Yased Başkanı Uysal: Yabancı Sermaye Girişi 2009'da Daha da Düşebilir(2 -Son)

Küresel ekonomide ve finans piyasalarında çalkantıların sürdüğü, yabancı sermayenin "bekle-gör" süreci içinde bulunduğu 2008 kriz koşullarında açıklanan Dünya Yatırım Raporu (World Investment Report) 2007 verilerine göre, uluslararası doğrudan yatırımlar tüm dünyada geçen yıl 1.8 trilyon dolarlık rekor bir düzeye ulaştı. 2007 yılında dünya çapında uluslar arası doğrudan yatırım hacmi yüzde 30 büyüme gösterirken, Türkiye'nin bu alandaki artış oranı yüzde 10 ile dünya ortalamasının oldukça altında kaldı.

-TÜRKİYE DÖRT SIRA GERİLEDİ

En fazla uluslararası doğrudan yatırım çeken ilk on ülke içinde birinci sırayı 232,8 milyar dolarla ABD alırken, İngiltere 224 milyar dolarla ikinci, Fransa da 158 milyar dolarla üçüncü oldu. 2006 yılında bu kategoride 17'inci sırada bulunan Türkiye 2007 yılında 23'üncülüğe geriledi. Türkiye gelişmekte olan ülkeler arasında da beşinci sıradan dokuzuncu sıraya düştü. Rapor verilerine göre Türkiye 22 milyar dolarlık UDY rakamı ile dünya toplamında yüzde 1.2, gelişmekte olan ülkeler kategorisi içinde de yüzde 4.4'lük bir pay aldı.

Uluslararası Yatırımcılar Derneği YASED'in, Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü UNCTAD tarafından hazırlanan raporunun kamuoyuna duyurulması akacıyla düzenlenen basın toplantısına YASED Yönetim Kurulu Başkanı Tahir Uysal, derneğin diğer Yönetim Kurulu üyeleri, YASED Genel Sekreteri Mustafa Alper katıldı.

-TÜRK ŞİRKETLERİ DE YER ALDI

Genel Sekreter Mustafa Alper, Türkiye'nin UNCTAD raporu içinde her zaman önemli bir ülke olduğunu hatırlatarak, "Yurt dışı yatırımı yapan Şişe Cam, Enka İnşaat ve Godiva'yı satın alan Ülker bu raporda yer alan Türk şirketleri oldu. Ayrıca sınır ötesi birleşme satınalma başlığı altında da Turkcell-TelieSonera' nın 3.1 milyar dolarlık hisse devir işlemi ile, Citibank'ın Akbank'a 3.1 milyar dolar değerle yüzde 20 ortak olması ilk 100 işlem içinde yer aldı" diye konuştu.

-SINIR ÖTESİ BİRLEŞME VE SATIN ALMALAR

Raporda en dikkati çeken sonuçlardan biri 2004 yılından bu yana sürekli artan sınır ötesi birleşme ve satın almaların 2007 yılında yüzde 46'lık bir artışla 1 trilyon 637 milyar dolarlık bir büyüklüğe ulaşması oldu. Bu pazarda en yüksek payı yüzde 28 ile özel hisse fonları (private equity) alırken, son dönemin en önemli aktörlerinden olan egemen servet fonlarının da payında önemli yükseliş kaydedildi. YASED Genel sekreteri Alper bu trendin devam edeceğini, ancak küresel çalkantı ortamında bu rakamda 2008'de gerileme olacağına dikkat çekti.

-KRİZİN ETKİLERİNDEN KURTULDU

UNCTAD tarafından hazırlanan ve YASED Genel Sekreteri Mustafa Alper tarafından detayları açıklanan raporda, dünya genelinde yabancı yatırımların artışının en önemli gerekçeleri olarak, yüksek büyüme rakamları ile güçlü kurumsal performansların yanı sıra şirketlerin karlarının yüzde 30'ına yakın kısmını yeniden yatırıma dönüştürmeleri, ABD dolarının diğer belli başlı para birimleri karşısında değerinin düşmesi gösterilirken, eşikaltı (subprime) piyasalarda yaşanan krizin global etkilerinin birleşme ve satınalma (B&S) işlemlerine henüz piyasalara yansımamış olması da önemli bir neden olarak sıralandı.

Rapora göre en fazla uluslar arası doğrudan yatırım yapan ilk 10 ülke arasında 313.8 milyar dolarla başı ABD ve 265 milyar dolarla da İngiltere çekerken, bu kategoride Çin dışında sadece gelişmiş ülkeler yer aldı. Girişlerin yanı sıra, yatırım çıkışları itibariyle bakıldığında ise, Türkiye, 2007 yılındaki 2,1 milyar dolarlık dış yatırımı ile 50'inci sırada yer aldığı gözlendi. Türkiye, bu kategoride, 2006 yılında 53'üncü sıradaydı.

