Jeoloji Mühendisleri Odası Eskişehir Şubesi Başkanı Gül: "Seydisuyu Çayı Akış Güzergahında Yer Alan Yazıdere, Çukurağıl, Yeşilyurt ve Mesudiye Köylerinin İçmesuyu Şebekesinden Alınan Su Numunelerindeki Bor ve Arsenik Miktarı, Yürürlükteki İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkındaki Yönetmelikte Belirtile

TMMOB'a bağlı Jeoloji Mühendisleri Odası Eskişehir Şubesi Başkanı Hüseyin Gül, Seydisuyu Çayı akış güzergahında yer alan Yazıdere, Çukurağıl, Yeşilyurt ve Mesudiye köylerinin içme suyu şebekesinden alınan su numunelerindeki bor ve arsenik miktarının, yürürlükteki İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkındaki Yönetmelikte belirtilen maksimum değerlerin çok üstünde çıktığını söyledi.

TMMOB'a bağlı Jeoloji Mühendisleri Odası Eskişehir Şubesi Başkanı Hüseyin Gül, Seydisuyu Çayı akış güzergahında yer alan Yazıdere, Çukurağıl, Yeşilyurt ve Mesudiye köylerinin içme suyu şebekesinden alınan su numunelerindeki bor ve arsenik miktarının, yürürlükteki İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkındaki Yönetmelikte belirtilen maksimum değerlerin çok üstünde çıktığını söyledi.

Gül, düzenlediği basın toplantısında, Eskişehir'deki köy yerleşim yerlerinin içme sularının kimyasal yönden takiplerinin yapılmadığı izlenimini edinerek, kendi imkanlarıyla köy içme sularının kalitelerine yönelik çalışma başlattıklarını kaydetti.

Çalışmamızın ilk adımını Seydisuyu Çayı çevresinde yer alan köylerin iç mesularının oluşturduğunu anlatan Gül, şöyle konuştu:

"Seydisuyu Çayı'nın menbaa bölgesinde bor yataklarının olması ve bor türevleri üreten bir sanayi tesisinin bulunması nedeniyle araştırmamız yalnız bor ve arsenik parametresinin araştırılması ile sınırlı tutulmuştur. Seydisuyu Çayı akış güzergahında yer alan Yazıdere köyü, Çukurağıl köyü, Yeşilyurt köyü ve Mesudiye köylerinin içmesuyu şebekesinden alınan su numuneleri, Türk Akreditasyon Kurumu Belgesine sahip bir laboratuvara gönderildi ve analizleri yaptırıldı. Analiz sonuçlarında bor ve arsenik miktarı, yürürlükteki İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkındaki Yönetmelikte belirtilen maksimum değerlerin çok üstünde çıktı. Mevcut İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkındaki Yönetmelikte bor için maksimum değer 1 miligram/litredir. Arsenik için maksimum değer 10 mikrogram/litredir. Bu sınır değerlere karşın köylerin içmesularındaki analiz sonuçları Yazıdere köyünde 2.334 mg/lt. 20,1 -g/lt, Çukurağıl köyünde 3,152 mg/lt 17,3 -g/lt, Yeşilyurt köyünde 1,072 mg/lt 26,9 -g/lt, Mesudiye köyünde 0,132 mg/lt 12,5 -g/lt olarak çıktı."

Gül, bu değerleryle mevcut içme suyu yönetmeliğindeki sınır değerler karşılaştırıldığında Yazıdere köyü şebeke suyundaki bor miktarının ilgili yönetmelikte belirtilen maksimum değerden yüzde 130 fazla olduğunu belirterek, şöyle devam etti:

