RTÜK, Radyo Dinleme Eğilimleri Araştırma Sonuçlarını Açıkladı

Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) Kamuoyu, Yayın Araştırmaları ve Ölçme Dairesi Başkanlığı tarafından Radyo Dinleme Eğilimleri Araştırması kapsamında 2007 yılı Ocak ve Şubat aylarında anket düzenlendi. Türkiye genelini temsilen 21 ilde 15 ve daha yukarı yaştaki toplam 4501 kadın ve erkeğin katıldığı araştırmada şu sonuçlar ortaya çıktı.

Araştırmaya göre, 15 ve daha yukarı yaştaki kadın ve erkeklerin yaklaşık üçte biri (30.2) çok sık, yaklaşık yarısı da ara sıra radyo dinliyor. Yüzde 20'lik kitle ise pek radyo dinlemiyor. Genç yaş gruplarında (15-20) radyoyu çok sık dinleyenlerin oranı yüzde 40'lara çıkıyor. Bir sonraki yaş grubunda (21-25) bu oran yüzde 36 civarında bulunuyor. Yaşla ilgili belirgin bir doğrusal ilişki gözlenmemekle birlikte, ileri yaş gruplarında radyoyu çok sık dinleme oranı daha düşük durumda. Yüksek eğitimliler arasında radyoyu çok dinlediğini belirtenlerin oranı, diğer eğitim düzeylerine kıyasla daha düşük. Meslek grupları arasında radyoyu çok sık dinleyenler, 'esnaf-sanatkar, işçi ve öğrenci' grupları oluşturuyor.

HAFTA İÇİ VE HAFTA SONU 4.5 SAAT RADYO DİNLENİYOR

Yaklaşık yüzde 13'lük bir kitlenin 10 saat veya daha fazla radyo dinlediği, yani bir şekilde, mütemadiyen radyo dinleme süreci içinde olduğu gözleniyor. Bu kitlenin varlığı, hafta içi radyo dinleme süresindeki varyasyonu çok artırarak ortalama 4.5 saat civarında, standart sapma, ortalamadan daha yüksek çıkıyor. Hafta sonu radyo dinleyicilerinin oranı yaklaşık yüzde 9 ve radyo dinleme ortalaması 3.6 saat ile daha düşük. Meslek grupları arasında hem hafta içi, hem de hafta sonu en çok radyo dinleyenler esnaf-sanatkarlar oldu. Çok belirgin olmamakla birlikte, gelir grupları ile hafta içi radyo dinleme süresi arasında hafif bir negatif ilişki bulunuyor. Gelir düzeyi arttıkça, radyo dinleme süresi düşüyor.