-UDY STOKUNDA ABD VE İNGİLTERE TOPLAMIN YÜZDE 18'İNE SAHİP

En fazla UDY stoku olan ülkeler arasında Türkiye'nin 146 milyar dolarla 21'inci sırada bulunurken, listenin ilk iki sırasını toplamın yüzde 18'ini oluşturan ABD ve İngiltere aldı. ABD'nin 2007 sonuyla UDY stoku 2 trilyon 93 milyar dolar, İngiltere'nin de 1 trilyon 347 milyar dolarak hesaplandı.

YASED Genel Sekreteri Mustafa Alper 2007 yılında gelişmiş ülkelerde UDY yatırımlarının yüzde 33 artışla 1 trilyon 248 milyon dolara ulaştığını, gelişmekte olan ülkelerin de yüzde 21'lik artışla 500 milyar dolar olduğunu söylerken, gelişmekte olan ülkelerin bu pastadan aldığı payın 2004 yılında yüzde 39.5 olduğuna, 2007'de bu rakamın yüzde 27.3'e gerilediğine dikkat çekti.

Bölgeler arası dağılım konusunda da bilgi veren Alper, Avrupa'nın UDY pazarından en yüksek payı alan bölge olduğunu, bu rakamın 2007 yılında 849 milyer dolara ulaştığını, Türkiye'nin de içinde yer aldığı Batı Asya ülkelerinde ise bu rakamın 72 milyar dolar olduğunu söyledi.

-YABANCI SERMAYE İMALAT SANAYİDEN HİZMETLERE KAYDI

UDY stokunun sektörel dağılımı da ilginç sonuçlar ortaya çıkardı. Türkiye'de olduğu gibi tüm dünyada da UDY'nin ağırlıkla sanayiden hizmetler sektörüne kaydığı gözlendi. 1990 yılında imalat sanayi sektörü UDY'den yüzde 41 pay alırken, 2006 sonunda bu rakam yüzde 28'e kadar geriledi. Hizmetler sektörü ise bu dönemde payını yüzde 50'den yüzde 64'e çıkardı.

-YATIRIM İÇİN EN CAZİP 15 ÜLKE ARASINDAYIZ

UNCTAD'ın çok uluslu şirketlerin 2008-2010 dönemine ilişkin yatırım eğilimlerini ortaya koyan anketine göre, Türkiye "Yatırım İçin En Cazip 15 Ülke" arasında yer alıyor. UNCTAD'ın Dünya Yatırım Raporu'nun yanı sıra yayınladığı World Investment Prospects çalışması da 2008-2010 dönemine dönük beklentileri ortaya koyuyor. Çok uluslu şirketlerin 2008-2010 dönemine ilişkin yatırım eğilimlerini ortaya koyan bu ankete göre, Türkiye yatırımcıların "en cazip 15 ülke" sıralamasına girdi. Türkiye'nin geçen yıl 22'inci sırada yer aldığı bu kategoride en cazip ülkeler arasında, Çin, Hindistan, ABD, Rusya, Brezilya, Vietnam, Almanya, Endonezya, Avustralya, Kanada, Meksika, İngiltere, Polonya, Güney Afrika ve Fransa bulunuyor.

UNCTAD'ın anketinde yatırımcıların geleceğe dönük beklentileri arasında ise şu noktalar sıralandı:

• Ekonomik yavaşlama ve finansal istikrarsızlık nedeniyle, çok uluslu şirketler orta vadeli yatırım planları konusunda daha az iyimserler.

• Yüzde 70'i yatırımlarını artıracağını söylüyor ancak yatırımlarını büyük oranda (yüzde 10'dan fazla) artıracağını belirten yatırımcıların oranı geçtiğimiz yılki yüzde 60 seviyesinden yüzde 45 seviyesine düşmüş durumda.

• UNCTAD'a göre global finansal dalgalanmanın etkileri 2007 yılında yatırım akışlarına tam olarak yansımadı.

• 2008 yılında uluslararası doğrudan yatırım akışlarında yüzde 10'luk bir düşüş beklentisi var.

• Krizden büyük ölçüde etkilenmeyen gelişmekte olan ülkelerdeki büyüme ise dengeleyici bir unsur olarak dikkat çekiyor. (ANKA)

(NÇ/NB/ZG)