KRİPTO VARLIKLAR MİRAS BIRAKILABİLİR Mİ? BELKİ SİZE DE KALAN BİR KRİPTO VARLIK MİRASI VARDIR
Avukat Ahmet Karaca
Kripto Varlıklar ve Miras Hukukuna dair: Kanuni altyapı, emsal kararlar ve uygulamadaki tecrübelerimiz ışığında kapsamlı değerlendirmeler.
Bir yakınınızı kaybettiniz ve geride kripto varlıklar kaldığını biliyorsunuz ya da sadece tahmin ediyorsunuz. Bu noktada çoğu insan "Acaba bu varlıkları alabilir miyiz?" diye soruyor. Cevap gayet net: Evet, alabilirsiniz. Üstelik mevcut Türk hukuku buna imkân tanıyor, özel bir kripto düzenlemesi olmasa bile. Kripto varlıklar, tıpkı bankadaki para veya taşınmaz gibi miras yoluyla mirasçılara intikal eder. Bu bir varsayım değil, kanunun lafzından çıkan doğrudan bir sonuç. Hatta belki de farkında olmadan size kalan bir kripto miras vardır. Vefat eden yakınınızın bir borsada hesabı olup olmadığını, veraset ilamıyla sorgulama hakkınız var.
Peki fiili uygulamada durum nedir, derseniz bu hususta belki de ülkemizdeki ilk kripto varlık miras intikallerinin sağlanmasında teknik ve hukuki katkılar sunmamız sebebiyle yazımın devamında bu konuda sizlere çok fazla tecrübe ve bilgi birikimi aktaracağım.
Bu yazıda, kripto varlıkların miras yoluyla intikalinin hukuki temelini, borsalardan bu varlıkları talep etmenin pratik adımlarını ve ödenmesi gereken veraset ve intikal vergisini adım adım anlatacağım.
Hukuki Zemin: Kanun İzin Veriyor
Türkiye'de kripto varlıkların mirası için özel bir kanun yok. Ama bu, hukukun bu varlıkları görmezden geldiği anlamına gelmiyor. Hukuk, doğası gereği isimlendirmeden, kategorize etmeden birçok durumu kapsayacak şümullü düzenlemeler bütünüdür. Kanunlar Bitcoin'den söz etmiyorsa, bu Bitcoin'in hukukun dışında kaldığı anlamına gelmez; tam tersine, mevcut hükümler onu da içine alıyor.
Türk Medeni Kanunu'nun 599. maddesi bu konunun kilit taşı. Madde, mirasçıların miras bırakanın ölümüyle mirası "bir bütün olarak" kazanacaklarını söylüyor. Devamında "aynî haklar, alacaklar, diğer malvarlığı hakları, taşınır ve taşınmazlar üzerindeki zilyetlikler" ifadesi yer alıyor. Şimdi şunu fark edin: Kanun koyucu "diğer malvarlığı hakları" diyerek son derece geniş bir kapı açmış. 2001 yılında Medeni Kanun yazılırken kripto diye bir şey yoktu, ama bu kapı bugün trilyonlarca dolar değer taşıyan dijital varlıkları da içeri alıyor.
Kripto varlıklara henüz eşya statüsü atfedilmemiş olsa da bunların maddi değer taşıyan malvarlıksal değerler olduğu tartışmasız. Külli halefiyet ilkesi gereği, murisin sahip olduğu kripto varlıklar ölüm anında doğrudan mirasçılara geçer. Türk Medeni Hukuku'nda maddi değeri olan her şey miras kabul edildiğine göre, bir Bitcoin'in veya Ethereum'un mirastan dışlanması için hiçbir hukuki gerekçe yok.
Miras Hukuku Ve Kripto Varlık Hukuku Bağlamında Özel Bir Mukayese:
Konunun daha mükemmel bir şekilde anlaşılması adına, mevzuatımızdaki ilgili tüm yasal maddeleri sahada tecrübe ettiğimiz yargı kararlarıyla harmanlayarak izah edelim.
