ALİ CANBERK ÖZBUĞUTU/BURHAN SANSARLIOĞLU - ABD'de büyük teknoloji şirketlerinin bu yıl için öngördüğü yaklaşık 670 milyar dolarlık yatırım, ülke tarihindeki en büyük yatırım hamleleriyle kıyaslanırken, bu durum teknolojinin benzeri görülmemiş bir ivme yakaladığına işaret ediyor.

Açıklanan son bilançolara göre "muhteşem yedili" şirketlerinden Meta, Amazon, Microsoft ve Alphabet bu yıl yaklaşık 670 milyar dolarlık sermaye harcaması yapmayı planlıyor.

Büyük teknoloji şirketlerinin yapay zeka ve veri merkezi yatırımları nedeniyle bu yıl için planladıkları yatırımların, ABD tarihinde en büyük yatırım kalemleriyle kıyaslanabilecek ölçekte olduğu değerlendiriliyor.

Alphabet, artan yapay zeka harcamalarını finanse etmek için çok uzun vadeli (100 yıl) tahvil ihraç etti. Teknoloji alanında buna benzer bir borçlanmayı 1996 yılında IBM gerçekleştirmişti.

"Yaldızlı Çağ"dan yapay zeka ve teknoloji devrimine"

ABD tarihinde yaklaşık 1870'lerden başlayarak 1900'lerin başına kadar uzanan bir dönemi ifade eden Gilded Age (Yaldızlı Çağ), hızlı sanayileşme ve büyük servet oluşumunun yaşandığı bir dönemi tanımlıyor.

Bu dönemde ticaretin hızlandırılması amacıyla yapılan yatırımlarla demir yolları hızla genişlerken, çelik, petrol ve finans sektörleri büyüdü ve çok büyük şirketler ile tekeller ortaya çıktı. Tarihin ilk milyarderleri sahneye çıktı.

Söz konusu dönemde özellikle demiryolu sektöründe kayda değer bir büyüme öne çıktı. Limancılık ve madencilik faaliyetleri de ABD ekonomisinde önemli bir yere sahip oldu. Tarım, bu dönemde eski hakimiyetini kaybetmeye başladı.

Aynı ölçekteki bir sonraki devrim olarak dijital devrim ön plana çıktı. Bilgisayarlar, yalnızca çok özel görevler için kullanışlı olan devasa makineler olarak niş bir teknoloji olarak başladı. 1974 yılına gelindiğinde, kişisel bilgisayarlar evlere girmeye başladı.

Aynı zamanda, makine öğrenimi ve yapay zeka da gelişme aşamasındaydı ve tartışmasız bir şekilde ana akıma girmişti. 1997'de, o zamanki Dünya Satranç Şampiyonu Garry Kasparov, satranç odaklı bir makine öğrenimi modeli olan Deep Blue tarafından mağlup edildi. Takip eden yıllarda makine öğrenimi daha da ilerleme kaydetti.

Sıra yapay zekaya geldi

ChatGPT'nin yaygınlaştırdığı büyük dil modellerinin ortaya çıkmasıyla yapay zekanın kapsamı genişledi. Artık yapay zekanın gelişimi konusunda herhangi bir sınır hedeflenmiyordu ve yapay zeka küresel ekonomide büyük bir rol oynamaya başladı.

Şirketler, politikalarını ve planlarını yapay zeka yatırımlarına göre şekillendirmeye başladı.

Dünyanın önde gelen zenginlerinin teknoloji milyarderlerinden oluştuğu görüldüğünde yapay zeka harcamaları da dikkati çekiyor. Bu gelişmelerle ABD'de 1870'lerde görülen ekonomik atılımın içinde bulunduğumuz çağda yapay zeka yoluyla yapılarak şekil değiştireceği tahmin ediliyor. Ancak yapay zekaya yapılan bu harcamaların ve yatırımların şirketleri nasıl etkileyeceği hala soru işaretidir.

Her şey, sermaye harcamasının karlı olup olmamasına bağlı

Yatırım danışmanı ve makro stratejist Charles Diebel, konuyla ilgili AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, her şeyin, zaman içinde sermaye harcamasının karlı olup olmamasına bağlı bulunduğunu söyledi.

