Haber : Erva GÜN - Kamera: Eylem Ladin DEĞER

(TBMM) - İyi Parti Samsun Milletvekili Erhan Usta, Bireysel Emeklilik Sistemi'nde (BES) devlet katkısının yüzde 30'dan yüzde 20'ye düşürülmesinin temel amacının bütçede yaklaşık 31 milyar TL tasarruf sağlamak olduğunu belirtti. Düzenlemelerin daha öngörülebilir yapılması gerektiğini söyleyen Usta, "İnsanlar yüzde 30'a güvenerek bu sisteme girdi. Bir anda yüzde 20 diyorsunuz. Yarın belki yüzde 10'a düşürülecek" dedi. Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'nda 2026 yılı için BES katılımcı sayısının 18,4 milyona çıkarılmasının hedeflendiğini hatırlatan Usta, "Katkı oranı düşürülmüşken bu hedeflerin neye göre konulduğu belirsiz" değerlendirmesinde bulundu.

BES devlet katkısı oranına ilişkin düzenleme dün Resmi Gazete'de yayımlandı. 20 Aralık 2021 tarihinde Kabine toplantısı sonrasında duyurulan ve 4632 sayılı Kanun çerçevesinde 22 Ocak 2022'de Resmi Gazete'de yayımlanan düzenlemeyle BES'te devlet katkısı oranı yüzde 30'a yükseltilmişti. 7 Ocak 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan yeni düzenleme ile ise devlet katkısı oranı, 1 Ocak 2026 tarihinden geçerli olmak üzere yüzde 20'ye düşürüldü.

İYİ Parti Samsun Milletvekili Erhan Usta, BES devlet katkısı oranının yüzde 30'dan yüzde 20'ye düşürülmesine ilişkin düzenlemeyi ANKA Haber Ajansı'na değerlendirdi. Usta, söz konusu indirimin temel amacının bütçede tasarruf sağlamak olduğunu belirterek, "2026 bütçesinde BES devlet katkısı kapsamında 93 milyar TL ödenek konulmuştu. Bunun 10 puan düşürülmesi yaklaşık 31 milyar TL civarında bir tasarruf sağlayacak" dedi.

"Amaç bütçede tasarruf sağlamak"

Devlet katkısının düşürülmesinde teknik ve mali gerekçesinin aynı olduğunu ifade eden Usta, Maliye Bakanlığı'nın bu değerlendirmeyle hareket ettiğini söyledi. Usta, Cumhurbaşkanı'na devlet katkısı oranını yüzde 50'ye kadar artırma ya da sıfıra kadar düşürme yetkisi verildiğini hatırlatarak, "2026 bütçesinde BES devlet katkısı kapsamında 93 milyar TL ödenek konulmuştu. Dolayısıyla 10 puan düşürülmesi bütçeye yaklaşık 31 milyar lira civarında bir tasarruf sağlayacak. En son çıkan torba kanunda Cumhurbaşkanı'nın böyle bir yetkisi vardı. O yetkiyi kullanmış oldular" diye konuştu.

"Ana kütle normal BES katılımcılarında"

Usta, devlet katkısındaki indirimin hangi kesimleri etkileyeceğine ilişkin değerlendirmesinde, BES'te iki ayrı katılımcı grubu bulunduğuna işaret etti. Yaklaşık 10 milyon kişinin normal BES kapsamında, 7,7 milyon kişinin ise otomatik katılım yoluyla sistemde yer aldığını aktaran Usta, "Fon büyüklüğü ve mali tabloya baktığımızda esas ana kütlenin normal BES katılımcılarında olduğunu görüyoruz" dedi.

"BES'te kalanlar, durumu biraz daha iyi olanlar"

Türkiye'de geniş bir kesimin geçim sıkıntısı yaşadığını vurgulayan Usta, açlık ve yoksulluk sınırlarına dikkati çekerek, "Bu şartlar altında BES'te kalanların biraz daha durumu iyi olan, orta ya da geliri daha yüksek kesimler olduğunu değerlendiriyorum. Dolayısıyla bu düzenlemeden olumsuz etkilenecek olanlar da ağırlıklı olarak bu kesimler olacak" ifadelerini kullandı.

