İki Kat Verimli Kışlık Nohut Ürettiler

Fatma Ünal - İklim değişikliğine bağlı kuraklığı aşmak için çalışma yürüten Akdeniz Üniversitesi (AÜ) Ziraat Fakültesi'nde soğuğa ve hastalıklara dayanıklı nohut üretildi.

Fatma Ünal - İklim değişikliğine bağlı kuraklığı aşmak için çalışma yürüten Akdeniz Üniversitesi (AÜ) Ziraat Fakültesi'nde soğuğa ve hastalıklara dayanıklı nohut üretildi.

Türk çiftçisinin geleneksel şekilde bahar aylarında ektiği ve Elle yolmak veya biçmek suretiyle hasat ettiği nohuttan, buğday gibi kolay ürün alabilmek için çalışan AÜ Ziraat Fakültesi'nde, yabancı ot ilaçlarına dayanıklı özel bir mutant ürün geliştirildi. Bu ürünü yabanıl çeşitlerle melezleyen uzmanlar hem soğuğa hem de hastalıklara karşı dayanıklı nohut üretti. Türk çiftçisi bu şekilde, 9 aylık hasat olgunluğuna ulaşan ürünü hem biçerdöverle hasat edebilecek hem de iki kat fazla verim alacak.

Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Başkanı Prof. Dr. Cengiz Toker, AA muhabirine yaptığı açıklamada, dünyayı bekleyen en büyük tehlikelerden birinin iklim değişikliğine bağlı kuraklık olduğunu söyledi. Kuraklığa karşı gıdalarla ilgili tüm dünyada araştırmalar yürütüldüğünü belirten Toker, kendilerinin de soğuğa ve hastalıklara dayanıklı nohut üretimi üzerinde çalıştıklarını kaydetti.

-Dünyanın ilk yabancı ota dayanıklı nohutları elde edildi-

Dünyada nohut yetiştirilen alanlardaki en önemli problemlerden birinin yabancı ot sorunu olduğunu vurgulayan Toker, yabancı otlardan dolayı meydana gelen ürün kaybının yüzde 40-90 civarında olduğunu belirtti. Yabancı otların mekanik yöntemlerle ve Elle yolunarak toplandığını ifade eden Toker, bunun geniş alanlarda uygulanmasının zor ve pahalı bir yöntem olduğuna işaret etti.

Farklı ülkelerde yabancı ot kontrolü için birçok yabancı ot ilacı (herbisit) test edildiğini dile getiren Toker, bazı yabancı ot ilaçlarının bitkiye zarar

(toksik etki) verdiğini, bitkiye zarar vermeyen ilaçların da sınırlı yabancı ot kontrolü yaptığını söyledi.

Dünya genelinde yabancı ot ilaçlarına dayanıklı olarak lanse edilen çeşitler olmasına rağmen, bunların genetiği değiştirilmiş organizmalar (GDO) olduğuna işaret eden Toker, dünyada ilk herbisite (IMI) dayanıklı nohut türünü mutasyon teknikleri kullanarak elde ettiklerini kaydetti.

Toker, "Herbisite dayanıklı nohut çalışması başlattık ve çok özel bir mutant nohut geliştirdik. Dünyada ilk kez bizim tarafımızdan bulunan bu nohudun patentini alacağız" dedi.

-"-18 dereceye dayanıklı"-

Kışlık ekilecek nohutların herbisitin yanı sıra soğuğa da dayanıklı olması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Toker, şunları söyledi:

"Türkiye'de tescil edilen bazı çeşitler de hastalığa dayanıklı ama çok azının kış performansında soğuğa toleranslı özelliği var. Bu durum bütün dünyada büyük sıkıntı. Biz nohudu bu iki stres faktörüne dayanıklı hale getirmeye çalıştık.

Biz bitkinin genetiğiyle oynamıyoruz sadece gen yapılarını değiştiriyoruz. Yabanilerle melezleme yaparak onlardaki dayanıklılık özelliğini kültür yapılan nohutlara aktardık. Kültür yapılan nohutlara mutagen uygulayarak genetik yapısını soğuğa dayanıklı olacak şekilde değiştirdik.

Burdur'un Bucak ve Antalya'nın Korkuteli ilçelerinde yaptığımız çalışmalarda materyallerimizin -18'e kadar düşük sıcaklıklara katlanabildiklerini, kışı atlatabildiğini, hastalığa dayanıklı olduklarını gördük."

Hedeflerinin çiftçilerin nohudu buğdayda olduğu gibi sonbaharda ekerek, herbisite karşı ilaçlayıp biçer döverle biçilerek ürün alması olduğunu vurgulayan Toker, "Türkiye'de çiftçiler hastalıklara karşı korumak için nohudu Nisan, Mayıs aylarında ekip, Temmuz'da hasat ediyor. Bitki boylu 20-30 santimetreye ancak ulaşıyor. Yani makineli hasada uygun olmuyor. Dolayısıyla hasat Elle yolunarak ya da orakla biçilerek yapılıyor" dedi.

Nohudun üzerinde bazı organik asitlerin karışımından meydana gelen yapının deriyi tahriş ettiğine dikkati çeken Toker, derinin tahriş olmaması için insanların hasatta ellerine çorap giydiklerini söyledi.

Ekim ve Kasım aylarında çalışmalarını yürüttükleri Bucak ve Korkuteli'ndeki tarım alanlarına ektikleri nohudun hasadını Haziran'da yaptıklarını belirten Toker, makineli hasada uygun olarak sonbaharda ekip kışlık yetiştirdiğimiz için bitki boylarının 50-60 santimetreden 1 metreye kadar uzadıklarını ve daha fazla çiçek meydana geldiğini söyledi.

Bunun daha fazla verim olduğunu belirten Toker, "Yazlık yetiştirilen nohutlara göre kışlık yetiştirilen nohutların verim avantajı 2 katı olur. Çiftçiler yazlık üründen 80-90 kilogram alırken biz bin metrekarede 572 kilogram nohut aldık. Yani çiftçiler en az 150-200 kilogram alır. Bu da büyük bir artıştır" diye konuştu.

Türkiye'nin yıllar önce dünyada en fazla nohut ihraç eden ülke konumunda olduğunu ifade eden Toker, "Kışlık yetiştirilen nohutlar ekildiğinde çiftçiler çok kolay üretim tekniklerine sahip olacak ve Türkiye nohut üretiminde başaktör olarak yeniden yerini alacak" dedi.

- Antalya