Kadın Maden Mühendisinin "Yer Altındaki" Zorlu Mesaisi

Erdinç Aksoy/Ferdi Akıllı - Türkiye'de madenlerde aktif olarak çalışan çok az sayıdaki kadın mühendis arasında yer alan Özge Ahipaşaoğlu, yer altında zorlu ve tehlikeli koşullarda görev yapıyor.

Erdinç Aksoy/Ferdi Akıllı - Türkiye'de madenlerde aktif olarak çalışan çok az sayıdaki kadın mühendis arasında yer alan Özge Ahipaşaoğlu, yer altında zorlu ve tehlikeli koşullarda görev yapıyor.

Sevdikleri ve iş arkadaşları tarafından "hayırlı işler" yerine "uğurlar olsun, Allah'a emanet ol" denilerek yolcu edilen madencilerle ocağa giren Ahipaşaoğlu, zorluğuna rağmen özel bir işletmede 7 aydır görevini severek yerine getiriyor.

Ahipaşaoğlu'nu ne maden ocaklarında meydana gelebilen göçük, grizu patlaması, taş düşmesi, karbonmonoksit zehirlenmesi, metan gazı ve karbondioksit boğulması gibi kazalar, ne de madenciliğin dünyanın en zor mesleği olarak kabul edilmesi korkutuyor.

Madenci elbisesi, bareti ve çizmeleriyle ocağa giren genç mühendis, işçilerin mesailerinde yapacakları işlerle ilgili görevlendirmede bulunuyor, üretim faaliyetlerini takip ediyor.

Maden Mühendisi Özge Ahipaşaoğlu, AA muhabirine yaptığı açıklamada, bir televizyon programında madenlerin önemine yönelik program izlerken çok etkilendiğini, bundan dolayı da maden mühendisliği eğitimi almaya karar verdiğini söyledi.

Mesleğini çok sevdiğini, Çukurova Üniversitesinde öğrenciyken stajını da Zonguldak'ta yaptığını anlatan Ahipaşaoğlu, "Staj yaparken ocağa girdim ve taş kömürüne aşık oldum. Geçen yıl mezun olmamın ardından ailemin yaşadığı Amasya'dan Zonguldak'a gelerek, özel sektörde işe başladım. Yerin altına hiç korkmadan giriyorum. Çünkü benim işim zaten orada olası olumsuzlukları engellemek. Madendeki her işle ilgileniyorum. Yeri geliyor makinelerin montajını takip ediyorum, genellikle de üretim faaliyetlerinin başında duruyorum" dedi.

Ahipaşaoğlu, maden işçilerinin kendisini ilk gördüklerinde yadırgadıklarını ancak daha sonra alıştıklarını belirterek, şunları kaydetti:

"Kadın mühendislerin sayısının ocaklarda artmasını isterim. Fakat bu tercih meselesi. Kadınlar genellikle büro işlerinde çalışmak isteyebiliyorlar. Herkesin yapmak isteyebileceği bir iş değil. Ben mesleğimi çok seviyorum, bana zor gelmiyor. Öğrencilik hayatımdan itibaren hep yer altında görev yapmak istiyordum, amacıma ulaştım. Cinsiyetimden dolayı 'ocağa giremezsin' gibi tavırla karşılaşmadım. Ailem biraz duruma çekimser yaklaştı. Pek ocakta çalışmamı istemedi. Benim mesleğimin bu olduğu için kararıma itiraz etmediler."

-"Kadınlar genelde büroda"-

Maden Mühendisi Mustafa Kapanşahin de 22 yıl Türkiye Taşkömürü Kurumunda, 5 yıldır da özel sektörde görev yaptığını ifade ederek, "Genellikle kadın maden mühendisleri, bürolarda görev yapıyorlar. Proje uygulama aşamasında madenlere giriyorlar. Özge ise sürekli ocakta. Maden işçileri arasında her eğitim seviyesinden insan olduğundan bazen kaba konuşmalar olabiliyor. Fakat kadın mühendis ocakta oldukça herkes daha dikkatli davranıyor" diye konuştu.

Maden Mühendisleri Odası (MMO) Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Torun ise odalarına kayıtlı kadın maden mühendisi sayısının 1463 olduğunu, bunlardan 453'ünün maden sektöründe çalıştığını söyledi.

Üniversitelerden yılda ortalama 80 civarında kadın mühendisin mezun olduğunu, bunların iş gücüne yaklaşık yüzde 30'unun katılabildiğini anlatan Torun, şunları kaydetti:

"Kadın mühendisler genellikle yer üstünde büro çalışmalarında görevlendiriliyor. Ağır ve Tehlikeli İşler Yönetmeliği'ne göre madenlerde işçi statüsünde çalışamayan kadınlar, mühendislik hizmetlerinde de işverenler tarafından tercih edilmiyor. Bunun nedeni şantiye ve ocak koşullarının kadınlara göre düzenlenmemiş olması, kadın için duş, soyunma odası gibi eksiklerinin bulunmasıdır. Ayrıca yer altı koşullarının çok ağır ve belirli oranda da fiziki Güce dayalı olması da bunda etkilidir.

'Madenlerde kadınlar uğursuz kabul edilir, o yüzden kadın maden mühendislerine sıcak bakılmaz' anlayışı da kırsal kesimdeki bazı işletmelerde maalesef hala hakimdir. Kadının uğursuzluğu kavramı 18. ve 19. yüzyıl ile 20. yüzyılın başlarında vücut yapıları dar galerilerde çalışmaya uygun olduğu için ocaklarda kadın ve çocukların daha fazla çalıştırılmasını engellemek için uydurulup, inandırılmış hikayeden ibarettir. Her yıl aramıza katılan yeni mezun kadın maden mühendislerinin de iş gücüne katılmalarıyla bu anlayış giderek azalmaktadır."

Zonguldak Karaelmas Üniversitesi (ZKÜ) Mühendislik Fakültesi Maden Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Erdoğan Kaymakçı da madenlere girerek mesaisini ocakta harcayan kadın mühendislerin sayısının yok denecek kadar az olduğunu belirterek, kadın maden mühendislerin genellikle ocaklara eğitim ya da proje uygulamaları kapsamında girdiğini kaydetti.

- Zonguldak