Edebiyat Ödülü mü, Ödül Edebiyatı mı?

İnternetin en çok okunan Türkçekitap-eleştiri sitesi Sabitfikir.com'un dört ay önce yayımlamayabaşladığı dergisi Sabit Fikir, yeni sayısıyla okurlarının karşısında!

Derginin bu ayki dosya çalışması,"edebiyat ödülleri"ni konu alıyor. Edebiyat ödüllerinintarihinden, "ödül" ile "edebiyat" kavramlarınınnasıl bir araya gelebildiğine, geçmişte ve günümüzde verilen edebiyatödüllerine kadar pek çok noktaya değinen çalışmaya, Hilmi Yavuz, Ömer Erdemve Murat Gülsoy görüşleriyle katkıda bulunuyor.

BÜTÜN ÖDÜLLER İDEOLOJİKTİR,TARAFTIR, TARAFÇIDIR!

Sibel Oral'ınimzasıyla yayımlanan özel dosya, Ömer Erdem'in bu çarpıcı söylemiylebaşlıyor.Türkiye ve dünyanın en prestijli edebiyat ödüllerine"farklı" bir gözle yaklaşan dosyada Hilmi Yavuz ve MuratGülsoy da görüşleriyle yer alıyor. İşte, sarsıcı dosyadan ilginç görüş vetespitleri yan yana getiren bir bölüm:

Buradan baktığımızda, edebiyattarihi birbirinden etkileyici, kusursuz metinlerin oluşturduğu bir örgü gibiduruyor. Ancak tarihin bir noktasına zumlayıp, belli bir döneminedebiyat ortamına yolculuk yaptığımızda, durum bugünkünden pek de farklıgörünmeyecektir: ticari zorluklar, önyargılar, yanlış anlaşılmalar, okurazlığı. Dolayısıyla diyebiliriz ki: Öykündüğümüz, yere göğe sığdıramadığımızo tarihin birazını da biz yazıyoruz şimdi: biraz yayınevlerinin, birazmedyanın, biraz da sektörün kalbinde yatan en eski, en köklü kurumlardan biriolan ödüllerin katkısıyla.

Evet, edebiyat ödüllerininsorularımıza verdiği yanıtlar bizi çoğunlukla tatmin etmez; hatta kimi zaman gerçekyeteneği görmezlikten gelme konusundaki becerileri bizi çiledençıkarabilir. Ancak yine de, "sözcük"lerin"edebiyat"a dönüşmesinin müsebbibi olan edebiyat dünyasıiçin, nasıl önemli bir rol oynadıklarını inkar etmek mümkün değil.

KÜÇÜK SORUŞTURMADAN ÇIKANBÜYÜK SORULAR

Behçet Necatigil'inEdebiyatımızda İsimler Sözlüğü'nün sonunda yer alan Edebiyat Armağan veÖdülleri sayfalarını incelemeye başladığımda, elbette ödüllerimizin o kadarlasınırlı olmadığını biliyordum. Sonra, muazzam bilgiler kaynağı internettebir linkten diğerine sayfa sayfa giderken, aslında ne kadar çok ödülümüzolduğunu gördüm. Ancak, birçoğu sadece birkaç yıl verilip sonlandırılmıştı;özel bir araştırma haricinde bu ödüllerin adını bile duymak pek kolay değildi.

Hatta, öyle ödüller var ki,alan yazarların isimleri Google'da bile yok! Peki, bu durum neyingöstergesi? "Edebiyat ödüllerini ele alırken, "iyiödül", "kötü ödül" diye bir ayrım yapamayacağımızagöre başka bir çıkış noktası bulmalıyım" diye düşünürkenajanslara düşen haberlerden biri ilgimi çekti: Man BookerUluslar arası Ödülü bu yıl Philip Roth'un olmuştu. Üstelik,daha birkaç hafta önce John Le Carré de bu ödülün adaylistesinden çıkarılmak istediğini talep etmişti. Yazarınödülü reddetme hakkı elbette vardı, peki, ama neden? Üsteliktuhaf bir durum vardı ki; bu tavır hoşuma gitmedi değil.Artık Nobel alsa da rahatlasak dediğimiz Roth almıştıödülü. Peki, biz coşkulu okura ne faydası vardı Carré'ninödülü reddetmesinin ya da Roth'un ödülü almasının? Hemşu Nobel'i neden hala Roth'a vermemişlerdi? Edebinitelik konusunda kolay arıza yapabilen okurlarınbazıları için edebiyat ödüllerinin önemi büyüktür, bazılarında ise zerre kadar önemi yoktur. Ödül mevhumunuönemsemeyenler, Carré'nin tavrını destekliyordur eminim.Ama bu tavrı destekleyip Roth'un bu ödülü almasına çocuklargibi sevinen benim gibi tuhaf okurların işi zor olsagerek

