İspanya Başbakanı Pedro Sánchez için sorunlar birikiyor.

Ailesini ve en yakın siyasi çevresini etkileyen yolsuzluk skandalları artıyor. Yıllardır azınlıkta olan ve aylardır parlamentodan önemli hiçbir girişimi geçiremeyen hükümetin görevine son verilmesi için erken seçim isteyenlerin sesi giderek yükseliyor.

Sanchez için son darbeler, kamu idaresinde görevi kötüye kullanma ve nüfuz ticareti suçlamalarıyla yargılanan erkek kardeşi David hakkındaki davanın başlaması ve ana siyasi müttefiklerinden biri olan eski başbakan José Luis Rodríguez Zapatero hakkında soruşturma açılması oldu.

Soruşturma, Venezuela'ya ait Plus Ultra havayolunun kamu fonlarıyla kurtarılmasıyla bağlantılı olarak nüfuz ticareti ve diğer suçlarla ilgili.

Ancak eşi Begona Gomez ve eski Ulaştırma Bakanı Jose Luis Abalos gibi Sanchez'in güvendiği isimler de iddia edilen suçlar nedeniyle yargı süreçleriyle karşı karşıya.

Bütün bunlar olurken Sanchez'in İspanyol Sosyalist İşçi Partisi (PSOE), son aylarda İspanya'nın farklı bölgelerinde yapılan seçimlerde yenilgiye uğradı ve anketler gelecek yıl yapılması planlanan seçimler için daha iyi bir tablo öngörmüyor.

Bu durum, muhalefetteki Halk Partisi'nin (PP) "yolsuz bir hükümete" son vermek için derhal genel seçim çağrısı yapmasına yol açtı.

Bugüne kadar hükümeti destekleyen partiler de Sanchez'den uzaklaşmaya başladı.

Sanchez ise erken seçim çağrılarını reddediyor, "Dünyanın dört bir yanındaki savaşlar ve etkili olduğu kadar adil yanıtlar gerektiren krizler karşısında bugün vatandaşların genel çıkarı (…) istikrardır" diyor.

Erken seçim taleplerini reddederken uluslararası duruma yaptığı atıf, analistlerin onun başlıca güçlü yönlerinden biri olarak gördüğü unsuru yansıtıyor: İspanya dışındaki itibarı.

Sanchez, Donald Trump yönetimindeki ABD'ye ve İsrail'in Gazze, Lübnan ve İran'da gerçekleştirdiği askeri operasyonlara en erken ve en açık şekilde karşı çıkan Avrupalı liderlerden biri oldu.

Ayrıca, Nisan ayında İspanya'da kayıtsız göçmenlerin kitlesel olarak yasallaştırılması gibi Avrupa'daki genel eğilime ters düşen politikalarla küresel sol için bir referans noktası haline geldi.

Peki Sanchez'in uluslararası görünürlüğünün artışı ve iç politikadaki gerilemesi arasındaki bu çelişki nasıl açıklanabilir?

Ülke içinde durum

Pedro Sanchez 2 Haziran 2018'de, dönemin başbakanı Mariano Rajoy'a karşı verdiği gensoru önergesinin kabul edilmesiyle yeni İspanya başbakanı oldu.

Bu gelişme, o dönemde iktidarda olan muhafazakar Halk Partisi'nin (PP) yasadışı finansman nedeniyle mahkum edilmesinin ardından yaşandı.

Sanchez bu sekiz yıl boyunca, Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğu olmamasına rağmen, Katalan ve Bask milliyetçi ve ayrılıkçı grupların az çok gönüllü desteği sayesinde iktidarda kalan, PSOE'nin solundaki partilerle bir koalisyon hükümeti yönetti.

Ancak son dönemde hükümet, özellikle 2023'te Sanchez'in yeniden başbakan seçilmesinde kilit rol oynayan Katalan bağımsızlık yanlısı Junts partisiyle yaşanan kopuştan sonra parlamentodan yasa geçirmekte giderek daha fazla zorlanıyor.

Junts, Katalonya'nın 2017'deki başarısız ayrılık girişimi bağlamında işlenen suçlara yönelik tartışmalı bir af karşılığında Sanchez'in göreve gelmesine destek vermişti.

Hükümet, yeni kamu bütçesine destek bulunamaması nedeniyle 2023'ten bu yana genel devlet bütçesini uzatıyor ve aylardır önemli hiçbir yasayı geçirebilmiş değil.

BBC Mundo'ya konuşan Madrid Carlos III Üniversitesi'nden siyaset bilimci Lluis Orriols, "Bütün bunların Sanchez'in popülaritesi üzerinde etkisi oluyor ve Sosyalist Parti'nin, gündemini ilerletememesi veya bütçeyi geçirememesi nedeniyle desteğinde düşüş yaşanıyor" diyor.

