ATO: Türkiye "Ar -Ge" Yoksulu

Ankara Ticaret Odası'nın raporu, Türkiye araştırma ve geliştirme yoksulu olduğu gerçeğini bir kez daha ortaya koydu. Rapora göre araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) için uluslararası şirketler kadar bile kaynak ayıramayan Türkiye, milli gelirinin ancak binde 7-8'i kadar Ar-Ge harcaması yaparken, yüksek teknoloji ürünü ihraç edemediği için büyük miktarda dış ticaret açığı vermek zorunda kalıyor. Türkiye'nin Ar-Ge yatırımlarının Ford, Pfizer, General Motors, Daimler Chrysler, Microsoft, Johnson And Johnson, Siemens, Samsung, Glaxo Smit Kline, IBM, Intel gibi şirketlerden daha az Ar-Ge harcaması yapıyor. Romanya, Slovakya, Letonya gibi ülkelerden sonra Ar-Ge'ye milli gelirine göre en az yatırım yapan Avrupa ülkesi konumunda bulunan Türkiye'nin, ileri teknoloji ürünü ihracatının toplam ihracatı içindeki payı yüzde 1.7'ye kadar geriliyor.

Ankara Ticaret Odası'nın (ATO), TÜİK, Eurostat, OECD benzeri uluslararası kuruluşların verileri çerçevesinde hazırladığı rapora göre, araştırma ve geliştirmeye, diğer ülkelere göre çok düşük miktarlarda kaynak ayıran Türkiye'nin, Ar-Ge harcamaları birçok uluslararası şirketin yaptığı Ar-Ge harcamasının bile gerisinde kalıyor.

Eurostat'ın belirlemelerine göre birçok uluslararası şirketin yıllık olarak Ar-Ge için yaptığı harcama Türkiye'nin kamu ve özel sektör olarak bu alana yaptığı yatırımların oldukça üzerinde seyrediyor. Türkiye'nin 2.3 milyar euro Ar-Ge yatırımı yaptığı 2005 yılında Ford Motor tek başına 6.8 milyar euro, Pfizer 6.3 milyar, General Motors 5.7 milyar, Daimler Chrysler 5.6 milyar, Microsoft 5.6 milyar, Toyota 5.4 milyar, Johnson and Jhonson 5.4 milyar, Siemens 5.2 milyar, Samsung 4.6 milyar, Glaxo Smith Kline 4.6 milyar, IBM 4.6 milyar, Intel 4.4 milyar, Novartis, Vokswagen ve Matsushita Electric 4.1'er milyar euro harcama gerçekleştiriyor.

Sanofi-Aventi ve Nokia 4.7'şer milyar, Sony 3.8 milyar, Roche 3.7 milyar, Honda 3.4 milyar, Merck 3.3 milyar, Motorola, BMW, Hawlett-Packard 3 milyar, Robert Bosch, Hitachi, General Electric, Astra Zeneca ve Nissan Motor 2.9 milyar, Cisco Systems 2.8 milyar, Ericsson, 2.7 milyar, Eli Lilly 2.6 milyar, Toshiba 2.5 milyar, EADS 2.4 milyar euro'luk Ar-Ge yatırımıyla Türkiye'den daha fazla yatırım yaptı Philips, Weyeth, Bristol Myers Squibb ve NTT gibi şirketlerin Ar-Ge harcamaları da Türkiye'nin bu alana yaptığı harcamalarının üzerinde seyrediyor.

-TÜRKİYE'NİN AR-GE YATIRIMI 100 ŞİRKETİN YÜZDE 1'İ -

Dünyanın Ar-Ge'ye en fazla yatırım yapan ilk 100 şirket 2002 yılında Ar-Ge için toplam 206.6 milyar, 2003 yılında 197.6 milyar, 2004 yılında 196.9 milyar, 2005 yılında ise 222.9 milyar euro harcama yaptı. İlk 100 şirket içerisinde herhangi bir Türk şirketi yer almazken Eurostat'ın yaklaşık 2 bin şirketi sıraladığı Ar-Ge harcamalarına ilişkin listeye Türkiye'den 63 milyon euro'luk harcamayla ile sadece Koç Holding giriyor.

Türkiye ise kamu ve özel sektör olarak 2003 yılında toplam 1.3 milyar, 2004 yılında 1.6 milyar, 2005 yılında 2.3 milyar, 2006 yılında 2.4 milyar, 2007 yılında 3.4 milyar ve 2008 yılında 3.6 milyar euro'luk Ar-Ge yatırımı gerçekleştirdi. Buna göre Türkiye'nin 2003 yılındaki Ar-Ge yatırımları ilk 100 uluslararası şirketin Ar-Ge harcamalarının yüzde 0.7'si, 2004 yılında yüzde 0.8'i, 2005 yılında ise yüzde 1'i kadar bir büyüklük oluşturdu.