Hafta içi radyo dinleme saatlerinde belirgin bir dilimde yoğunlaşma gözlenmemekte, radyo dinleme açısından, televizyon izlemede olduğu gibi bir prime timedan söz etmek mümkün olmamakta. Sabah 08.00 ile akşam 20.00 saatleri arasında, 15 ve daha yukarı yaştaki insanların yüzde 30'dan daha fazlasının radyo dinlediği gözlendi. Kadınların erkeklere kıyasla daha çok radyo dinlediği saatlerin 10.00-14.00 saatleri arası olduğu, erkeklerin ise 18.00-22.00 saatleri arasında radyo dinlediği görüldü. Gündüz erken ve akşam geç saatlerde de erkek dinleyici oranı yüksek görünüyor. 08.00-10.00, 10.00-12.00, 12.00-14.00 ve 14.00-16.00 saatleri arasında en sık radyo dinleyenlerin geniş bir ranja yayıldığı gözleniyor. Bu saatler arasında en genç yaş gruplarının, görece fazla radyo dinlemediği, olası en doğru genelleme olarak ortaya çıkıyor. Ancak, 20.00-22.00 ve 22.00-00.00 saatleri arasında en çok radyo dinleyenlerin en genç gruplar olduğu da edinilen gözlemler arasında. Sabah 08.00'den akşam 18.00'e kadar radyo dinleyenlerin oranının en yüksek olduğu eğitim grubunun düşük eğitimliler olduğu anlaşılıyor. Bundan sonraki saat dilimlerinde ise orta ve yüksek eğitimlilerin oran olarak öne çıktığı gözleniyor. Sabah 06.00-08.00 saatleri arasında en çok radyo dinleyenlerin profesyoneller olduğu gözleniyor. Bu yüksek prestijli meslek grubuna paralel olarak, radyo dinleyen işsizlerin de bu saatler arasında oranının yüksek olması, bir genelleme yapmayı zorlaştırıyor. 08.00 ile 18.00 saatleri arasında radyo dinleme oranı yüksek birçok meslek grubu bulunuyor. Ancak, bu saatler arasında düzenli yükseklik gösteren meslek grupları esnaf-sanatkar ve işçiler olduğu ortaya çıkıyor. Saat 18.00'den itibaren, radyo dinleyenler arasında oranın yüksek olduğu ve gece geç saatlere kadar bu oranı koruyan grubun öğrenciler olduğu gözleniyor. Hafta sonlarında, öğle saatlerinde kadınların, akşam saatlerinde ise erkeklerin daha çok radyo dinliyor. Sabah en erken saatlerde, ileri yaş gruplarının daha çok radyo dinlediği, saatler ilerledikçe ağırlığın orta yaş grubuna geçtiği ve akşam geç saatlerde genç kitleye kaydığı gözleniyor. Sabahın en erken saatlerinde yüksek eğitimliler, 08.00-12.00 saatleri arasında düşük eğitimliler, 12.00-18.00 saatleri arasında düşük ve orta eğitimliler, 18.00'den sonra ise orta ve yüksek eğitimliler, oran olarak daha çok radyo dinliyor. Sabahın en erken saatlerinde profesyoneller, emekliler ve işsizler daha çok radyo dinliyor. 08.00-10.00 saatleri arasında emekliler ve işsizlerin radyo dinleme düzeyi hala yüksek iken, meslek grubu olarak esnaf-sanatkar ve ev hanımları da bu kitleye katılıyor. Daha sonra 10.00-14.00 saatleri arasında ağırlık esnaf-sanatkar ve ev hanımlarında bulunuyor. 14.00-18.00 saatleri arasında, sadece esnaf-sanatkarlar yoğunlukta radyo dinliyor. Bundan sonra, geç saatlere kadar radyo dinleyen grubun, ağırlıklı olarak işçi ve öğrenciler olduğu, memurların da yoğunluklu olarak 18.00-20.00 saatleri arasında radyo dinledikleri gözleniyor.

RADYO YAYINLARI DAHA ÇOK RADYODAN DİNLENİYOR

Radyo yayınları, büyük ölçüde radyodan dinleniyor. Buna ilaveten, uydu yayınından, internetten, cep telefonundan, walkmenlerden radyo dinleme düzeyi de yüzde 5-10 arasında değişiyor. Geleneksel olarak radyo yayınlarını radyodan dinleyenlerin oranı, yaş ilerledikçe artıyor. Gençler arasında ise uydu, internet, cep telefonu, walkmen gibi farklı cihazların kullanımı, ileri yaş gruplarına kıyasla çok daha yaygın gözüküyor. Yaşta olduğu gibi, eğitim düzeyi ile radyo yayınlarının nereden dinlendiği arasında da doğrusal bir ilişki gözleniyor. Yüksek eğitimliler genç, düşük eğitimliler ise ileri yaştakiler gibi davranış sergiliyor.

Esnaf-sanatkar ve işsizler, radyo yayınlarını büyük ölçüde sadece radyodan dinliyor. Radyo yayınlarını dinleme aygıtı olarak en çok çeşitlilik gösteren gruplar memur ve öğrenciler oluşturuyor. Memurların, uydu ve internetten radyo yayınlarını dinleme oranları yüksek. Öğrenciler, cep telefonu ve walkmen ile radyo yayınlarını dinlemede yüksek bir oranı temsil ediyor. Ev hanımlarının ve emeklilerin yüksek bir oranının internetten radyo dinlemeleri, teknoloji kullanımına verilebilecek örnekler olarak gözüküyor. 15 ve daha yukarı yaş grubunun üçte ikisi, radyoyu en çok evde dinlediğini belirtiyor. Yine, aynı evrenin üçte biri, en çok işyerinde, yaklaşık dörtte biri ise arabada veya yolculukta radyo dinlediğini belirtiyor. İşyerinde ve arabada/yolculukta radyo dinlediğini belirtenlerin büyük kısmını erkekler oluşturuyor. Kadınlar büyük çoğunlukla evde radyo dinliyor. Yaş ile iş sahibi veya çalışıyor olmak arasında bir ilişki olduğundan, radyo yayınlarını işyerinde dinlediğini belirtenlerin oranı, 21-50 yaş arasında yükseliyor. Düşük eğitimliler evde, orta eğitimliler işyerinde, yüksek eğitimliler de arabada/yolculukta daha çok radyo dinlediğini belirtiyor. Ortalamaya göre evde radyo dinleyenlerin ev hanımı, emekli, öğrenci ve işsizler olduğu; işyerinde radyo dinleyenlerin esnaf-sanatkar ve işçiler olduğu; daha çok arabada/yolculukta radyo dinleyenlerin profesyoneller ve memurlar olduğu gözleniyor.