1. Yasal Dayanak ve Külli Halefiyet:
• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu md. 599: Mirasçılar, murisin ölümüyle terekedeki ayni hakları, alacakları ve "diğer malvarlığı haklarını" bir bütün olarak kazanırlar. Kripto varlıklar, ekonomik değer taşıyan dijital haklar olarak bu madde kapsamında terekeye dahildir.
2. Kripto Varlığın Yasal Tanımı:
• 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu md. 3 (7518 s.K. ile eklenen fıkra): Kripto varlıklar, "gayri maddi varlık" olarak tanımlanmıştır. Bu tanım, söz konusu varlıkların hukuken tanınan birer malvarlığı unsuru olduğunu ve miras yoluyla intikale elverişli bulunduğunu kesinleştirmiştir.
Yargı kararlarında (İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi 2025/750 E.ve 2025/972E. ile İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi 2025/382 E.sayılı kararları) bu durumun yasal altyapısı teyit edilmiştir. İlgili kararlarda, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'na 7518 sayılı Kanun ile eklenen 3. maddeye atıf yapılarak kripto varlıkların; "dağıtık defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullanılarak elektronik olarak oluşturulup saklanabilen, dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan ve değer veya hak ifade edebilen gayri maddi varlıklar" olarak tanımlandığı vurgulanmıştır. Bu yasal tanım, kripto varlıkların hukuken tanınan, mülkiyete konu olabilen ve miras yoluyla intikale elverişli birer malvarlığı unsuru olduğunu kesinleştirmiştir.
3. Vergilendirme ve "Mal" Statüsü:
• 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu md. 1 ve 2: Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına ait malların ivazsız intikali vergiye tabidir. Kanun'un 2/b maddesindeki geniş "mal" tanımı (mameleke girebilen her türlü hak ve alacak), kripto varlıkları da kapsamaktadır.
• Uygulama: Mirasçılar, intikal eden kripto varlıkların ölüm tarihi itibarıyla rayiç değerini veraset ve intikal vergisi beyannamesi ile bildirmekle yükümlüdür.
Bu husus, doğrudan konuya ilişkin olan 23.09.2020 tarihli Gelir İdaresi Başkanlığı Özelgesi ile somutlaşmıştır. İlgili özelgede;
• Murisin bir kripto para borsası (A.Ş.) hesabında kayıtlı bulunan Bitcoin varlığının, VİV Kanunu'nun 2/b maddesindeki geniş "mal" tanımı kapsamında mirasçılara intikal edebilecek bir değer olduğu açıkça belirtilmiştir.
• Murisin hesabında bulunan kripto paranın (örnek olayda 0.40420899 adet Bitcoin), ölüm tarihi itibarıyla hesaplanan rayiç bedeli (20.540,30 TL) üzerinden miras prosedürüne tabi tutulması gerektiği ifade edilmiştir.
• Mirasçıların bu varlıkları devralabilmesi için veraset ve intikal vergisi beyannamesi vererek tahakkuk edecek vergiyi ödemeleri ve ilişik kesme belgesi almaları şart koşulmuştur.
• Beyanname verilmemesi durumunda ise, ilgili kripto varlık platformunun VİV md. 17 uyarınca %5 oranında vergi tevkifatı (kesintisi) yaptıktan sonra kalan miktarı mirasçılara ödeyebileceği hüküm altına alınmıştır.
4. Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar:
• Hizmet Sağlayıcılar: Yerli kripto varlık borsalarında bulunan varlıklar için mirasçılar, "Veraset İlamı" (Mirasçılık Belgesi) ile ilgili kuruma başvurarak varlıkların transferini veya nakde çevrilmesini talep edebilirler.
• Erişim Sorunu: Kişisel cüzdanlarda saklanan ve şifresi (private key) bilinmeyen kripto varlıklara mahkeme kararıyla dahi erişilmesi teknik olarak mümkün olmayabilir. Bu nedenle "dijital miras planlaması" önem arz etmektedir.
• Tevkifat: Bazı durumlarda (beyanname verilmemesi vb.), ilgili platformlar VİV md. 17 uyarınca vergi tevkifatı yaparak ödeme gerçekleştirebilir.
