Kktc'deki Tazmin Komisyonuna "Aihm Testi"

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM), Rum mülk davaları için Kuzey Kıbrıs'ta "tatmin edici" bir iç hukuk yolunun oluşturulması için tanıdığı süre, yarın sona eriyor. AİHM, KKTC'de geçen Mart ayında oluşturulan Tazmin Komisyonu'nu meşru kabul etmesi halinde yapılan binden fazla Rum başvurusunu Komisyon'a yönlendirecek.

Strazburg'da faaliyet gösteren AİHM'in Türkiye aleyhinde yapılan 1400 kadar Rum başvurusunun Kuzey Kıbrıs'a yönlendirilmesi amacıyla "tatmin edici" bir iç hukuk yolunun oluşturulması için tanıdığı süre yarın sona eriyor.

AİHM, 1974 Kıbrıs Barış Harekatı öncesi Maraş bölgesinde mülkü olan Rum bayan Mira Xenides-Arestis'in şikayeti üzerine açılan davaya ilişkin kararında Kuzey Kıbrıs'ta bir iç hukuk yolunun oluşturulmasına yeşil ışık yakmıştı.

Rum davalarının önüne geçmek için KKTC'te bir iç hukuk yolunun açılmasını isteyen ve bu amaçla AİHM nezdinde yoğun kulis yapan Türkiye ise, AİHM kararını olumlu karşılamıştı.

Geçen Mart ayında resmen oluşturulan, saygınlık ve tarafsızlığını pekiştirmek amacıyla üyelerinin bir bölümü yabancı olan Tazmin Komisyonu'na büyük tepki gösteren Rum Yönetimi, tüm uyarı ve tehditlerine karşın yine 1974'den önce Kuzey'de mülk olan Rumların Komisyona başvurmasını engelleyemedi.

AİHM, Tazmin Komisyonu'nu meşru ilan etmesi halinde bekleyen binden fazla Rum başvurusunu Komisyon'a yönlendirecek. Bu durumda, eskiden Kuzey'de mülkü olan Rumların önemli bir kısmının Rum Yönetiminin çağrılarına kulağını tıkayarak "geçer" notu alan Komisyon'a başvuruda bulunacağı düşünülüyor.

FİNANSBANK'IN ROLÜ

Rumlara ödenmesi gereken tazminatların büyüklüğü ve bunun Türkiye için yaratacağı yüke ilişkin tartışmalar sürerken KKTC'nin Rumların Komisyon'a başvurmalarını sağlamak için her türlü kolaylık gösterdiği belirtiliyor. Bu arada, Finansbank'ın Yunanistan Ulusal Bankası'na (NBG) satışının, işleri de kolaylaştıracak önemli bir unsur olduğu ifade ediliyor.

Nitekim, halen Rekabet Kurulu'nun onayı beklenen satış gerçekleştiğinde Komisyon tarafından Rumlara yapılmasını kararlaştırılacak tazminatların Rum Kesimi'ne Finansbank'ın aracılığıyla aktarılabileceğine dikkat çekiliyor.

KRİTİK UNSURU ARESTİS KARARI

Şimdiye kadar 8 Rum'un Komisyon'a başvurduğu belirtiliyor. Ancak şu aşamada "kritik" unsuru, bayan Xenides-Arestis'e ödenecek tazminat oluştuyor.

AİHM, Xenides-Arestis davasını karara bağlarken başvuru sahibinin mülkiyetini kullanamadığı için Türkiye'yi suçlu bulmuş ancak tazminat belirmekten kaçınmıştı. Bunun yerine topu Türkiye'ye atan Mahkeme, Kuzey Kıbrıs'ta geçerli bir iç hukuk yolunun oluşturulması yolunu açmıştı.

TÜRKİYE'DEKİ ELEŞTİRİLER

Öte yandan, daha önce Loizidu davası nedeniyle bir milyon dolardan fazla tazminat ödeme zorunda kalan Türk hükümeti, KKTC'de bir iç hukuk yolunun oluşturulması için yaptığı girişimlerden dolayı sadece Rum Kesimi'nde değil, Türkiye'de de eleştirilere hedef olmuştu.

Türkiye'de hükümeti eleştirenler, AİHM'in kararında KKTC'yi değil Türkiye'yi muhatap alması, KKTC'nin Türkiye'nin bir "yerel otoritesi" olarak değerlendirdiğini savunuyor. Eleştiriler ayırca Komisyon'da iki yabancı hakimin görev yapması, Komisyon'un menkullerin iadesini, tazmini veya takasının önerebilmesi gibi unsurlarda da yoğunlaşıyor.