Elif Şafak Yazıları

Elif Şafak Kimdir?

25 Ekim 1971 günü, babasının o sırada doktora yapmakta olduğu Strazburg'da dünyaya geldi. Babası sosyal psikolog ve akademisyen Nuri Bilgin, annesi diplomat Şafak Atayman'dır. Doğumundan kısa süre sonra anne ve babası ayrıldı, annesi tarafından büyütüldü. Soyadı olarak annesinin adını kullandı. Ortaokulu annesinin görev yaptığı Madrid'de, liseyi Ankara Atatürk Anadolu Lisesi'nde tamamladıktan sonra, ODTÜ Uluslararası İlişkiler Bölümünü bitirdi. Yüksek lisansını aynı üniversitede Kadın Çalışmaları Bölümünde yaptı. "Bektaşi ve Mevlevi Düşüncesinde Döngüsel Evren ve Kadınsılık Anlayışı" üzerine master tezinin ardından; ODTÜ Siyaset Bilimi bölümünde doktorasını tamamladı. Doktora tezi, "Türk Modernleşmesinin Kadın Prototipleri ve Marjinaliteye Tahammül Sınırları" başlığını taşıyordu. Elif Şafak'ın İslamiyet, kadın ve mistisizm hakkındaki yüksek lisans tezi Sosyal Bilimler Derneği tarafından ödüllendirildi.

Yüksek lisans çalışması sırasında Kem Gözlere Anadolu (1994) adlı öykü kitabını ve ilk romanı Pinhan'ı (1997) yayımladı. Bu eserle Kombassan Vakfı tarafından verilen 1998 Mevlana Büyük Ödülü'nü kazandı. Doktorasının ardından İstanbul'a taşındı ve Şehrin Aynaları'nı (1999) yazdı. Bir süre İstanbul Bilgi Üniversitesi'nde "Türkiye ve Kültürel Kimlikler", "Kadın ve Edebiyat" konularında dersler verdi. 2000 yılında Türkiye Yazarlar Birliği Ödülü'nü kazanan Mahrem romanı ile geniş okur kesimi tarafından tanındı. Bunu iki yıl ara ile yayımlanan Bit Palas (2002) ve İngilizce olarak yazdığı Araf (2004) adlı kitapları izledi.

Sanatçılara verilen bir bursla doktora sonrası çalışması için ABD'ye giden Şafak, çeşitli üniversitelerde dersler vermiştir. 2003-2004 akademik yılı boyunca Michigan Üniversitesi'nde yardımcı doçent olarak bulundu ve ders verdi. Ardından Arizona Üniversitesi Yakın Doğu Araştırmaları bölümünde yardımcı doçent olarak görev yaptı. "Edebiyat ve Sürgün", "Bellek ve Politika", "Müslüman Dünya'da Cinsellik ve Toplumsal Cinsiyet" konulu dersler veren Şafak, 2004 yılında beş yazarın (Murathan Mungan, Faruk Ulay, Elif Şafak, Celil Oker, Pınar Kür) ortak kaleme aldığı bir roman projesinde yer aldı, bu roman Beşpeşe adıyla yayımlandı.

Elif Şafak 2005-2009 senelerinde Zaman'da yazarlık yaptı. 2005'te Med Cezir adlı kitabında kadın, kimlik, kültürel bölünme, dil ve edebiyat hakkında yazılarını bir araya getirdi. Aynı yıl Referans Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Eyüp Can Sağlık ile Berlin'de evlendi. 2006'da yayımlanan Baba ve Piç adlı romanını İngilizce olarak kaleme aldı. Türk-Ermeni ilişkilerini inceleyen bu roman nedeniyle hakkında Türklüğe hakaret ettiği gerekçesi ile dava açıldıysa da, suçun yasal unsurlarının oluşmadığı ve delil bulunmadığı gerekçesiyle beraat etti. Aynı yıl Şehrazat Zelda isimli kızı dünyaya geldi. Doğum sonrası yaşadığı depresyonu, İngilizce olarak kaleme aldığı Siyah Süt adlı otobiyografik romanda anlattı. İki yıl sonra oğlu Emir Zahir'i dünyaya getirerek ikinci kez anne oldu. 2009 yılının Mart ayında yayımlanan Aşk isimli roman, Türk edebiyat tarihinin en kısa sürede en çok satan edebi eseri unvanına sahip olmuştur. Aynı yılın sonunda, sekiz romanı ve ilk deneme kitabı Med Cezir'den seçilmiş paragrafları bir araya getirdiği Kağıt Helva adlı kitabını yayımladı.

