Antalya Diplomasi Forumu kapsamında düzenlenen "Güvene Dayalı Ticaret: Güney Asya'da Ekonomik Entegrasyon ve İstikrarın Geleceği" başlıklı panelde, ABD/İsrail-İran Savaşı neticesinde küresel ticarette yaşanan aksamalar ve Güney Asya ülkeleri ticaretinin büyüme potansiyeli ele alındı.

Anadolu Ajansının (AA) "Global İletişim Ortağı" olduğu, Belek Turizm Bölgesi'ndeki NEST Kongre Merkezi'nde düzenlenen Antalya Diplomasi Forumu (ADF) 2026 kapsamında "Güvene Dayalı Ticaret: Güney Asya'da Ekonomik Entegrasyon ve İstikrarın Geleceği" başlıklı panel düzenlendi.

Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar, Bangladeş Dışişleri Bakanı Khalilur Rahman ile Afganistan yönetimi Sanayi ve Ticaret Bakan Vekili Nureddin Azizi'nin katıldığı panelde, Hasan Kalyoncu Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümünden Doç. Dr. Murat Aslan da yorumcu olarak hazır bulundu.

TRT World sunucusu Isabel Ewing'in moderatörlüğünü yaptığı panelde konuşan Dar, Güney Asya ülkelerinin 2 milyarı aşkın bir nüfusa sahip olmasına rağmen bölge içindeki ticaretin, dünya ticaretindeki oranının yüzde 5 seviyelerinde olduğuna dikkati çekti ve ticaretin güven inşasıyla bağlantısallığın pekiştirilmesiyle artırılması gerektiğini vurguladı.

Dar, İran'ın Hürmüz Boğazı'nın açıldığını duyurduğunu anımsatarak, Pakistan'ın diyalog diplomasisine çok önem verdiğini ve ABD-İran arasında uzun soluklu barışın sağlanması için çabaları sürdürdüklerinin altını çizdi.

Taraflar arasında bir anlaşmaya yakın olduklarını hissettiğini dile getiren Dar, eksikliklerin hızlıca giderilmesinin bir ihtiyaç olduğunu söyledi.

Dar, Hürmüz Boğazı'ndan bazı gemilerin geçişlerine izin verilmeyen süreçte, tedarik zincirinin çok zarar gördüğüne değinerek, deniz yollarının açılmasının gündemlerindeki başlıca konulardan olduğunu anlattı.

Savaşın kalıcı olarak durdurulmasını hedeflediklerini belirten Dar, "Taraflar arasında bir anlaşmaya varılması lazım. Ancak bu kalıcı barışı getirir." dedi.

Pakistan'ın da içinde bulunduğu bölgede terörün kökünün kazılması gerektiğini vurgulayan Dar, aksi takdirde refahın sağlanamayacağını ifade etti.

"Hiçbir ülkenin hiçbir toprağı, terörizm aktiviteleri için kullanılmamalı." diyen Dar, barış dolu bir bölge görmeyi umduğunu kaydetti.

Barış ve diyalog çağrısı

Azizi de Orta Asya bölgesine sevkiyatlarının devam ettiğini ancak ABD/İsrail-İran Savaşı'nın Afganistan ve bölge ülkelerinin ticaretini olumsuz etkilediğine dikkati çekerek, "Temennimiz savaşın durması ve bölge ülkelerinin daha fazla sorun yaşamamasıdır." ifadesini kullandı.

Güney Asya'nın siyaset, ticaret, yatırım ve bölgesel bağlantı açısından dünyanın en önemli bölgelerinden biri olduğunu söyleyen Azizi, ticaretin geliştirilmesi için bölgede ekonomiyi öne çıkaran adımlar atılması gerektiğinden bahsetti.

Azizi, bütün sorunların diyalog çerçevesinde çözülmesi taraftarı olduklarını dile getirerek, "Eğer birbirimizi dinlersek bütün sorunlar çözülür." dedi.

Afganistan ve Pakistan'ın kardeş milletlerden oluştuğunu vurgulayan Azizi, siyasi ve ticari meselelerin birbirinden ayrı tutulması gerektiğini anlattı.

Azizi, iki ülke arasında barışın tesisi için çabalayan üçüncü taraflara teşekkür ederek, ilişkilerin iyiye gitmesini temenni etti.

"Erdoğan, bölgenin refahı için muazzam bir çaba ortaya koydu"

Rahman ise hiçbir ülkenin kendini dünyadaki risk ve belirsizliklerden izole edemeyeceğini belirterek, "Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, bölgenin refahı ve iyiliği için tarihi düzeyde muazzam bir çaba ortaya koydu." değerlendirmesini paylaştı.

Hürmüz Boğazı'ndan gemi geçişine izin verilmesinin iyi bir haber olduğu değerlendirmesinde bulunan Rahman, mevcut enerji krizinin büyüklüğüne dikkati çekti.

Rahman, ülkelerin el ele vererek enerji krizini atlatması gerektiğini vurgulayarak, krizin geleceğin ticaretini olumsuz etkilediğini bildirdi.

Küresel deniz hatları taşımacılığına engel olunmaması çağrısı yapan Rahman, küresel ticaretin önüne geçilmemesinin uluslararası hukuk ile güvence altına alınması gerektiğini söyledi.

Güney Asya'nın bir aile olduğunu ve birlikte daha iyi şeyler başarabileceğini ifade eden Rahman, bunun için ortaya siyasi irade koyulmasının önem arz ettiğini belirtti.