Aile ve şirketin yapısına göre, şirketler tarafından sağlanan yan haklar farklılıklar gösterebilmektedir. Bu hakları kurumsal bir çerçeve içerisinde sağlamak şirket ve aile açısından faydalı olacak, aile bireyleri arasında adaleti sağlayacaktır.
Şirket tarafından sağlanabilecek yan haklar; yemek ücreti, giyim yardımı, gıda desteği, eğitim desteği, ulaşım desteği, spor salonu abonelikleri, dijital platformlara üyelik, hediye kartları, kişisel gelişim desteği, özel sağlık sigortası, yakıt desteği, telefon desteği gibi olarak sıralanabilir.
Bu yan hakların her yıl düzenli olarak değişen enflasyonist şartlara göre yeniden düzenlenebilmesi için altın, döviz ya da asgari ücret baz alınabilir. Örneğin asgari ücretin 2 katı, 5 gr. altın gibi ölçüler konursa ilgili konu tekrar gündeme gelmeden otomatik olarak güncellenmiş olacaktır.
Yan Haklardan Yararlanma Kapsamı
Aile şirketlerinde yan haklardan yararlanacak kişiler ve yararlanma şekilleri net olarak belirlenmeli ve yazılı olarak tüm aileye önceden duyurulmalıdır.
Eğitim Giderleri
Kuralları önceden belirlenmek sureti ile; ortaklar ile çocuklarının eğitim giderleri aile şirketi tarafından karşılanacak şekilde bir sistem kurulabilir. Ana okulu, ilkokul, ortaokul, lise ve üniversite eğitimlerinin giderlerini firma önceden belirlediği limitler ve kurallar çerçevesinde karşılar.
Şirket, tüm aile bireylerinin yurtiçi ve yurt dışındaki lisans ve yüksek lisan, yabancı dil eğitimlerini de karşılayabilir. Aile bireylerinin ve özellikle de çocukların eğitimi genelde ebeveynlere bırakılmaz; aile anayasasındaki ilgili maddelerin gereği yerine getirilir. Zira ebeveynlerin bir kısmı eğitime önem vermeyebilir ve ailenin gelecek kuşakları eğitimden yoksun kalabilirler.
Sağlık Giderleri
Bazı şirketlerde sadece şirkette çalışanlar ve çocuklarının sağlık giderleri karşılanırken; bir kısım şirketlerde de tüm aile bireylerinin sağlık giderleri karşılanmaktadır. Mevcut sigorta yapısı ile çözülebilen rutin sağlık giderleri oradan karşılanırken; büyük gider gerektiren, sigorta kapsamı dışında kalan sağlık giderleri şirket tarafından karşılanabilir. Bu desteğin kapsamı ve koşulları Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
Sosyal Destekler ve Diğer Uygulamalar
Şirket; bireysel emeklilik sigortası, şirkette çalışan veya çalışmaya aile bireylerine iletişim giderleri, ulaşım ve özel araç desteği gibi kalemlerde destek verebilir.
Şirket araçları ve ekipmanları ile sosyal tesisleri gibi imkanlar da aile bireylerine tahsis edilebilir.
Sürücü belgesi sahibi olma, müzik, resim gibi sanat alanlarında yetişme ve spor yapma gibi isteğe bağlı olabilecek şeyleri de aile şirketi kişinin kendisine bırakmadan finanse eder ve uygulamanın takibini yaptırabilir.
Ailenin ufku ve vizyonunu geliştirici yurt içi ve yurt dışı seyahatler da aileye ait şirket tarafından karşılanabilmektedir.
Ailenin soyadını taşıyan kişilerin işletmede görev alması, sadece bir istihdam konusu değil; aynı zamanda kurumsal itibar, sürdürülebilirlik ve adalet algısı meselesidir. Bu nedenle bu kişilere sunulacak ücret ve yan haklar paketi, duygusal değil; sistematik, ölçülebilir ve kurumsal kriterlere dayalı olmalıdır.
Hakların Gözden Geçirilmesi
Aile Meclisi veya şirketin Yönetim Kurulu tarafından belirlenen eğitim, sağlık ve diğer yan hak uygulamaları; şirketin mali durumu, ailenin yapısındaki değişiklikler, gelecek nesil sayısının artması vb. gibi faktörler dikkate alınarak Yönetim Kurulu tarafından periyodik olarak gözden geçirilip revize edilmeli ve güncellenmelidir.
