımıza yeşil sertifika aldık, almaya da devam edeceğiz."

Bakan Uraloğlu, kara yolu, demir yolu, havacılık, denizcilik, haberleşme ve uydu teknolojileri başta olmak üzere ulaştırma ve iletişim alanlarında hayata geçirilen yatırımlar ile devam eden projelere ilişkin bilgi vererek sunumunu tamamladı.