Depremden Ders Aldılar, Geleceğin Camisini İnşa Ettiler

Kemal Kaymak - Sakarya'da 1999 Marmara Depremi'nde yıkılan Tozlu Camisi'nin arazisine inşa edilen yeni cami, secde eden insan görünümündeki mimarisi ve depreme dayanıklı, modern inşaat teknikleriyle dikkati çekiyor.

Kemal Kaymak - Sakarya'da 1999 Marmara Depremi'nde yıkılan Tozlu Camisi'nin arazisine inşa edilen yeni cami, secde eden insan görünümündeki mimarisi ve depreme dayanıklı, modern inşaat teknikleriyle dikkati çekiyor.

Adapazarı ilçesinde 49 yıllık hizmet süresinin ardından 1999 yılındaki depreme yenik düşen Tozlu Camisi'nin yerine inşa edilen modern cami tamamlanma aşamasına geldi.

Modern tekniklerle inşa edilen yeni camide klasik camilerde yer alan kolon sistemi bulunmuyor. Kolonlar yerine perdeli sistemin tercih edildiği camide, cemaat kolonların bulunmayışı nedeniyle daha ferah bir ortamda ibadetlerini yerine getiriyor.

Klasik camilerden farklı bir bakış açısıyla yapılan camide duvar süslemeleri ve ihtişamlı avizeler yerine, sade bir düzenleme kullanıldı. Siyah mermerle kaplı olan mihrabı Kabe'yi andıran camide, kubbeli tavan yerine de yarım tonozdan

(Yarım silindir biçiminde tavan örtüsü) oluşan Çelik tavan bulunuyor.

Caminin tavanı ile taşıyıcı sistemi arasında bırakılan boşluk, hava sirkülasyonu sağlayarak, ortamda biriken kirli havanın tahliyesini sağlıyor. Aydınlatma amacıyla kullanılan avizeler yerine, camide aydınlatma led ışıklarının tavana yansıtılmasıyla sağlanıyor.

Üç katlı olarak özel bir açıyla tasarlanan camide, üst katlarda ibadet eden cemaat de imamı görebilme imkanına sahip bulunuyor.

Kısa bir süre önce cemaate hizmet vermeye başlayan camide, döner platformlu ve asansörlü minarenin tamamlanmasıyla inşaat çalışmaları sona erecek.

Caminin mimarı Muhammet Dayal, AA muhabirine yaptığı açıklamada, 1960 yılında tamamlanan caminin, 1999 Marmara depreminde yıkıldığını belirterek,

"Caminin ana taşıyıcı kurgusunu perdeli sistem üzerine kurduk. Gördüğünüz gibi, siyah olarak kapladığımız mihrap duvarı boydan boya perdedir. Köşelerde gördüğünüz kapalı alanlar "L" şeklinde tamamen perdedir. Perdeli sistem binayı depremde kilitliyor ve böylelikle cami gemi gibi total salınım sağlıyor" dedi.

-"Cami çok güvenli"-

Perdeli sistemle depremde salınıma geçen camide malzeme yorulmasının söz konusu olmayacağına dikkati çeken Dayal, Sakarya Üniversitesi (SAÜ), Kocaeli Üniversitesi (KOÜ) ve TÜBİTAK işbirliğiyle yürütülen çalışmada perdeli sistemlerin güvenli olduğunun belirlendiğini söyledi.

Perdeli sistemle inşa edilen yapıların işçilik hatalarını dahi tolere edebildiğini belirten Dayal, "SAÜ, KOÜ ve TÜBİTAK işbirliğiyle yürütülen projede ortaya çıkan netice şu, inşaat metrekaresinin yüzde 1'i kadar perde koyduğunuzda o bina güvenli oluyor. Hele yüzde 2 koyduğunuzda işçilik hataları olsa bile bina güvenli oluyor. Çerçeveli sistemden perdeli sisteme geçmek zorundaydık ve bu bakımdan bu cami çok güvenlidir. Çok güvenli olması, yapıya psikolojik olarak artı değer yükler" şeklinde konuştu.

Deprem anında cami cemaatinin panik yapabileceğini de dikkate aldıklarını vurgulayan Dayal, tahliyenin kolay sağlanması amacıyla dışarıya açılan, geniş 3 ana kapı koyduklarını söyledi.

Caminin tavanında kubbe bulunmadığını, betonarme kubbe yerine çelikten tonoz inşa ettiklerini ifade eden Dayal, şöyle devam etti:

"Bu kadar insanın bulunduğu bir yerde kafanızda devasa bir kütle, sağlam olsa bile beni rahatsız eder. Çelikten yaptık. Asma tavan ana taşıyıcıdan 2 metre kadar aşağıda, arada boşluk var. Bu boşluğun çeşitli faydaları var. Alçıpan çok esnek, yumuşak doku olduğu için kaynaktan çıkan sesi yansıtmıyor, içinde absorbe ediyor ve arka tarafa atıyor. Akustik değer olarak en üst düzeye çıkabiliyoruz. Bu boşluk yaz günü doğal hava akışını sağlayan yörük çadırı gibi binanın ısınmasını da önlüyor. Kubbeli camilerde biriken kirli havanın tahliyesi zor oluyor. Bu caminin formla kirli içeride hava kalmıyor, havayı sirküle ediyor. Yapı kendi tasarımıyla havayı temizliyor. Uzun süren namazlarda insanlar terlemeye başlıyor. Bu yorulmadan değil, oksijenin azalmasından kaynaklanıyor."

-Avize yerine, led sistemi-

Dayal, caminin duvarlarının şeffaf olduğunu, bu nedenle de gündüz vakti klasik mimariyle inşa edilen camilerdeki gibi lamba yakılmasına gerek bulunmadığını bildirdi.

Avizelerin kullanışlı olmadığını, bazı dezavantajları da beraberinde getirdiğine işaret eden Dayal, şöyle devam etti:

"Avizeler kristalden veya adi camlardan yapılıyor. 10 liralık enerji kullanıyorsun, 1 liralık verim alıyorsun. Avize yerine kullandığımız led sistemiyle 1 liralık enerji harcayarak 10 liralık ışık alıyorum. Üstelik cami cemaati imamı görürken gözüne ışık gelmiyor. Avizedeki ışık kırılma yapıyor ve çok kötü. Katma değeri yok, maliyeti yüksek. Bir orta boy avize maliyetine biz bu sistemi yaptık."

Caminin tamamlanma aşamasına geldiğini belirten Dayal, minarenin bitirilmesi ve tadilat işlemlerinin tamamlanmasının ardından çalışmaların sona ereceğini sözlerine ekledi.

- Sakarya