2010 Kasım ayında Firarperest adlı deneme türündeki ikinci eseri piyasaya çıktı. Eserin içindeki illüstrasyonlar M. K. Perker'e aittir. Sonraki yıl Doğan Kitap'tan "İskender" isimli eseri piyasaya çıkmıştır. Kitabın kapak resminde, makyajla erkek haline gelen Elif Şafak'ın kendi fotoğrafı vardır. Yazar, Türkiye'de çeşitli günlük ve aylık yayınlarda yazmaya devam etmektedir. 1 Mayıs 2009 tarihinden itibaren Habertürk gazetesinde ve aynı gazetenin "HT PAZAR" adlı ekinde yazılarını yayınlamıştır. Bu gazetede yayımlanan deneme türündeki yazılarından oluşan bir seçki, M.K Perker illüstrasyonlarıyla birlikte 2012 yılında Şemspare adıyla yayımlandı. Mimar Sinan'ın yanında çırak olan Cihan adında bir Hint'in gözünden Osmanlı'yı anlattığı romanı Ustam ve Ben 2013 yılında yayımlandı. 2016 yılında Havva'nın Üç Kızı adlı romanıyla okuyucularıyla buluştu. Romanı kısa sürede çok satan kitaplar arasına girdi.

Eserleri 50'den fazla dile çevrilen Şafak, Aşk romanı ile BBC'nin "Dünyayı Şekillendiren 100 Roman" listesine girdi. 2017'de Politico dergisi tarafından "Dünyayı daha iyi bir yer yapacak 12 kişi"den birisi olarak seçildi. 2021'de BBC 100 Kadın listesinde Fransa adına yer aldı. 2017 yılında Forbes dergisine göre Türkiye'de en çok kazanan yazar oldu. Ekim 2017'de biseksüel olduğunu açıkladı. 2018'de Sanma ki Yalnızsın adlı denemesi, 2019 yılında ise On Dakika Otuz Sekiz Saniye romanı yayımlandı. Roman, Blackwell Yılın Kitabı ödülünü aldı, Booker Prize finalisti oldu, The Times tarafından "mutlaka okunması gereken 50 roman" arasında gösterildi ve The Economist'in yılın en iyi kitapları listesine girdi. 2018'de Oxford Üniversitesi'nde Karşılaştırmalı Avrupa Edebiyatı Weidenfeld kürsüsüne misafir öğretim üyesi olarak seçildi ve Oxford/St. Anne's College onursal üyesi oldu. 2024 yılında Bit Palas romanında intihal yapıldığı gerekçesiyle açılan davada yazar ve yayınevi maddi ve manevi tazminat ödemeye mahkûm edildi. 5 Aralık 2025'te İngiliz Kraliyet Edebiyat Topluluğu (Royal Society of Literature) başkanı seçildi.

Kitapları:
1994, Kem Gözlere Anadolu
1997, Pinhan
1999, Şehrin Aynaları
2000, Mahrem
2002, Bit Palas
2004, Araf
2004, Beşpeşe
2005, Med Cezir
2006, Baba ve Piç
2007, Siyah Süt
2009, Aşk
2010, Kâğıt Helva
2010, Firarperest
2011, İskender
2012, Şemspare
2013, Ustam ve Ben
2014, Sakız Sardunya
2016, Sakız Sardunya ile Eğlence Günlüğü
2016, Havva'nın Üç Kızı
2018, Sanma Ki Yalnızsın
2019, Aşkın Kırk Kuralı
2019, On Dakika Otuz Sekiz Saniye
2022, Bölünmüş Bir Dünyada Akıl Sağlığımızı Nasıl Koruruz
2023, Kayıp Ağaçlar Adası
2025, Gökyüzünde Nehirler Var
2025, Ustam, Ben ve Beyaz Fil

Ödülleri:
Pinhan, Mevlana Büyük Ödülü, 1998
Mahrem, Türkiye Yazarlar Birliği Ödülü, 2000
Bit Palas, Independent Foreign Fiction Prize, Birleşik Krallık 2005
Maria Grazia Cutuli Uluslararası Gazetecilik Ödülü, İtalya 2006
Mahrem, Independent Foreign Fiction Prize, Birleşik Krallık 2007
Baba ve Piç, Orange Prize Edebiyat Ödülü aday listesi, Londra 2008
Uluslararası Yükselen Yetenek, Fransa Kadın Platformu, Deauville 2009
Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı Birlikte Yaşama Ödülü, 2009
Sanat ve Edebiyat Şövalyesi (Chevalier Des Arts et Lettres), Fransa 2010
Marka 2010 Ödülü, Türkiye
Prix ALEF - Mention Spéciale Littérature Etrangére, Soufi, mon amour (Phébus), 2011
Aşk, IMPAC Dublin Literary Award aday listesi, 2012
İskender, Man Asian Edebiyat Ödülü aday listesi, 2012
On Dakika Otuz Sekiz Saniye, Blackwell Yılın Kitabı Ödülü