Yetki Yasası'nın İptal İsteminin Ret Gerekçesi Resmi Gazete'de

Anayasa Mahkemesi Kanun Hükmünde Kararnamelerin (KHK) yetki devri anlamına gelmeyeceğine dikkat çekerek, "Belirlenen bu konunun mutlaka dar kapsamlı olması gerektiği yönünde Anayasa'da herhangi bir kural bulunmamaktadır" dedi.

• 

Anayasa Mahkemesi Kanun Hükmünde Kararnamelerin (KHK) yetki devri anlamına gelmeyeceğine dikkat çekerek, "Belirlenen bu konunun mutlaka dar kapsamlı olması gerektiği yönünde Anayasa'da herhangi bir kural bulunmamaktadır" dedi. KHK'nın iptalinin reddi kararına katılmayan üyeler ise KHK'nın yetki devri anlamına geldiğini savunarak, dengenin bozulacağına işaret ettiler.

Ankara yetki devri anlamına gelmeyeceğine dikkat çekerek, "Belirlenen bu konunun mutlaka dar kapsamlı olması gerektiği yönünde Anayasa'da herhangi bir kural bulunmamaktadır" dedi. KHK'nın iptalinin reddi kararına katılmayan üyeler ise KHK'nın yetki devri anlamına geldiğini savunarak, dengenin bozulacağına işaret ettiler.

CHP, hükümete bazı konularda kanun hükmünde kararname (KHK) çıkarma yetkisi veren 6223 sayılı "Kamu Hizmetlerinin Düzenli, Etkin ve Verimli Bir Şekilde Yürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Teşkilat, Görev ve Yetkileri ile Kamu Görevlilerine İlişkin Konularda Yetki Kanun"un 1. ve 2. maddelerinin iptali ve yürürlüğünün durdurulması istemiyle Anayasa Mahkemesinde dava açtı. Anayasa Mahkemesinin hükümete KHK çıkarma yetkisi veren Kanun'un iptal isteminin reddine ilişkin kararının gerekçesi Resmi Gazete'de yayımlandı. 7 üyenin iptal 7 üyenin de ret yönünde oy kullandığı ve Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim Kılıç'ın ret kararının 2 oy yerine sayıldığı kararın gerekçesinde, Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 65. maddesinin birinci fıkrasındaki, "Genel Kurul ve bölümler kararlarını katılanların salt çoğunluğuyla alır. Oyların eşitliği halinde başkanın bulunduğu tarafın görüşü doğrultusunda karar verilmiş olur" anımsatıldı. Yüksek Mahkeme'nin ret gerekçesinde, Anayasa'nın 87. ve 91. maddeleriyle Bakanlar Kurulu'na belli konularda KHK çıkarma yetkisi verilmesinin TBMM'nin görev ve yetkileri arasında sayıldığı belirtilerek, "Yetki Yasası'nda, çıkarılacak KHK'nin amacının, kapsamının, ilkelerinin, kullanma süresinin ve süresi içinde birden fazla kararname çıkarılıp çıkarılamayacağının belirtilmesi gerekir. Bakanlar Kurulu'na verilen yetki, yasada öngörülen konu, amaç, kapsam, ilke ve süreyle sınırlı bir yetkidir" denildi.

-KHK'LAR YASAMA YETKİSİNİN DEVRİ ANLAMINA GELMEZ

KHK çıkarma yetkisinin istisnai bir yetki olduğunun anlaşıldığı vurgulanan gerekçede, "Anayasa'da kimi konuların KHK'larla düzenlenmesi yasaklanmaktadır. Verilen yetkinin konu, amaç, kapsam ve ilkeler yönünden belirgin duruma getirilmesi, başka bir anlatımla somutlaştırılması, yürürlüğe konulacak KHK'lerin yetki yasası kapsamı içinde kalıp kalmadıklarının, 91. maddede belirlenen yasak alana girip girmediklerinin saptanabilmesi yönünden gereklidir. KHK çıkarılmasına yetki verilmesi, Anayasa'da öngörülen bu koşullar ve sınırlar içinde kalmak kaydıyla yasama yetkisinin devri anlamına gelmez" denildi.

Yetki yasalarında, çıkarılması için izin verilen KHK'ların konusunun belirlenmiş olması gerektiğine dikkat çekilen gerekçede, şu değerlendirmeye yer verildi:

"Belirlenen bu konunun mutlaka dar kapsamlı olması gerektiği yönünde Anayasa'da herhangi bir kural bulunmamaktadır. Kaldı ki yetki kanunlarında KHK'larla düzenlenmesi için yetki verilen konunun kapsamının sınırlı mı yoksa geniş mi olduğu şeklindeki bir irdelemenin, sübjektif değerlendirmeleri ortaya çıkaracağı hususu, izahı gerektirmeyecek derecede açıktır. Ayrıca, konu ve kapsamın belirlenmiş olduğunun söylenebilmesi için hangi yasalarda değişiklik yapılacağının yetki kanununda mutlaka sayma yoluyla gösterilmesi de şart değildir."

