Cemal Emden'den Zorlu Center Fotoğrafları

Türk Çağdaş Sanatının evrensel boyutlara taşınması ve çağdaş sanat alanındaki birikimin Türkiye'ye aktarılması amacıyla altı yıldır gerçekleştirilen Contemporary Istanbul'un "Associate Sponsor"u Zorlu Center Performans Sanatları Merkezi, proje kapsamında fotoğraf sanatçısı Cemal Emden'in Zorlu Center inşaat alanı fotoğraflarından oluşan sergisini, özel tasarım bir konteyner içinde sanatseverlerle buluşturuyor. Zorlu Center inşaat alanında ortaya çıkan sıra dışı ve çeşitli görsel algı biçimlerini Emden, fotoğrafik yöntemlerle belgeliyor, çoğaltıyor, vurguluyor ve yoğunlaştırıyor...

Cemal Emden, Konstrüktif Parçalar olarak tanımladığı kompozisyonlarında, Zorlu Center inşaat alanının fotoğrafları üzerinden, yapının bütünü ile parçalarının ilişkisine dair yorumlar üretiyor. Emden'in araştırmasını ilginç kılan ise, konu ile yöntem arasındaki sıkı ilişki. İnşaat alanı, bir yapıyı oluşturmak üzere bir araya getirilmiş ancak henüz tamamlanmamış parçaların toplandığı bir yer ve bu alanda, yapısal parçalar, bütünün içine kaynayıp üzerleri örtüldüğünde, asla algılanamayacakları pozisyonlarda, açılarda ve ilişki kombinasyonları içinde algılanabiliyorlar. Buna ek olarak şantiye ortamı, devam etmekte olan bir sürecin yani zaman faktörünün ifade bulduğu görsel kurgular da sunmakta. Bir başka deyişle, bir yapı öğesinin yerine yerleşmeden önceki, yerleşmekte olduğu andaki ve yerleştikten sonraki hallerinin eşzamanlı olarak, bir arada algılanmasına olanak sağlıyor ve parça-bütün arasındaki ilişkinin dinamik ve değişken özelliklerine dikkat çekiyor. Dolayısıyla konu, yani şantiye ortamı, adeta görsel kurguya ilham veriyor.

Parçanın bütün karşısında kazandığı vurgu ve görsel ifade zenginliği

Parça-bütün ilişkisini değişik ölçeklerde tekrar kurgulayan ve yapı öğelerinin, parçalarının ya da katmanlarının şantiye ortamında bir süreliğine kazandıkları yarı-özerk konumun görsel ifadesini yaratan Emden'in hassas olduğu nokta, bütünlük hissini kaybetmeden parçalayıp, parçanın özerkliğini koruyarak bütünleştirmek. Konstrüktif Parçalar serisindeki her bir kompozisyonda, parçanın ve bütünün ne olduğu ayrı ayrı tartışılabilir. Bütün kent – parça Zorlu Center; bütün Zorlu Center - parça tekil kuleler, bütün bir yapı kısmı - parça bir çelik profil olabilir.

Emden, parçanın ifadesini işlerken çeşitli yöntemler kullanıyor. Örneğin, bir yapı öğesinin ya da parçasının farklı açılardan ve mesafelerden çekilmiş görüntülerini bir araya getirerek, zaman ve mekan içine dağılmış olan algı biçimlerini tek çerçevede sunuyor. Benzer bir tavırla, farklı parçaların bir araya geliş kombinasyonlarını da çeşitlendirerek görselleştiriyor. Parçaların inşai kurgudan bağımsız olarak sahip olduğu biçimsel ve geometrik özellikleri, ilişkileri ortaya çıkaran bu çeşitlemeler, yama-işi yapar gibi ya da üst üste koyma, çakıştırma, kesiştirme gibi tekniklerle kurgulanıyor.

Emden'in yöntemlerinden bir diğeri de, kromatik özelliklerle, ilişkilerle oynamak. Parçanın vurgusunu ve farklı parçalar arasındaki olası görsel ilişkileri ortaya çıkarmak için renk, gerektiğinde silinip gerektiğinde abartılarak, zıtlıklar ve uyum ilişkileri kurgulanarak kullanılan bir araç haline geliyor. Arka plandaki bütün ile ön plandaki parçaların üst üste gelen fotoğrafları arasında alan derinliği farklı yaratmak da, Emden'in, parça ile bütünü koparmadan ayrıştırmak, vurguyu parçadan yana kaydırmak için kullandığı yöntemler arasında.

Şantiyenin ruhu görselleşiyor

Konstrüktif Parçalar, "İnşai konstrüksiyon" ve "görsel konstrüksiyon" olmak üzere iki tür yapım sürecini çakıştırıyor ve ilişkilendiriyor. Parçalar, hem inşai hem de görsel kurgu oluşturmaya hizmet ediyor ve her iki kurgu da dinamik birer sürecin, sayısız ilişki olasılıklarının ifadesi. Cemal Emden'in kurguları, bozulma ile korunma arasında, çözülme ile birleşme arasında, görmek ile gözden kaybetmek, temsil ile yorumlama arasındaki ince çizgide duruyor.