İmalat Sanayiinin Kapasite Kullanımında Düşüş

Küresel kriz koşullarında reel ekonomilerde ortaya çıkan yavaşlama eğilimi paralelinde talepteki daralma imalat sanayiinde çarkların yavaşlamasına yol açtı. İmalat sanayiinde kapasite kullanım oranı, Eylül ayında geçen yılın aynı ayına göre 3.4 puan düşerek yüzde 79.8'e indi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Aylık İmalat Sanayi Eğilim Anketi'nin Eylül ayı sonuçlarını açıkladı. Ankete yanıt veren 4 bin 836 işyerinden derlenen verilerin geçici analiz sonuçlarına göre, imalat sanayiinin 2007 yılı Eylül ayında yüzde 83.2 olan üretim değeri ağırlıklı kapasite kullanım oranı, bu yıl aynı ayda yüzde 79.8'de kaldı.

İmalat sanayii alt sektörleri içinde Eylül ayında en yüksek kapasiteye yüzde 93.9'la kok kömürü ve rafine edilmiş petrol ürünlerinde ulaşıldı. Sektörün kapasite kullanım oranı geçen yılın aynı ayına göre 1.5 puan yükseldi. Kapasite kullanım oranında bu sektörü yüzde 89.4'le diğer ulaşım araçları, yüzde 86.1'le radyo, tv, haberleşme cihazları izledi. Büro muhasebe bilgi işlem makineleri yüzde 43, deri yüzde 66.4, gıda yüzde 74.6 ile en düşük kapasiteyle üretim yapan sektörler oldu.

/**

Kapasite kullanım oranı(%)

     2007 2008

Ocak 78,3 80,3

Şubat 80,1 79,3

Mart 82,0 81,2

Nisan 81,7 81,7

Mayıs 83,3 82,4

Haziran 83,5 82,3

Temmuz 81,9 80,0

Ağustos 80,3 76,2

Eylül 83,2 79,8

Ekim 83,1

Kasım 82,6

Aralık 81,1

**/

-TALEP YETERSİZLİĞİ TEMEL ETKEN-

İmalat sanayiinin tam kapasiteyle çalışamama nedenlerinin başında talep yetersizliği faktörü geldi. Özellikle iç pazarda talep yetersizliğinin, işyerlerinin tam kapasiteyle çalışmamasının en önemli nedeni olduğu belirlendi.

Toplam üretimin yüzde 46.1'ini gerçekleştiren işyerleri, tam kapasite ile çalışamama nedeni olarak iç talep yetersizliğini gösterdi. Üretim değeri itibariyle yüzde 20.4'lük bir kesim ise dış talep yetersizliğinin kapasite kullanımını düşürdüğünü bildirdi. İç talep yetersizliğinin oranının geçen yılki düzeyini korurken, dış talep yetersizliğinde önemli artış olduğu dikkati çekti.

İşyerlerinin tam kapasiteyle çalışmama nedenleri arasında yer alan mali imkansızlıklar yüzde 4.6, yerli mallarda hammadde yetersizliği yüzde 3.4 ve ithal mallarda hammadde yetersizliği yüzde 2.3, işçilerle ilgili sorunlar ise yüzde 1.8 oranında etkili oldu.

-EKİM AYI ÜRETİM MİKTARINDA DÜŞÜK ARTIŞ BEKLENİYOR-

Ankete göre imalat sanayiinin üretim miktarı, Eylül ayında bir önceki aya göre yüzde 12.2 arttı. Eylül ayında satış miktarında da yüzde 7.2 artış kaydedildi. Satış fiyatlarında ise yüzde 1 düşüş yaşandı. Hammadde fiyatlarındaki yüzde 0,9'luk gerileme de bunda etkili oldu.

Ekim ayında ise, üretim miktarında Eylül'e göre artış beklentisi yüzde 1.9 düzeyinde bulunuyor. Ekim ayında yurt içi satışların yüzde 2.2 artması, satış fiyatlarının yüzde 0.4, hammadde fiyatlarının ise yüzde 0.2 azalacağı bekleniyor.(ANKA)

(ES/NB/BÜN)