RADYO DİNLEYENLERİN ARKADAŞI OLUYOR

Araştırmaya göre, dinleyicilerin yüzde 91'i "Radyo, tek başınayken bana arkadaş oluyor", yüzde 96'sı "Radyo dinlerken başka bir işle meşgul olabiliyorum", yüzde 85'i "Radyoyu her yerde kolayca dinleyebiliyorum", yüzde 92'si "Radyoyu dinlerken çevremle iletişim kurabiliyorum", yüzde 85'i "Radyo dinlemek bilgi ve birikimimi artırıyor", yüzde 95'i "Radyo dinlemek beni eğlendiriyor, hoş vakit geçirebiliyorum" yargısına katılırken, yüzde 92'si "Radyo dinlerken hiçbir şeyle ilgilenemiyorum", yüzde 90'ı "Radyo, çocukların gelişimini olumsuz etkiliyor", yüzde 94'ü "Radyo dinlemek çevreyle iletişimimi koparıyor", yüzde 78'i "Radyo dinlemek insanları bağımlı hale getiriyor", yüzde 91'i "Radyo, çalışırken dikkatimi dağıtıyor", yüzde 96'sı "Radyo dinlemek toplumda şiddeti artırıyor", yüzde 90'ı "Radyonun dini ve ahlaki zararları oluyor", yüzde 92'si "Radyo dinlemek kültür, örf ve adetlerimizi bozuyor", yüzde 72'isi ise "Radyo yayınlarında Türkçe iyi kullanılmıyor, dilimizi bozuyor" yargısına katılmadığı ortaya çıkıyor.

TÜRKÇE'Yİ EN İYİ TRT RADYOLARI KULLANIYOR

Türkçe'yi en iyi kullanan radyo kanalının TRT olduğunu belirtenlerin oranı, yaklaşık yüzde 39. Bu bakımdan, Kral FM'i öne çıkaranların oranı, sadece yüzde 9. Türkçe'yi en kötü kullanma açısından yapılan değerlendirmede, Kral FM yüzde 7.4 ile ilk sırada geliyor.

Radyoda reklamlar çıktığında tamamını dinlediğini belirtenlerin oranı yüzde 28 civarında. "Reklamları dinlemek hoşuma gidiyor" yargısına tamamen ya da kısmen katılanların oranı yüzde 42 civarında çıkıyor. "Reklam yayınları daha az olmalı" yargısına tamamen ya da kısmen katılanların oranı yüzde 89. "Radyo reklamları ürün tercihi yaparken etkili oluyor" yargısına tamamen ya da kısmen katılanların oranı yüzde 51 civarında olurken, "Radyo reklamlarını kalitesiz buluyorum" yargısına tamamen ya da kısmen katılanların oranı yüzde 61.

VATANDAŞ RTÜK'Ü YETERİNCE TANIYOR

Ankete katılanların yüzde 85'i RTÜK'ün adını duyduklarını ifade ederken, RTÜK'ün "radyo ve TV yayınlarını denetleyen bir kurum" olduğunu bilenlerin oranı yüzde 53, "Radyo ve TV yayınlarına ceza veren bir kurum" olduğunu bilenlerin oranı yüzde 20, "Radyo ve TV yayınlarını içerik ve teknik olarak düzenleyen bir kurum" olduğunu bilenlerin oranı ise yüzde 8 civarında çıktı. RTÜK'ün görevleri hakkında bilgi sahibi olmadığını belirtenlerin oranı yüzde 19 civarında olurken, 4441178 RTÜK İletişim Merkezi'ne şikayet veya öneri bildirenlerin oranı yüzde 3 civarında çıktı. RTÜK internet sitesini takip edenlerin oranı yüzde 2, RTÜK çocuk sitesini bilenlerin oranı da yüzde 2 civarında.

(BK-ÖK-ÖK-Y)