Hükümet ise bütçe olmamasına rağmen toplu taşıma sübvansiyonları veya emekli maaşları ve asgari ücrette artışlar gibi önemli sosyal önlemleri hayata geçirdiğini savunuyor.

Parlamentodaki azınlıkların yanı sıra parti ve başkanın ailesini çevreleyen bir dizi hukuki dava da baskıyı artırıyor.

Kardeşi, Badajoz İl Mahkemesi'nde görülen davada yargılanırken, eşi Begona Gomez de nüfuz ticareti, zimmet, iş dünyasında yolsuzluk ve kamu malını usulsüz kullanma suçlamalarıyla yakında hakim karşısına çıkacak.

Gomez, özel kariyerini ilerletmek için Complutense Üniversitesi'ndeki bir pozisyonu kişisel bağlantıları yoluyla kullandığı ve kamu kaynaklarını özel çıkarlar için kullandığı iddiasıyla suçlanıyor.

Her iki sanık da suçlamaları reddediyor ve Sanchez de kamuoyu önünde onların masumiyetini savunuyor.

Siyasi çevresindeki skandallar

Ailesinin ötesinde, skandallar en yakın siyasi çevresine de uzanıyor. Sanchez, Plus Ultra havayolunun ayakta kalmasını sağlayan milyonlarca euroluk kamu yardımını kolaylaştırdığı iddia edilen bir nüfuz ağına liderlik etmekle suçlanan Zapatero hakkında ulusal mahkeme soruşturmasıyla sarsıldı.

Zapatero masum olduğunu söylerken Sanchez de onun masumiyetine inandığını belirtiyor.

Kamuoyu araştırmaları şirketi Ipsos'un İspanya direktörü Paco Camas BBC'ye yaptığı açıklamada "Sembolik olarak bu dava çok önemli. Bir eski başbakanın ilk kez soruşturulması, durumu son derece ciddi kılıyor. Ayrıca parti için bir ahlaki pusula olması nedeniyle de önemli" diyor.

Aynı zamanda Yüksek Mahkeme, eski Ulaştırma Bakanı ve eski PSOE Örgütlenmeden Sorumlu Sekreteri José Luis Ábalos'u, Covid pandemisi sırasında tıbbi ekipman temininde rüşvet aldığı iddiasıyla Nisan 2025'ten bu yana yargılıyor.

Bu skandal, PSOE yönetiminin başına geçen halefi Santos Cerdan'ın da tutuklanmasına yol açtı.

Sanchez ve partisi, Abalos'un kendilerinin güvenini kötüye kullandığını ve iddia edilen suç faaliyetlerinden haberdar olmadıklarını savunuyor.

Orriols'a göre "yolsuzluk skandalları birikerek aşındırıcı bir etki yapacak ve giderek daha fazla Sosyalist Parti seçmeni 'yeter artık' diyecek".

Ancak uzman, Sanchez'in hâlâ ekonomiden kaynaklanan bir "can simidi" bulunduğunu, pek çok makroekonomik göstergenin iyi durumda olduğunu belirtiyor:

"Anketler onu Halk Partisi'nin yaklaşık dört puan gerisinde gösteriyor; ekonomi iyi olmasaydı daha da aşağıda olurdu."

Sanchez'in uluslararası imajının ağırlığı

İç sorunları artarken Sanchez uluslararası sahnede kendi profilini oluşturmayı başardı, Avrupa içinde ve dışında solun önde gelen figürlerinden biri haline geldi.

BBC Mundo'ya konuşan ABD'deki Georgia Üniversitesi'nden siyaset bilimci Cas Mudde "Sanchez ülkesinde başbakan olan az sayıdaki sosyal demokrat liderden biri ve gerçekten ilerici olan az sayıdaki kişiden biri. Ayrıca Trump'a karşı durdu: Bu çoğu Avrupa başbakanının yapmadığı bir şey" dedi.

Nitekim Sanchez, İran'a yönelik ABD ve İsrail operasyonuna açıkça karşı çıktı ve hükümeti, ABD ordusunun İspanya'daki üsleri operasyonlarda kullanmasına izin vermedi.

İspanyol lider ayrıca, Hamas'ın 7 Ekim 2023'te İsrail topraklarına sızarak yaklaşık 1.200 kişiyi öldürdüğü ve yaklaşık 250 kişiyi rehin aldığı saldırıların ardından İsrail'in Gazze'de başlattığı operasyonları kınayan ilk dünya liderlerinden biri oldu.

