Her Mantar Yenmez!

Muğla'nın Bodrum İlçesi'nde seminer veren mantar uzmanı Jilber Barutçuyan, topladıkları mantarı yemek isteyenlerin mantar türleri hakkında çok iyi bilgiye sahip olması, zehirli ve zehirsizi ayırt edebilmeleri gerektiğini belirterek, ''Doğada 1 milyon tür mantar var. Bunun sadece 180 bin türünün adı konulabildi, tanımlanabildi. Ülkemizde ise 12 bin tür mantar bulunuyor. Mantar yiyeyim derken hayatınız mantar olmasın' dedi.

Üniversal Hospital Bodrum'un konferans salonunda sağlık uzmanlarına ve vatandaşlara yönelik ''Mantar Türleri ve Mantar Yeme Keyifi' konulu seminer veren mantar uzmanı mikolog Ermeni asıllı Jilber Barutçuyan (48), ilgi gördü.

Yaklaşık 120 kişinin izlediği seminerde sinevizyon gösterisi eşliğinde mantar türleri, mantarların yaşam biçimleri ve doğadaki önemleri, bulunduğu bölgeler, mantar toplama yöntemleri, zehirlenmede ilk müdahale, ülkemizde ve Avrupa'da mantar ticareti ve besin değerleri konusunu ele alan Barutçuyan, ''Ülkemizde her yıl binlerce insan yağmurların başlaması ile milli spor yapar gibi dağlara kırlara yayılıp mantar topluyor. Birçok insan toplamasını, türünü, korunmasını bilmediği için zehirlenip hastanelik olurken ne yazıkki onlarca insan da can çekişerek ölüyor. Çünkü zehirli mantarlardan yiyenler bir iki günde kesinlikle ölmüyor. Ne yazıkki intihar etmek isteyen bazı insanlar bile zehirli mantar yiyebiliyor. Ancak unutmamak gerekirki zehirli mantarların öldürme süreci 5- 7 gün arasında. Hatta yendikten 3 ay sonra ve 6 yıl sonra böbrek yetmezliğinden öldüren mantarlar var. Bu nedenle topladıkları mantarı yemeye niyetli olanların mantar türleri hakkında çok iyi bilgiye sahip olmaları, zehirli ve zehirsiz mantarları ayırt edebilme bilgileri olması gerekir. Çünkü doğada 1 milyon tür mantar var, bunun sadece 180 bin türünün adı konulabildi, tanımlanabildi. Ülkemizde ise 12 bin tür mantar bulunuyor. Mantar yiyeyim derken hayatınız mantar olmasın' dedi.

Türkiye'de mantarlarla ilgili yeterli doküman ve bilgi kaynağı bulunmadığını, 2011'de mantar kulübü kuracaklarını aktaran Barutçuyan, ''Avrupa'da her köyde, kulüpte mantarı çok iyi bilen uzmanlar bulunur. Tüm üyeler topladıkları mantarı bu kişiye gösterir. Türkiye'de bilgisizlik yüzünden, zehirli mantarlar pazarlarda satılıyor. Her mantar 24 saatte öldürmez. Cortinarius Orellenus'ta ölüm bir ila beş ay arasında gerçekleşir. Küredağları'nda zehirli mantar toplayanları uyardığımda 'dedelerim de bunu yiyordu, kimse ölmedi' dediler. Ailelerinde böbrek yetmezliği yaşayan var mı, diye sorunca, 'bizim ailenin böbrekleri pek sağlam değil, çoğu böbrek yetmezliğinden ölür' cevabını aldım. Köylüler zehirli mantarları yiyip yiyip yavaş yavaş öldüklerinin farkında değillerdi' dedi.

Barutçuyan, ekonomik değeri son derece yüksek mantar konusunda Türkiye'nin önemli bir potansiyele sahip olduğunu belirterek, şunları söyledi:

''Sadece İsviçre'de iki bin mantar kulübü var. İtalya, İspanya, Fransa'da federasyonları kuruldu. Türkiye gerçek bir yabani mantar cenneti ama farkında değiliz. İstanbul'un lüks restoranları İtalya'dan kilosu 450 TL'ye kurutulmuş kuzu göbeği getirtiyor. Ama bunların bir kısmının yarı fiyatına Türkiye'den İtalya'ya gönderildiği bilinmiyor. Sadece birkaç bölgede, örneğin Toroslar'da toplanan mantarın kilosu 100 euro'dan Japonya'ya gönderiliyor. Avrupa'da kilosu 80 euro'ya satılan mantarları İstanbul çevresinde sepetler dolusu topluyorum. Kilosu 100 TL- 3 bin TL arasında değişen mantarlar çürümeye terk ediliyor. Üzerinde geziniyoruz, farkında değiliz. En büyük eksiğimiz ülkemizde mantar konusunda yeterli uzman olmaması. Bu nedenle bugüne kadar verdiğim seminerler ve kurslarda bir araya getirdiğim yaklaşık 800 kişi ile bir mantar kulübü ve mantar zinciri oluşturarak bu değerli ürüne dikkat çekmeye çalışacağım.'

Barutçuyan'ın 2 saat süren semineri izleyenlerin soruları ile sona erdi. Seminere katılanların haftasonu Bodrum dağlarında mantar topladıktan sonra Milta Marina Restoran'da buluşup sergi açması kararlaştırıldı.

Türkiye'deki tek diplomalı mikolog Barutçuyan (İsviçre Sağlık Bakanlığı bu diplomayı veriyor) mantarlarla ilgili vatandaşların Ulusal Zehir Danışma Merkezi'nin (UZEM) 114 No'lu telefonuna müracaat edebileceklerini söyledi.

===KUTU===

MANTAR HAKKINDA DOĞRU BİLİNEN YANLIŞLAR

Mikolog Jilber Barutçuyan'a göre mantarlar hakkında doğru bilinen yanlışlar:

'''Böcek ya da hayvanlar yerse biz de yiyebiliriz' denir. Yanlış. Sincaplar ve böcekleri zehirli mantarlar etkilemez.

Kültür mantarı zehirlemez diye bir şey yok. Eğer bayatsa diğer gıdalar gibi o da zehirler.

Zehirli mantar hemen öldürmeyebilir. Böbrek yetmezliğine yol açarak beş ay sonra da öldürdüğü görülür.

Öldürücü bir mantara dokunmak zarar vermez.

'Mantar öldürmediyse zehirli değildir' düşüncesi yanlış. Öldürücü olan her mantar zehirlidir. Ama her zehirli mantar öldürücü değildir.

Her zehirli mantarın pişirince zehri gitmez.

Kimisi 'pişirirken suyun içine gümüş kaşık koyun, kararırsa iyidir, kararmazsa mantar kötüdür' der. Oysa öldürücü mantarı pişirirsiniz, gümüş kaşığa hiçbir şey olmaz.

Mantarın sütü aksa da zehirli olabilir.

'Beyaz mantarlar zehirli değildir' inancı yanlıştır.

İlkbaharda zehirli mantar olmaz diye bir şey yok.