"BES devlet katkısının tasarruf etkisinin çok yüksek olduğunu düşünmüyorum"

Devlet katkısındaki düşüşün tasarruf eden vatandaşa daha az destek anlamına gelip gelmediğine ilişkin de konuşan Usta, BES'in tasarrufları ne ölçüde artırdığına dair kapsamlı bir analiz bulunmadığını söyledi. "Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın bu konuda yapılmış sağlıklı bir çalışması yok" diyen Usta, Türkiye'nin tasarruf oranlarına ilişkin TÜİK verilerinin de zaman içinde ciddi biçimde değiştiğini söyledi.

Usta, 2016 öncesinde Türkiye İstatistik Kurumu'nun milli gelir rakamlarını açıklarken tasarruf oranlarının yüzde 15 olduğunu belirterek, "Sonra bir milli gelir düzeltmesi yapıldı, seri değiştirildi. Bir anda bizim tasarruflarımız 15'ten 25-26'ya çıktı" ifadesini kullandı.

BES'in tasarrufları ciddi ölçüde artırdığı kanaatinde olmadığını dile getiren Usta, "Zaten bir kesim hiç tasarruf edemiyor. Diğer tarafta daha bilinçli, geliri daha iyi olan bir kesim var, gelen gelirin bir kısmını gelecekte ek gelir için ayırıyor. Bu nedenle BES devlet katkısının tasarruf etkisinin çok yüksek olduğunu düşünmüyorum" dedi.

"İnsanlar yüzde 30'a güvenerek bu sisteme girdi"

Devlet katkısı oranının ilerleyen dönemde yeniden düşürülüp düşürülemeyeceği konusundaki belirsizliğe işaret eden Usta, bunun büyük bir problem olduğunu dile getirdi. "İnsanlar yüzde 30'a güvenerek bu sisteme girdi. Bir anda yüzde 20 diyorsunuz. Yarın belki yüzde 10'a düşürülecek" diyen Usta, düzenlemelerin daha öngörülebilir yapılması gerektiğini söyledi.

Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'nda 2026 yılı için BES katılımcı sayısının 18,4 milyona çıkarılmasının hedeflendiğini kaydeden Usta, "Katkı oranı düşürülmüşken bu hedeflerin neye göre konulduğu belirsiz. Devleti yönetenler bile bu hedefleri koyarken muhtemelen yapılacak düzenlemeyle konulan hedefler arasında sanki bir uyumsuzluk varmış gibi geliyor bana" ifadelerini kullandı.

"Katkı oranındaki düşüş BES'e ilgiyi azaltabilir"

Katkı oranındaki düşüşün BES'e ilgiyi azaltabileceğini belirten Usta, "Bu şekilde devam ederse katılımcı sayısının bu kadar artacağını düşünmüyorum" dedi. Düzenlemenin bireysel tasarruflar üzerinde çok olumsuz bir etki yaratmayabileceğini, ancak bütçeye olumlu katkı sağlayacağını ifade eden Usta, "Öngörülebilirlik açısından doğru bir adım değil" değerlendirmesini yaptı.

"Tamamlayıcı sistemlerin teşvik edilmesi gerekir"

Sosyal güvenlik sistemi üzerinden bağlanan emekli aylıklarının yeterli olmayacağını vurgulayan Usta, tamamlayıcı emeklilik ve sigorta sistemlerinin teşvik edilmesi gerektiğini söyledi. Usta, "Geliri çok düşük kesimler zaten tasarruf edemiyor. Ama orta ve ortanın üstü gelir gruplarının bu tür sistemlerle desteklenmesi önemli. Aksi halde herkes gelecekte tüm geliri devletten bekler" dedi.

"Hükümet günübirlik yaşıyor"

Usta kararların etki analizine dayandırılmadığını dile getirerek, "Bu düzenlemenin ne kadar uzun vadede kalacağını bilmiyoruz. Hükümet günübirlik yaşıyor" dedi. Usta, BES devlet katkısının daha fazla düşürülmesinin anlamlı olmayacağını da kaydetti. Usta, "Eğer bu düşüşün bireysel tasarruflar üzerinde olumsuz etki yarattığı görülürse, katkı oranının yeniden artırılması da değerlendirilmelidir. Ama önce durup bir analiz yapmak gerekir" diye konuştu.