-SEÇİMDEN SONRAKİ Bakanlar Kurulu'NUN İPOTEK ALTINA ALINDIĞI DAYANAKTAN YOKSUN-

KHK çıkarma yetkisini kullanıp kullanmamanın Bakanlar Kurulu'nun takdirinde olduğunun ifade edildiği gerekçede, "Seçimden sonra gelecek Bakanlar Kurulu'nun bu suretle ipotek altına alındığı yolundaki iddialar dayanaktan yoksundur. Ayrıca, yetki yasasının yürürlükte olacağı 6 aylık süre zarfında yeni seçimler yapılacağı, yeni bir hükümetin kurulacağı belirtilerek yetki yasasının hangi hükümete verilmiş olduğu yönünden de bir belirsizliğin olduğu, bu durumun da hukuk devletinin belirlilik ilkesiyle bağdaşmadığı ileri sürülmüştür" denildi.

Gerekçede, Anayasa'nın yasayla düzenleme yapılacağını öngören her maddesinin, mutlaka ve yalnız yasa çıkarılmasını gerektiren bir anlama sahip olmadığının belirtildi.

-YETKİ DEVREDİLMİŞTİR-

Çoğunluk görüşüne katılmayan Anayasa Mahkemesi Başkanvekili Serruh Kaleli ile Üyeler Serdar Özgüldür ve Recep Kömürcü, karşı oy gerekçesinde, Anayasa Mahkemesi'nin daha önceki yıllarda çıkarılan KHK'larla ilgili iptal kararları anımsatıldı. Karşı oy gerekçesinde, düzenlemenin amaç ve kapsam yönünden çok geniş ve genel anlatımla, ilgili ilgisiz tüm mevzuatı değiştirme yetkisi tanıması itibariyle ucu açık bir mahiyet arz ettiği ifade edilerek, "Bu durum karşısında, artık 'belli' bir konu ve kanundan da söz edebilmeye imkan yoktur ve bu somut tespit söz konusu kuralları Anayasa'ya aykırılıkla sakatlamış bulunmaktadır" tespitine yer verildi.

Üyeler Fulya Kantarcıoğlu ve Fettah Oto'nun karşı oy gerekçesinde ise Yetki Yasası ile Bakanlar Kurulu'na teşkilat ve personel konusunda sınırsız bir düzenleme yetkisi verildiği, Bakanlar Kurulu'na memurlar ve diğer kamu görevlilerinin seçilmeleri, atanmaları, görevden alınmaları ve emekliye sevk edilmeleri gibi Anayasa'nın, 70. maddesinde düzenlenen kamu hizmetlerine girme hakkıyla ilgili konularda da KHK çıkarma yetkisi verildiği ifade edilerek, bu durumun, siyasi haklar ve ödevlerle ilgili alanlarda, KHK çıkarılmasına izin vermeyen Anayasa'nın 91. maddesiyle de bağdaşmadığı belirtildi.

Kantarcıoğlu ve Oto, kararın oy çokluğu ile alındığı ifadesinin kullanılmaması gerektiğini belirtirken, Üye Mehmet Erten ise karşı oy yazısında, şu değerlendirmede bulundu:

"Yetki Kanunu'nda sayılan ve kapsama alınan kanun ve KHK'lada önemli, zorunlu, acele olarak değişiklik yapma ve yeniden düzenleme yapılmasını gerektiren bir durumun bulunmadığı, sınırları geniş ve belirsiz olan konularla kapsamın genişletilerek genelleştirildiği ve böylece kapsamın belirsizleştirildiği gözetildiğinde, söz konusu Yasa ile yasama yetkisinin devredildiğinin kabulü gerekmektedir."

Ret kararına katılmayan Üye Osman Paksüt ise Yasanın yetki alanın geniş olduğunu belirterek, bu kadar geniş bir alana giren düzenlemelerin hepsinin ivedilik taşıdığından söz edilemeyeceğini kaydetti. Paksüt, "Merkezi idare teşkilatının ve burada çalışan her statüdeki kişilerin bütünüyle etkileneceği, sayısı belirsiz bir seri düzenlemenin olağan yasama yoluyla TBMM'de yapılması yerine istisnai bir yöntem olan, açıklık, şeffaflık, demokratik katılım ve tartışma ölçütlerine uymayan kanun hükmünde kararnamelerle yapılması demokrasi ilkelerine uymadığından Anayasa'nın 2. maddesine, yasama yetkisinin devri niteliğinde olduğundan 7. maddesine ve KHK'ları düzenleyen 91. maddesine aykırıdır" dedi. - Ankara