TİCARET Bakanlığı Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürü Hakkı Karabörklü, yılın ilk çeyreğinde 'Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi' (TAREKS) süzgecinden geçen sanayi ürünü ithalat başvurusunun yüzde 30 artışla 1,3 milyona ulaştığını belirtti. Karabörklü, denetime tabi tutulan ürünlerin yüzde 3,2'sinin uygunsuz bulunarak ithalatına izin verilmediğini bildirdi.

Ticaret Bakanlığı Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürü Hakkı Karabörklü, ithal ve ihraç edilen milyonlarca ürünün denetim ve analiz sürecine ilişkin DHA'ya açıklama yaptı. Karabörklü, Türk Malı imajının yurt dışında da korunmasına büyük önem verildiğini, bu çerçevede Avrupa Birliği standartlarına da uygun teknik düzenlemeler yapıldığını vurguladı. Karabörklü, 2026 yılının ilk çeyreğinde, ithalat ve ihracat denetimlerinin risk esaslı olarak elektronik ortamda yapılmasına imkan veren dijital uygulama TAREKS'e yapılan, sanayi ürünleri ithalatı başvurularının yüzde 10,4'ünün fiili denetime tabi tutulduğunu belirtti.

'ÜRETİM DEĞERLENDİRMESİNİN TEYİDİ'

Karabörklü, TAREKS sayesinde süreçlerin hızlı, şeffaf ve risk esaslı şekilde tamamlandığına dikkat çekerek, "Dolayısıyla denetimler, ticareti aksatmadan güvenli ürünlerin ülkemize girişini temin etmekte, aynı zamanda haksız rekabeti önleyerek yerli üreticinin de korunmasına katkı sağlamaktadır. Her ürün üretim-tasarım aşamasında teknik düzenlemesine ve standardına uygun üretilmekte ve belgelenmektedir. İthalat aşamasında veya piyasaya arz edildikten sonra yapılan ürün güvenliği denetimleri, tasarım-üretim aşamasında yapılan uygunluk değerlendirmesinin teyidi olarak yapılmaktadır. Diğer bir ifade ile ürün güvenliği denetimleri, ürünün tekrar uygunluk değerlendirmesine tabi tutulması demek değildir. Dolayısıyla ithalattaki ürün güvenliği denetimlerinin çok hızlı yapılabilmesinin temel koşulu, ürünlerin ilgili teknik düzenlemeye uygun üretilip belgelendirilmesi suretiyle ithalatın yapılması. Bu durumda daha az denetime düşüyor ürünler, daha hızlı sonuçlanıyor, herhangi bir beklemeye meydan verilmiyor. Ama ürünler uygunluk değerlendirmesinden geçmeden gelmesi durumunda, yani uygunsuz gelmesi durumunda, şüphe oluşuyor, ürünlerden numune almak gerekiyor" dedi.

'AKTİF KULLANICI SAYIMIZ YÜZDE 48 ARTTI'

Karabörklü, yapay zekayı denetim sisteminin içerisine aldıklarını vurgulayarak, "Dijitalleşme ile birlikte TAREKS sisteminde güncelleme yaptık. 2025 yılında kayıt ve yetkilendirme prosedürlerine getirilen kolaylaştırma ve atılan dijitalleşme adımları ile birlikte, TAREKS'te kayıtlı aktif firma sayımız geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 3 artışla 130 bine, aktif kullanıcı sayımız ise yüzde 48 artışla ile 32 bine yükselmiştir" diye konuştu.

'GÜNLÜK 60 BİN BAŞVURU'

Karabörklü, yıllara sari şekilde başvuru sayılarına bakıldığında, her yıl artan oranda ürünün denetim kapsamına alındığını gördüklerini vurgulayarak, "Sanayi ürünlerinin ithalatı için TAREKS'e yapılan başvuru sayısı, 2025 yılının ilk çeyreğinde 1 milyon iken TAREKS'e dahil edilen yeni ürün grupları ile birlikte 2026 yılı itibari ile yüzde 30 artışla 1,3 milyona ulaşmıştır. Bugün TAREKS, günlük ortalama 60 bin kalem başvuruyu süzgecinden geçirmekte ve 1 Ocak tarihi hariç yılın her günü kesintisiz hizmet verilmektedir. 2026 yılının ilk çeyreğinde, sanayi ürünlerinin ithalatı için yapılan TAREKS başvurularının yüzde 10,4'ü fiili denetime tabi tutulmuş olup, 2025 yılının ilk çeyreğinde yüzde 2,7 olan ret oranı, 2026 yılının aynı döneminde yüzde 3,2'ye yükselerek uygunsuz bulunan ürünlerin ithalatına izin verilmemiştir" ifadelerini kullandı.

'EN FAZLA GÜVENSİZ ÜRÜN OYUNCAKLAR'

Karabörklü, denetim kapsamında olmayan ürünlerde uygunsuzluk oranlarının çok daha yüksek olduğunu, bazı ürün gruplarında yüzde 70'in üzerinde uygunsuzluk bulunduğunu kaydetti. Karabörklü, "2026 ilk yarısı itibarı ile denetimlerimizde en fazla güvensiz ürün bulduğumuz ürün grupları oyuncaklar, araç parçaları ve tüketici ürünleridir. Özellikle oyuncaklar grubunda yüzde 4'e varan uygunsuz ürün oranı bizlere çocuklarımıza ulaşan ürünler de daha fazla denetim yapmamız gerektiğini gösteriyor" değerlendirmesinde bulundu.

'TÜRK TARIM ÜRÜNLERİNİN İMAJININ KORUNMASINA KATKI'

Karabörklü, TAREKS ile geleneksel Türk tarım ürünlerinin de yurt dışındaki güçlü imajının korunması, kalitesinin ve rekabet gücünün artırılmasını hedeflediklerini söyledi. Karabörklü, 2026 yılının ilk çeyreğinde TAREKS'e yapılan 74 milyar dolarlık 127 bin ihracat başvurusundan riskli bulunan yüzde 26'sının denetlendiğini söyleyerek, "Denetlenen ürünlerin yüzde 4,2'si uygunsuz bulunarak Türk tarım ürünlerinin yurt dışındaki kalite imajının korunmasına katkı sağlanmıştır" dedi.