Uygulamada Karşılaşılan Durumlar ve Tereke Kapsamı
Kripto varlıkların miras yoluyla intikalinde uygulamaya yönelik bazı usul kuralları ve teknik kısıtlamalar bulunmaktadır. İkincil bilgi sağlayan yargı kararları bu süreçteki pratik bağlamı şu şekilde aydınlatmaktadır:
• Terekenin Geniş Kapsamı: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (2017/1827 E., 2021/625K.) ve Anayasa Mahkemesi (2014/114 E., 2015/9K.) kararlarında tereke; "ölüm tarihine göre bırakılmış, para ile ölçülmesi mümkün maddi veya maddi olmayan tüm hak ve alacaklar" olarak tanımlanmıştır. Bu geniş tanım, kripto varlıkların tereke unsuru olmasını desteklemektedir.
• Kurumların Rolü ve Talepler: İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2025/42 E.sayılı kararında, bir mirasçının ölen babasının kripto varlıklarını talep ettiği görülmektedir. Bu dosyada ihbar olunan Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), kendi nezdinde yatırımcı hesaplarına dair kayıt tutulmadığını ve kripto varlıklara ilişkin adli taleplerin münhasıran "kripto varlık hizmet sağlayıcıları" tarafından yerine getirileceğini belirtmiştir. Bu durum, mevzuat notunda da belirtildiği üzere, mirasçıların "Veraset İlamı" ile doğrudan ilgili yerli kripto varlık borsalarına başvurarak varlıkların transferini veya nakde çevrilmesini talep etmeleri gerektiğini doğrulamaktadır.
• Haczedilebilirlik ve Mülkiyet: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi (2024/1610 E. ) kararında kripto para hesaplarının İİK m.257 kapsamında haczedilebilir malvarlığı olarak değerlendirilmesi ve Yargıtay 3. Hukuk Dairesi (2024/248 E. ) kararında "davacıya ait coinler" ifadesiyle mülkiyet unsurunun kabul edilmesi, bu varlıkların devredilebilir ekonomik değerler olduğunu pekiştirmektedir.
• Erişim Sorunu (Teknik Kısıt): Mevzuat uygulamasında dikkat edilmesi gereken en önemli hususlardan biri saklama yöntemidir. Borsalarda tutulan varlıklar yasal yollarla intikal edebilirken; kişisel cüzdanlarda (cold wallet vb.) saklanan ve şifresi (private key) bilinmeyen kripto varlıklara mahkeme kararıyla dahi erişilmesi teknik olarak mümkün olmayabilir. Bu sebeple dijital miras planlaması hayati önem taşımaktadır.
Sonuç olarak Mevzuat hükümleri ve 23.09.2020 tarihli idari karar (özelge) doğrultusunda; kripto varlıklar Türk hukukunda miras bırakılabilir. Bu varlıklar, Sermaye Piyasası Kanunu uyarınca "gayri maddi varlık", Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu uyarınca ise "mal" statüsündedir. Murisin ölümüyle birlikte külli halefiyet yoluyla mirasçılara geçerler ve ölüm tarihindeki rayiç bedelleri üzerinden vergilendirilerek, ilgili hizmet sağlayıcılar (borsalar) aracılığıyla mirasçılara intikal ettirilirler.
Ülkemizdeki Emsal Kripto Miras Kararı
Esasında bu karar kripto varlıkların miras bırakılması hususu özelinde değil daha geniş bir ksapmda kripto varlıkları da kapsayan bir üst başlık olarak dijital varlıkların miras bırakılmasının hukuki yönünü incelemektedir.
Antalya Bölge Adliye Mahkemesi'nin (13.11.2020 tarih ve 2020/95 E.) emsal niteliğindeki kararında, dijital varlıkların sadece özel hayatın gizliliğiyle sınırlanamayacağını vurgulayarak; "günümüzde bu hesapların reklam gelirleri elde edilen maddi bir karşılığı olan hesaplar halini alabildiği... dijital para cüzdanlarının bağlı olduğu e-posta hesaplarının da artık kişisel kullanımı aşıp ticari değeri olan dijital mal varlığı kapsamına girmeye başladığı" tespitinde bulunmuştur.