Sanchez, Gazze'de 70 binden fazla insanın hayatını kaybettiği saldırıda İsrail'in "savunmasız bir halkı yok ettiğini" ve "tüm insancıl hukuk kurallarını ihlal ettiğini" söyledi.

Eylül 2025'te Gazze'deki İsrail operasyonuna karşı bir dizi önlemi açıkladığı konuşmada "Ülkenizi ve toplumunuzu korumak başka bir şeydir, hastaneleri bombalamak ve masum çocukları aç bırakmak tamamen başka bir şeydir" dedi ve bunu "soykırım" olarak nitelendirdi.

Sanchez hükümeti, Trump'ın savunma harcamalarını GSYH'nin %5'ine çıkarma talebini reddeden tek NATO hükümeti oldu.

Trump, İspanya'yı "korkunç" bir müttefik olarak nitelendirerek ticari misilleme tehdidinde bulundu.

Ancak Sanchez geri adım atmadı ve uluslararası platformlarda ve İngiliz The Economist gibi saygın yayın organlarında yazdığı makalelerde görüşünü sürdürdü.

Bu yazılardan birinde ABD'nin İran'a yönelik savaşını "yasadışı, kurallara dayalı uluslararası düzene büyük bir tehdit ve insanlığın çıkarlarına aykırı" olarak tanımladı.

The New York Times'ta yayımlanan bir makalesinde ise İspanya'da yüz binlerce belgesiz göçmene yasal statü verilmesini savundu. Bu politika ABD'deki kitlesel sınır dışı etmelere açık bir tezat oluşturuyor.

İklim değişikliğiyle mücadele ve toplumsal cinsiyet eşitliği konularına verdiği destekle inşa ettiği uluslararası profil ona BM Kadın Birimi, Birleşmiş Milletler Vakfı ve Gates Vakfı'ndan ödüller ve takdir kazandırdı.

İspanya'daki muhalefet ise onun uluslararası profilini hükümetinin kötü yönetimini ve yolsuzluk vakalarını gölgelemek için kullandığını savunuyor.

Bundan sonra ne olabilir?

Sanchez'in siyasi kariyeri, her şeyin aleyhine olduğu anlardan güçlenerek çıkabildiği örneklerle dolu.

Bunlar arasında parti yönetimi tarafından dışlanmasına rağmen üyelerin desteğiyle liderliği yeniden kazanması veya 2023 seçimlerinin ardından tüm zorluklara rağmen hükümeti kuracak oyları sağlaması bulunuyor.

İspanya başbakanı bu özelliğini o kadar benimsedi ki "El Manual de Resistencia" (Direnişin El Kitabı) adlı bir kitap yayımladı.

Şimdi sorulan soru, Sanchez'in bir başka olumsuz senaryodan çıkmayı başarıp 2027 ortasında yapılması planlanan seçimlere kadar görevde kalıp kalamayacağı ve yurtdışındaki itibarının buna ne ölçüde yardımcı olacağı.

Sanchez muhalefetin talep ettiği erken seçimleri ilan etmezse, kaderi bugüne kadar Kongre'de kendisini destekleyen partilerin elinde olacak.

Bu partilerin bir kısmı desteğini çekmiş olsa da Halk Partisi'nin hükümeti düşürmek için vereceği gensoru önergesine destek vereceklerine dair henüz taahhütte bulunmuş değiller.

PP'nin alternatif bir hükümet kurabilmesi için muhtemelen aşırı sağ Vox partisinin desteğine ihtiyacı olacak ve bu diğer partiler için kabul edilebilir değil.

Paco Camas "Durum ne kadar kilitlenmiş olursa olsun ve skandallar ne kadar etkili olursa olsun hükümetin seçim çağrısı yapması için bir teşvik görmüyorum" diyor.

Analist geçen yıl Abalos ve Cerdan skandalının ardından olduğu gibi yaz tatilinin Sanchez'e ihtiyaç duyduğu bir nefes alma imkanı sağlayarak Eylül'de siyasi inisiyatifi yeniden ele almasına olanak tanıyabileceğini düşünüyor.

Lluis Orriols ise "Bu uzun süredir çok hassas bir durumda olan bir hükümet ve yakında tükenme ihtimali göz ardı edilemez" diyor.

Her halükarda, Sanchez erken seçim kararı alırsa daha erken, aksi halde yasama dönemi sona erdiğinde, son sözü İspanya halkı söyleyecek.

Cas Mudde'nin de belirttiği gibi, dış dünya uluslararası profilini yakından izlese de "İspanyollar iç siyasete odaklanacak."

Madrid'den Guy Hedgecoe'nun katkılarıyla.

Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. .