"Bu köyün arsenik değeri ise maksimum değerden yüzde 100 fazladır. Çukurağıl köyü şebeke suyundaki bor miktarı maksimum değerden yüzde 200 fazla. Arsenik miktarı yönetmelikteki maksimum değerden yüzde 70 fazladır. Yeşilyurt köyü şebeke suyundaki bor miktarı, yönetmeliğin maksimum değerinden yüzde 7 fazla. Arsenik değeri maksimum değerden yaklaşık yüzde 160 fazladır. Mesudiye köyü şebeke suyundaki bor miktarı içme suyu standartları içerisinde kalmaktadır. Arsenik miktarı ise içme suyu için kabul edilen maksimum değerden yüzde 20 fazladır. Eldeki bu analiz sonuçlarının, İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkındaki Yönetmelikte belirtilen sınır değerlerin üzerinde olması nedeniyle Yazıdere, Çukurağıl, Yeşilyurt ve Mesudiye köylerinin şebeke suları içilmez durumdadır. Bu sular bu özellikleri nedeniyle köyde yaşayan insanların sağlığını tehdit etmektedir."

Söz konusu 4 köyün içmesuyunun, sondaj kuyularından yani yeraltısuyundan karşılandığına işaret eden Gül, şunları söyledi:

"Yeraltı suyunun kalitesini etkileyen bor ve arseniğin bir kısmı formasyondan yani o bölgedeki toprak ve kayanın bünyesinde yer almaktadır. Ancak asıl kirlilik, bor ve arsenik içeriği yüksek olan Seydisuyu çayının yeraltı suyunu beslemesinden kaynaklanmaktadır. Günümüzde Seydisuyu Çayı'nı besleyen kollar üzerinde Çatören ve Kunduzlar barajları bulunmaktadır. Bu barajlardan dereye verilen su ile bu iki suyun birleştiği bölgede alınan su numunelerinin bor ve arsenik analizleri yaptırılmıştır. Analiz sonuçlarında yüksek miktarda bor ve arsenik çıkmıştır. Bu analiz sonuçlarındaki bor ve arsenik miktarlarına bakıldığında yeraltı suyundaki asıl kirliliğin kaynağının Seydisuyu Çayı olduğu açıkça görülmektedir. Seydisuyu Çayı'nı besleyen Çatören ile Kunduzlar barajlarındaki bor ve arsenik kirliğinin kaynağı ise DSİ'nin Kırka Yöresi Bor Kirliliği araştırmasına göre Etibank Kırka İşletmesinde maden çıkarma işlemi nedeniyle açılan yataklarda yağışlar nedeniyle akışa geçen bor içeriği yüksek yüzey suları ile daha önceki yıllarda açılmış ancak terk edilmiş yataklardan çıkarılan bor içeriği yüksek pasaların yağışlarla yıkanması ve bu suların derelerden akışa geçerek barajlarda birikmesinden kaynaklanmaktır. Bu faktörlerin yanı sıra geçmiş yıllarda bor tesisindeki işletme hataları nedeniyle bor konsantrasyonu yüksek suların barajlara akması nedeniyle de baraj gölündeki bor kirliliği artmıştır."

Gül, bu faktörlerin etkisiyle kirlenen Çatören ve Kunduzlar barajlarından sulamaya ve Seydisuyu Çayı'na verilen suyun, yeraltı suyunu beslemesi nedeniyle yeraltı suyundaki bor ve arsenik miktarının arttığına işaret etti.

Seydisuyu'ndaki bor ve arsenik konsantrasyonunun yüksek miktarlarda seyretmesi halinde gelecek yıllarda yeraltı suyundaki bor ve arsenik kirliliğinin daha da artacağını ve bu kirliliğin daha geniş bir alana yayılacağını anlatan Gül, "İlgili kuruluşlarca vakit geçirilmeden Seydisuyu Çayı güzergahı boyunca yer alan 4 köyün içme suyu sondaj kuyularının kapatılması, içilebilecek kalitede su alınacak alanlara yeni sondaj kuyuları açılması, bunun mümkün olmaması halinde ise mevcut sondaj kuyularından çekilen suların arıtılması yoluna gidilmelidir. Ayrıca ilgili kuruluşlarca Seydisuyu Çayı'ndaki bor ve arsenik kirliği için detay çalışmalar yapılarak, gerekli önlemler alınmalıdır" dedi.

- ESKİŞEHİR