Yine emsal sayılabilecek bu kararda "tespit talebi gereğince murisin ölüm tarihi itibarıyla tüm aktif ve pasif mal varlığının tespiti ve bu minvalde dijital mal varlığının terekesine dahil olması gerektiği" hüküm altına alınarak kripto paralar TMK m. 599/2 kapsamındaki"diğer mal varlıkları" içine dahil edilmiştir.
Kripto paralar ve NFT'ler, Türk Medeni Kanunu m. 599 kapsamında "diğer malvarlığı hakları" olarak değerlendirilir. Mahkeme, yasal boşluk durumunda hâkimin kanun koyucu gibi davranması gerektiğini hatırlatarak; "kripto para adı verilen ve uluslararası ödemelerde dahi kullanılmaya başlanmış dijital sistemlerin var olduğu... bu mal varlığının da tespitinin gerekeceği" sonucuna varmıştır.
Bu karar, kripto varlıkların terekeye dahil edilmesinin hukuki zeminini oluşturmaktadır.
Dünyada Kripto Para Miras İntikali: Karşılaştırmalı Hukukta Durum
Kripto varlıkların miras yoluyla intikali küresel ölçekte de kabul görmektedir:
• İsviçre ve Fransa: Kripto varlıklar külli halefiyet yoluyla terekeye dahil edilmekte ve mirasçılara geçmektedir.
• Çin: Yeni Medeni Kanun ile miras haklarının kapsamı genişletilmiş ve "bitcoin gibi sanal varlıkların... miras bırakılabileceği" açıkça düzenlenmiştir.
• ABD: Delaware eyaleti başta olmak üzere 46 eyalet, dijital varlıklara erişim ve intikal konusunda özel kanunlar (UFADAA) yürürlüğe koymuştur.
• Japonya: Teorik olarak miras kabul edilmekle birlikte, anonim yapı ve şifre bilinmezliği fiili intikali zorlaştıran temel sorun olarak görülmektedir.
Borsalardaki Kripto Varlıklar Nasıl Talep Edilir?
Gelelim en çok merak edilen kısma: Vefat eden kişinin kripto varlık borsasındaki hesabından bu varlıklar nasıl alınır? İyi haber şu ki, merkezi borsalar KYC (müşterini tanı) prosedürleri gereği hesap sahiplerinin kimlik bilgilerini kayıt altında tutuyor. Yani ortada gizemli, erişilmez bir dijital hayalet yok; ismi, kimliği, varlığı belli bir hesap var. Bu da süreci tanıdık hukuki mekanizmalarla yürütmeyi mümkün kılıyor.
Adımlar şöyle: Öncelikle sulh hukuk mahkemesinden veraset ilamı alınır. Ardından bu ilam, ölüm belgesi ve gerekli diğer belgelerle birlikte ilgili kripto varlık borsasına başvurulur. Borsa belgeleri kabul edip işlem yaparsa süreç nispeten hızlı ilerler. Kabul etmezse -ki bazı borsalar bu konuda temkinli davranabiliyor- mahkeme kanalıyla borsaya müzekkere yazılmasını talep etmek gerekir. Mahkeme müzekkeresiyle birlikte borsa, hesaptaki varlıkların tespitini ve mirasçılara intikalini sağlamak durumundadır.
Peki ya vefat eden kişinin hangi borsada hesabı olduğunu bilmiyorsanız? İşte burada da bir imkân var: Mirasçılar, veraset ilamıyla yerli kripto varlık borsalarına başvurarak vefat eden kişi adına kayıtlı bir hesap bulunup bulunmadığını sorgulayabilir. Bu bir tahmin oyunu değil, hukuki bir hakkınız. Varlık tespit edildiğinde de talep süreci başlatılır.
