Küresel piyasaların ve uluslararası diplomasi dünyasının yakından takip ettiği ABD- İran ilişkilerinde kritik bir dönemece giriliyor. Bölgedeki enerji koridorlarının güvenliğini ve küresel petrol fiyatlarını doğrudan etkileyecek olan süreçte, Washington'dan gelen yeni açıklamalar dikkatleri bir kez daha Körfez'e çevirdi.

GÖZLER 19 HAZİRAN CUMA GÜNÜNDE

Uzun süredir devam eden müzakereler ve bölgesel gerilimlerin ardından, iki ülke arasında sağlanacak olası bir anlaşmanın detayları için nefesler tutuldu. Uluslararası kamuoyunda tüm dikkatler 19 Haziran Cuma günü atılacak somut adımlara odaklanmışken, piyasalardaki tedirgin bekleyiş de yerini temkinli bir iyimserliğe bırakıyor.

TRUMP: GEMİLER GÜVENLİ GÜNEY KORİDORUNU KULLANIYOR

Kritik cuma günü öncesinde sürece ilişkin en net mesajlardan biri ise bizzat ABD Başkanı Donald Trump'tan geldi. Küresel enerji tedarik hatlarının güvenliğine vurgu yapan Trump, Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin sorunsuz bir şekilde ilerlediğini belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Gemiler, çoğu petrol yüklü olarak, Hürmüz Boğazı'ndan hareket etmeye başladı. Gemiler tamamen güvenli, emniyetli ve tertemiz olan Güney Otoyolu'ndan geçiyorlar"

Trump ayrıca, bölgede deniz ulaşımı için başka seyahat güzergahlarının da bulunduğunu belirtti ancak bu rotalara ilişkin ayrıntı paylaşmadı.

ABD BAŞKAN YARDIMCISI VANCE: ANLAŞMA METNİNİ HAFTA İÇİNDE AÇIKLAMAYI UMUYORUZ

Anlaşmaya ülkesini temsilen imza atacak olan ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise, “Anlaşma metnini hafta içinde açıklamayı umuyoruz." diye konuştu.

Amerikan CNBC televizyonuna açıklamalarda bulunan Vance, cuma günü İsviçre'de gerçekleştirilmesi planlanan imza törenine İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin katılmasını beklediklerini söyledi.

“İRANLILARIN HANGİ KONULARDA TAVİZ VERECEĞİNİ GÖRECEĞİZ”

“Hürmüz Boğazı'nın uzun vadede ücretsiz olarak açılmasını bekliyoruz.” diyen Vance, "Tahran'ın hangi konularda taviz vereceğini göreceğiz." ifadesini kullandı.

"İSRAİL'DE ANLAŞMADAN MEMNUN OLANLAR DA VAR"

Hala çözüm bekleyen çok konu olduğunu belirten ABD Başkan Yardımcısı Vance, “İsrail'de anlaşmadan memnun olanlar da var. İsrail'in yeni Ortadoğu masasında bir koltuğu olacak.” diye konuştu.

İRAN: LÜBNAN'DA ATEŞKES MUTABAKATIN AYRILMAZ BİR PARÇASI

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Bekayi, "Lübnan'daki savaşı sona erdirmek, ABD ile yapılan mutabakatın ayrılmaz bir parçasıdır" dedi.

İŞTE MADDE MADDE 14 MADDELİK TASLAK ANLAŞMA

1- Lübnan dahil tüm cephelerde kalıcı ve derhal düşmanlıkların sona erdirilmesi.

2- ABD'nin İran'ın iç işlerine karışmama ve İran İslam Cumhuriyeti'nin egemenliğine saygı gösterme taahhüdü.

3- Deniz ablukasının 30 gün içinde tamamen kaldırılması.

4- ABD'nin İran çevresindeki askeri güçlerini geri çekme taahhüdü.

5- İran'ın düzenlemeleriyle Hürmüz Boğazı'nın 30 gün içinde yeniden açılması.

6- Petrol, petrokimya ürünleri ve türevlerinin satışına yönelik yaptırımların askıya alınması ve İran'ın mali kaynaklarına tam erişim sağlaması.

7- ABD ve müttefikleri tarafından en az 300 milyar dolarlık yeniden yapılanma planlarının sunulması.

8- Nükleer konulara dayalı nihai anlaşmaya varılması ve ABD'nin birincil, ikincil yaptırımlarıyla BM Güvenlik Konseyi ve UAEA kaynaklı kısıtlamaların kaldırılması amacıyla 60 günlük müzakereler yürütülmesi.

9- İran'ın NPT kapsamında nükleer silah üretmeme taahhüdünü yinelemesi.

10- Müzakere süreci boyunca ABD'nin bölgedeki güçlerini artırmaması ve yeni yaptırımlar uygulamaması.

11- Müzakerelerin son 60 günlük döneminde dondurulmuş İran fonlarından 24 milyar doların serbest bırakılması ve bu miktarın yarısının müzakereler başlamadan önce İran'a verilmesi.

12- Anlaşmanın uygulanması için bir izleme mekanizması kurulması.

13- Nihai anlaşmanın BM Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanması.

14- Nihai müzakerelerin yalnızca zenginleştirilmiş uranyumun akıbeti, zenginleştirme faaliyetleri, yaptırımların kaldırılması ve İran'ın ekonomik yeniden yapılanması konularını kapsaması; İran'ın füze programı ile bölgedeki müttefik gruplara desteğinin müzakere gündeminden çıkarılması.

Abdullah Karlıdağ

Haberler.com