GELECEĞİ DEĞİL GEÇMİŞİÖDÜLLENDİRMEK

Başka bir mesele de ödüllereyayımlanmamış bir dosyayla katılanların, basılmış kitapla katılanlar karşısındahiç şansı olmaması. Hadi biraz açık olalım; daha hiç kitabı basılmamış yazaradayının dosyası mı öncelikli, yoksa kitabı (kitapları) olan yazarın mı? Birçokedebiyat ödülünün seçici kurulunda yer alan Hilmi Yavuz, "kitapladeğil de dosyayla katılan genç yazarların hiç mi şansı yok" sorumuzaşöyle yanıt veriyor; "Dikkat edilse görülecektir: bugüne kadardosyayla ödüle katılan -ki bunlar, genellikle hiç tanınmamış, yeniimzalardıryazarlardan ödüle değer görülen hemen hemen yok denecekkadar azdır. Ödüllerde ölçüt, açıkça ifade edilmese bile, genel olarak,

bir yeni yeteneğin değil,belirli bir yaşa gelmiş bir yazarın geçmiş emeğinin ödüllendirilmesioluyor."Edebiyat ödüllerinin yararına inanan kendisi de yazarlığınınbaşında ödül alan ve şimdi iki seçici kurulun jürisinde olan Murat Gülsoy daedebiyat ödüllerinin eski önemine sahip olmamasını yayın dünyasının ülkemizdegeçirdiği dönüşüm ve bir sektör haline gelmesi ile yakından bağlantılı birsüreç olduğunu söylüyor.

ÖMER ERDEM: "DOSYALARINOKUNMAMASI AHLAK SORUNUDUR!"

"Her ödül birazpolitiktir. Bunu kabul ediyorum. Hatta gerekli de görüyorum. Ne ki, bu haliyledeğil. İdeoloji ile politika arasındaki felsefi inceliğe işaret ediyorum ben.İdeolojik tutum taraf tutar politik olan strateji güder. Bir de ödülle toplumarasında illiyet bağının sürüyor olması gerekir. Çünkü ödül, şair-yazar'dan çok topluma bir sesleniştir. "Bakın" deyiştir.Duyun, görün. İlgi gösterin. Değer verin. Burada bir şey var. Bu çok değerli.Öyle mi, peki bizde öyle mi? Bir kere edebiyat bir değer hükmü taşımıyor artıktoplum katında bu ülkede. Edebiyatta olup bitenler kimselerin önceliği değil.Edebiyatın da kendi doğal hayatını sürdürebilmesi için nitelikli kitleye

ihtiyacı var. Bu mevcutkitlenin tamamıyla niteliksiz olmasıyla da ilgili değil. Ülkemizin, benbiliyorum nice nitelikli insanı var. Her yaş ve meslek grubundan her meşreptennice nitelikli insanlar var. İşte bunlar okur yapılamadığı, okur ola madıklarıiçin edebiyat yalnızlaştırılıyor. Bugün yapayalnızdır edebiyatımız. Hele şiirkimsesizdir. İşte böylesi ve tek taraflı bir ortamda alınıp veriliyor ödüller.Alanların suçu yok. Verenlerin de suçu yok. Durum bu. Gerçek bu. Çünküalanlardan da verenlerden de kimsenin haberi olmadığı gibi kimselerin umurundada değil. Atmosfer, iklim meselesianlayacağınız."

METÜST SABİT FİKİR'DE!

Sabit Fikir ailesine, bu ay birisim daha katılıyor: MetÜst! Usta çizer, bundan böyle her ay çizgileriniSabit Fikir takipçileriyle buluşturacak.

Küçük İskender, Murat Gülsoy,Ömer Türkeş, Faruk Duman, Kaya Genç gibi isimlerin eleştiri yazılarınıbulabileceğiniz dergi için, gazeteci-yazar Ferhat Uludere, geçenhaftalarda yeni kitabı Bazuka'yı okurlarıyla buluşturan MuratUyurkulak ile keyifli bir söyleşi yaptı.

IDEFİX VE PREFİX'LE ÜCRETSİZ

Kapağını genç çizer SedatGirgin'in resmettiği dergide, Haydar Ergülen ünlü sahaf VahanUsta'yı kendine has şiirsel diliyle anlatıyor; genç yazar HakanBıçakcı, Barış Bıçakçı'nın sinemaya uyarlanan romanı "BizimBüyük Çaresizliğimiz"i değerlendiriyor; Sabit Fikir'in müstearadlı yazarları Cemal Karanlık, Hayati Roman ve Fikri Sabit,keyifli yazılarıyla sayfalara renk katıyor.

Yayın yönetmenliğini ElifBereketli'nin yaptığı Sabit Fikir, Idefix ve Prefix paketleriyleücretsiz.