Bu alanda Türkiye'deki ilk örnekleri gerçekleştiren bir ekip olarak söyleyebilirim: Sürecin en kritik kısmı doğru belgelerin doğru sırayla hazırlanması. Veraset ilamı, ölüm belgesi, nüfus kayıt örnekleri, gerektiğinde vasiyetname sureti... Bir belge eksik kaldığında borsa başvuruyu reddedebiliyor ve her ret, süreci haftalarca uzatıyor. Danışmanlık süreçlerimizde ilk yaptığımız iş, belge paketini eksiksiz oluşturmak oluyor; bu basit görünen adım aslında sürecin yüzde ellisini belirliyor.
Yurtdışındaki Kripto Borsalarında Durum Ne?
Murisin varlıkları Türk hukukuna tabi yerli bir borsadaysa, yukarıdaki prosedür sorunsuz işliyor. Ama varlıklar yurtdışındaki bir borsadaysa, o ülkenin hukukuna göre hareket etmek gerekiyor. Bu, süreci hem karmaşıklaştırıyor hem de maliyetini artırıyor.
Karşılaştığımız vakalarda sıkça gördüğümüz bir tablo var: Muris varlıklarını üç-dört farklı borsaya dağıtmış, her biri farklı ülke hukukuna tabi. Her borsa için ayrı başvuru, ayrı hukuki süreç, bazen o ülkede bir avukatla koordinasyon gerekiyor. Ailenin zaten zor bir döneminde bu bürokratik labirente girmek yıpratıcı, kabul ediyorum. Ama şunu bilmek rahatlatıcı: Merkezi borsalarda yol haritası belirli, sabırla adımlar atıldığında sonuca ulaşılıyor. Önemli olan doğru stratejiyle başlamak.
Veraset ve İntikal Vergisi: Kripto Mirasın Vergisel Boyutu
Kripto varlıkları miras yoluyla aldığınızda, tıpkı bir gayrimenkul veya banka hesabı gibi veraset ve intikal vergisi ödemeniz gerekiyor. Bu, 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu'ndan kaynaklanan yasal bir zorunluluk ve kripto varlıklar da bu kanunun kapsamı dışında değil.
Süreç şöyle işliyor: Miras bırakan Türkiye'de vefat ettiyse, mirasçılar ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde veraset ve intikal vergisi beyannamesini ilgili vergi dairesine vermek zorunda. Vefat yurtdışında gerçekleştiyse bu süre 6 aya çıkıyor. Beyannameyle birlikte terekedeki tüm varlıkların -kripto dahil- ayrıntılı dökümünü sunmak gerekiyor.
Vergi oranları mirasçının yakınlık derecesine ve miras tutarına göre değişiyor. Veraset yoluyla intikallerde oranlar yüzde 1'den başlayıp yüzde 10'a kadar çıkabiliyor. Önemli bir avantaj ise istisna tutarları: 2026 yılı itibarıyla eş ve çocuklara (evlatlıklar dahil) isabet eden miras paylarında yaklaşık 2,9 milyon TL'lik bir istisna uygulanıyor. Bu tutarın altında kalan miras payları için vergi doğmuyor. Ama bu tutarı aşan kısım, artan oranlı tarifeye tabi.
Kripto varlıklarda değerleme de önemli bir mesele. TMK'nin 507. maddesi uyarınca terekedeki varlıkların değeri, miras bırakanın ölüm günündeki piyasa fiyatına göre belirleniyor. Kripto piyasalarının volatilitesi düşünüldüğünde, ölüm günündeki fiyatla beyanname verildiği günkü fiyat arasında ciddi farklar olabiliyor. Bu durum mirasçılar açısından hem lehte hem aleyhte sonuçlar doğurabilir. Henüz bu konuda yerleşik bir içtihat oluşmadığı için dikkatli ve bilinçli bir değerleme stratejisi izlemek gerekiyor.
Kişisel Cüzdanlardaki Varlıklar: Private Key Meselesi
Merkezi borsalardaki süreç belirli ve yönetilebilir. Ama kripto varlıklar kişisel bir cüzdanda tutuluyorsa, işin rengi değişiyor. Burada kuralları artık mahkemeler değil, matematik koyuyor.