-AR-GE HARCAMALARI SIRALAMASINDA TÜRKİYE GERİLERDE-

Ar-Ge yatırımları açısından Türkiye, diğer ülkelerin oldukça gerisinde bulunuyor. TÜİK'in en son verilerine göre Türkiye'nin Ar-Ge için yaptığı yatırımlar 2008 yılında milli gelirinin yüzde 0.73'ünde kaldı. Aynı yıl ABD Ar-Ge için milli gelirinin yüzde 2.73'ünü kullandı. Japonya milli gelirinin yüzde 3.44'ü, Almanya yüzde 2.63'ü, Fransa yüzde 2.02'si, İngiltere yüzde 1.88'i, İtalya yüzde 1.81'i, Hollanda yüzde 1.63'ü, Avusturya yüzde 2.67'si, Finlandiya yüzde 3.91'i, İsveç yüzde 3.75'i kadar Ar-Ge harcaması gerçekleştiriyor.

Buna göre Türkiye'nin 5.4 milyar dolarlık Ar-Ge harcaması yaptığı 2008 yılında, ABD'nin Ar-Ge harcamalarının 394 milyar doları, Japonya'nın harcamalarının 150 milyar doları, Almanya'nın harcamalarının 97 milyar doları, Fransa'nın harcamalarının 68 milyar doları bulduğu hesaplandı. Avrupa ülkeleri içerisinde sadece Romanya, Slovakya, Polonya, Malta, Yunanistan ve Bulgaristan Ar-Ge'ye Türkiye'den daha düşük pay ayrılıyor.

-AR-GE'YE YATIRIM YAPAN İLERİ TEKNOLOJİ SATIYOR-

Son yıllarda sağlanan vergi teşviklerinin de etkisiyle kayda değer bir artış sergilemekle birlikte diğer ülkelerde karşılaştırıldığında yok denecek kadar az Ar-Ge harcaması yapan Türkiye'nin buna bağlı olarak ileri teknoloji ürünü ihracatı da yerinde saydı. Eurostat'ın havacılık, bilgi işlem makineleri, ofis makineleri, elektronik aletler, ilaç, elektrikli makineler ve silah gibi ürünlerin ihracatını dikkate alarak yaptığı belirlemelere göre ileri teknoloji ürünlerinin Türkiye'nin ihracatı içerisindeki payı yüzde 1.7 düzeyinde kalıyor.

İleri teknoloji ürünlerinin ihracat içerisindeki payı Ar-Ge'ye yüksek miktarlarda yatırım yapan ABD'de yüzde 26'yı, Japonya'da yüzde 20'yi, Almanya'da yüzde 14'ü, Fransa'da yüzde 18'i, İngiltere'de yüzde 26'yı, İtalya'da yüzde 6'yı, Hollanda'da yüzde 18'i, Avusturya'da yüzde 11'i aşıyor.

-AR-GE'YE PARA HARCAYA ŞİRKETLERİN SATIŞLARI-

Türkiye'nin toplam ihracatının 59.1 milyar euro olarak gerçekleştiği 2005 yılında, Ar-Ge'ye Türkiye'nin neredeyse üç katı yatırım yapan Ford Motor'un net satışları 150.2 milyar euro'yu bulmuştu. Yine yüksek düzeyde Ar-Ge yatırımı yapan şirketlerden General Motors'un net satışları 163.3 milyar dolar, Daimler Chrysler'in satışları 149.8 milyar, Toyota Motor'un satışları 133 milyar, Johnson and Johnson'ın satışları, Siemens'in satışları 75 milyar, IBM'in satışları 77 milyar dolar olmuştu.

-AYGÜN: "AR-GE YATIRIMI YAPMAYAN DIŞA BAĞIMLI KALIR"

Ankara Ticaret Odası Başkanı Sinan Aygün, rekabet koşulları her geçen gün daha da zorlaşan dünyada, ülkelerin rekabet güçlerini artırabilmelerinin tek yolunun Ar-Ge yatırımlarını artırmak olduğunu belirtti. Ar-Ge'nin yüksek maliyet gerektirmekle birlikte geri dönüşü yüksek bir yatırım olduğunu vurgulayan Aygün, Ar-Ge yatırımı yapmayan ülkelerin dışa bağımlığının giderek arttığını ifade ederek şunları söyledi:

"Türkiye'nin sürekli dış ticaret açığı vermesi dışarıya düşük teknolojili ürünler satıp, ileri teknoloji ürünü almasından kaynaklanıyor. Kilosu 50 sentten demir satıp, kilosu 4- 5 bin dolara cep telefonu satın almaya devam edersek ne dış ticaret açığımızı ne de cari işlemler açığımızı kapatabiliriz. Ucuz mallar satıp, pahalı mallar almaya devam ettiğimiz sürece ihracatımızı ne kadar büyütürsek büyütelim, ithalat çok daha yüksek büyüyeceği için dış ticaret açığımız da artarak büyümeye devam edecektir."

Aygün, Türkiye'nin uzun vadede dış ticaret açıklarından kurtulup, Almanya, Çin ve benzeri ülkeler gibi dış ticaret fazlası verecek bir noktaya ancak ileri teknoloji ürünü satarak gelebileceğini belirterek, "Türkiye'nin sanayi politikasını, eğitim sistemini bir an önce buna göre yeniden belirlemesi, araştırmacı yetiştirmeye daha fazla kaynak ayırması gerekiyor" dedi.(ANKA)

(HGS/ÖMR)