ABD'nin 1870'lerdeki demiryollarının durumuna bakıldığında bu cevabın "Hayır" olabileceğini ifade eden Diebel, ancak şu anki durumun farklı olabileceğini bildirdi. Diebel, "Bilançolarına bu kadar borç yükleyen şirketlerin başarılı olabilmeleri için iş modellerinin işe yaraması gerekiyor. Bu henüz kanıtlanmış bir şey değil." ifadesini kullandı.

"(Yapay zeka harcamaları) Demir yolu yapımlarından bu yana en önemli sermaye yatırım döngüsünü temsil ediyor"

Zacks Investment Research Hisse Senedi Stratejisti Ethan Feller de "Yapay zeka altyapısına yapılan harcamalar, Gilded Age yani 'Yaldızlı Çağ'daki demiryolu yapımlarından bu yana en önemli sermaye yatırım döngüsünü temsil ediyor." dedi.

Mevcut tahminlere göre, yapay zeka yatırımlarının bu yıl ABD Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'sının (GSYH) yaklaşık yüzde 2'sine ulaşmasının beklendiğini belirten Feller, kısa vadede bu harcamaların güçlü bir büyüme motoru olarak öne çıktığını vurguladı.

Feller, "Bu durum, yarı iletkenler ve ilgili teknoloji işletmeleri için açıkça olumlu bir ivme sağlıyor, ancak etkileri teknoloji sektörünün çok ötesine uzanıyor. Sanayi şirketleri, enerji altyapısı ve inşaat sektörü de bu gelişmeden doğrudan faydalanıyor." ifadelerini kullandı.

Yapay zeka yatırımlarının uzun vadeli etkilerini kesin olarak tahmin etmenin daha zor olduğunu ancak muhtemelen çok çarpıcı olabileceğini ifade eden Feller, "Büyük sermayeli teknoloji şirketlerinin sermaye tahsisleriyle ne sinyal verdiklerine bakın. Alphabet ve Amazon, son kazanç raporlarında sermaye harcaması beklentilerini önemli ölçüde yükseltti, bu iki şirketin tek başına bu yıl yaklaşık 400 milyar dolar harcaması bekleniyor." diye konuştu.

"Bu şirketler karşılığını alacaklarını düşünmeselerdi, milyarlarca dolarlık sermaye yatırımını yapmazlardı"

Ethan Feller, hem Amazon hem de Alphabet'in bulut hizmetlerinde yeniden bir ivme kazandıklarını belirterek, bunun da işletmelerin yapay zeka hesaplama gücüne olan talebinin son derece güçlü olduğunu gösterdiğini vurguladı.

"Bence, bu şirketler o paranın karşılığını fazlasıyla alacaklarını düşünmeselerdi, yüz milyarlarca dolarlık sermaye yatırımı yapmazlardı" diyen Feller, bulut bilişim talebine ilişkin verilerin büyük ölçekli kurumsal yapay zeka uygulamalarının halihazırda başladığını gösterdiğini belirtti."

Feller, OpenAI ve Anthropic'in en yeni modellerinin kapasite açısından seviye atlamayı temsil ettiğini belirtti.

Anthropic'in Üst Yöneticisi (CEO) Dario Amodei'nin, bu ürünlerin sonunda başlangıç seviyesindeki beyaz yakalı çalışanların büyük çoğunluğunun işini elinden alabileceğine inandığını kamuoyuna açıkladığına atıfta bulunan Feller, "Bu iddialı bir açıklama, ancak en yeni modelleri kullandıysanız, bunu göz ardı etmek giderek zorlaşıyor." ifadesini kullandı.

Feller, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Önde gelen yapay zeka laboratuvarlarındaki birçok mühendis, teknik çalışmalarının büyük bir bölümünü büyük dil modellerine devrettiklerini ve artık çalışmaları ağırlıklı olarak komut istemleri aracılığıyla yönlendirdiklerini açıkça kabul ediyor. Mantıksal olarak bir sonraki adım, aynı yeteneği muhasebe, hukuk, içerik oluşturma, müşteri hizmetleri gibi diğer bilgiye dayalı mesleklere yönlendirmektir."