Private key -özel anahtar- meselesi şöyle: Eğitimlerimde bunu anlatırken şöyle bir benzetme yapıyorum: Evinizin tapusu sizde olabilir, ama kapının anahtarını kaybettiyseniz ve o kapı dünyadaki hiçbir çilingirin açamayacağı bir kilitleyse, tapunun faydası ne? Private key'i bilen, cüzdanın fiili sahibidir. Bilmeyen ise hukuken mirasçı olsa dahi o varlığa erişemez. Bu yüzden kripto varlık sahiplerine tavsiyem açık: Private key'lerinizi noter huzurunda kapalı zarfla saklayın, güvenilir bir aile üyesiyle paylaşın veya dijital miras kasası çözümlerini araştırın. Vasiyetname veya miras sözleşmesinde kripto varlıklara açıkça yer verin ve erişim bilgilerinin nerede saklandığını belirtin.
Sıkça Sorulan Sorular
Kripto paralar miras olarak bırakılabilir mi?
Evet. TMK m.599 kapsamında "diğer malvarlığı hakları" olarak değerlendirilen kripto varlıklar, miras yoluyla mirasçılara intikal eder. Özel düzenleme olmasa da genel hükümler bu intikali mümkün kılıyor.
Borsadaki kripto varlıkları mirasçılar nasıl talep eder?
Veraset ilamı, ölüm belgesi ve gerekli belgelerle birlikte ilgili borsaya başvurulur. Borsa işlem yapmazsa mahkeme müzekkeresiyle varlıkların tespiti ve intikali sağlanır.
Hangi borsada hesap olduğunu bilmiyorsam ne yapabilirim?
Mirasçılar veraset ilamıyla yerli kripto varlık borsalarına başvurarak vefat eden kişi adına kayıtlı hesap bulunup bulunmadığını sorgulayabilir. Bu hukuki bir haktır.
Kripto miras için veraset ve intikal vergisi ödenir mi?
Evet. Kripto varlıklar da 7338 sayılı Kanun kapsamında veraset ve intikal vergisine tabidir. Oranlar yüzde 1'den başlayıp yüzde 10'a kadar çıkar. Eş ve çocuklar için 2026 yılında yaklaşık 2,9 milyon TL'lik istisna uygulanıyor.
Veraset beyannamesi ne zaman verilmelidir?
Vefat Türkiye'de gerçekleştiyse 4 ay, yurtdışında gerçekleştiyse 6 ay içinde miras bırakanın son ikametgahının bağlı olduğu vergi dairesine verilmelidir.
Kripto varlıkların miras değeri nasıl hesaplanır?
TMK m.507 uyarınca miras bırakanın ölüm günündeki piyasa fiyatı esas alınır. Ancak kripto piyasalarının yüksek volatilitesi nedeniyle bu yöntem tartışmalara açıktır.
Yurtdışındaki kripto borsasındaki varlıklar için ne yapılmalı?
İlgili ülkenin hukukuna göre işlem yapılması gerekir. Her borsa için ayrı hukuki süreç yürütülmesi gerekebilir; bu da ek maliyet ve zaman anlamına gelir.
Kripto varlıkların miras yoluyla intikali, hukuki açıdan mümkün ve uygulanabilir bir süreç. Özellikle merkezi borsalardaki varlıklarda yol haritası net: Doğru belgeler, doğru sırayla, doğru muhataba sunulduğunda sonuç alınıyor. Vergisel yükümlülükler de dahil olmak üzere kripto piyasasında işin teknik ve hukuki inceliklerini bilen bir ekiple çalışmak hem zaman hem maliyet açısından büyük fark ve fayda yaratır.
Kripto miras meselesi karmaşık görünebilir, ama doğru rehberlikle çözülebilir bir problemdir. Önemli olan zamanında harekete geçmek. Çünkü hukukta çoğu durumda zaman sadece göreli bir mefhum değil, net sınırlarla çevrili, göreceli olmayan bir hak kaybı sebebidir.
Yazar: Avukat Ahmet Karaca - (Özel ihtisas alanı: Teknoloji ve Bilişim Avukatlığı | Kripto Para Avukatlığı)
