Dünyada elektrik üretiminden kaynaklanan karbondioksit emisyonlarının bu yıl yüzde 1'in üzerinde artışla rekor seviyeye ulaşacağı tahmin ediliyor.

AA muhabirinin Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) Yıl Ortası Elektrik Sektörü Güncellemesi'nden yaptığı derlemeye göre, bu yılın ilk yarısında Orta Doğu'da yaşanan kriz, arz kesintilerine ve doğal gaz fiyatlarının yükselmesine yol açarak dünyanın birçok bölgesinde doğal gazdan kömüre geçişi tetikledi.

Hava koşulları da son aylarda kömür ve petrol yakıtlı elektrik üretimini destekledi. Böylece elektrik üretiminden kaynaklanan küresel karbondioksit emisyonlarının bu yıl yüzde 1'in üzerinde artması bekleniyor.

Öte yandan, mevcut ekonomik ve piyasa eğilimlerine göre, elektrik üretimi kaynaklı karbondioksit emisyonlarının 2027'de yatay seyredeceği tahmin ediliyor.

Emisyon artışında rekor beklentisi

Rapora göre, geçen yıl dünyanın birçok bölgesinde elektrik üretiminden kaynaklanan emisyonlar azaldı. Geçen yıl Çin ve Hindistan, düşük emisyonlu kaynaklardan elektrik üretimindeki artış ve elektrik talebindeki ılımlı büyümenin fosil yakıtlı elektrik üretimini sınırlamasıyla son beş yılda ilk kez emisyonlarını azalttı. Toplam küresel emisyonlar geçen yıl neredeyse sabit kaldı.

Bu yıl ise emisyonların özellikle gelişmekte olan ve yükselen ekonomilerin büyük bölümünde artacağı öngörülüyor.

Çin, Hindistan, Güneydoğu Asya, Orta ve Güney Amerika, Afrika ile Avrasya'daki emisyon artışlarının, Avrupa ve ABD'deki önemli düşüşlerle yalnızca kısmen dengelenmesi bekleniyor.

Bunun sonucunda, elektrik üretiminden kaynaklanan küresel emisyonların bu yıl yeni rekor seviyeye ulaşacağı tahmin ediliyor.

Bu yıl mutlak emisyon artışı açısından en büyük yükselişin, yüksek elektrik talebi ve beklenenden düşük rüzgar enerjisi üretiminin fosil yakıtlara yönelimi artırması sonucu yaklaşık yüzde 2 ile Çin'de görülmesi bekleniyor.

Güneydoğu Asya'da ise 2026-2027 döneminde yıllık ortalama yüzde 6 emisyon artışı olacağı öngörülüyor. Bölgede güçlü elektrik talebinin büyük ölçüde fosil yakıtlı elektrik üretimiyle karşılanması bu artışın temel nedeni olarak gösteriliyor.

Hindistan'da ise geçen yıl yüzde 3,5 gerileyen elektrik üretimi kaynaklı emisyonların, kömür santrallerinden üretimin artmaya devam etmesiyle bu yıl yaklaşık yüzde 3, 2027'de ise yüzde 1,5 artması bekleniyor.

ABD'de ise elektrik üretiminden kaynaklanan karbondioksit emisyonlarının bu yıl yüzde 3 azalacağı ve 2027'de büyük ölçüde sabit kalacağı tahmin ediliyor.

Avrupa Birliği'nin (AB) ise mutlak emisyon düşüşü açısından en büyük gerilemeyi yaşayacağı öngörülüyor. Buna göre, AB'de elektrik üretiminden kaynaklanan emisyonların 2026'da yüzde 5, 2027'de ise yüzde 16 azalması bekleniyor. Böylece 2027'deki toplam elektrik üretimi kaynaklı emisyonlar, 2017 seviyesinin yarısından daha düşük olacak.

Karbon yoğunluğunda düşüş bekleniyor

Toplam emisyonlar artmasına rağmen düşük emisyonlu kaynakların elektrik üretimindeki payının yükselmesiyle küresel elektrik üretiminin karbon yoğunluğunun yıllık ortalama yüzde 3 azalması bekleniyor.

Buna göre, karbon yoğunluğunun 2025'te kilovatsaat başına 435 gram karbondioksit seviyesinden 2027'de kilovatsaat başına 410 gram seviyesine gerileyeceği tahmin ediliyor.

Bu alandaki en güçlü iyileşmenin AB'de gerçekleşmesi bekleniyor. AB'de karbon yoğunluğunun yıllık ortalama yaklaşık yüzde 12 azalarak 2025'te kilovatsaat başına 175 gram seviyesinden 2027'de kilovatsaat başına 135 gram seviyesine düşeceği öngörülüyor.

Çin'de elektrik üretiminin karbon yoğunluğunun yıllık ortalama yüzde 4 azalarak 2025'te kilovatsaat başına 535 gram seviyesinden 2027'de kilovatsaat başına 495 gram seviyesine gerilemesi beklenirken Hindistan'da da benzer hızda bir düşüş öngörülüyor.

ABD'de ise geçen yıl yatay seyreden karbon yoğunluğunun, 2025-2027 döneminde yıllık ortalama yüzde 4'ün üzerinde azalacağı tahmin ediliyor.