Dosiad'dan Erzurum Ekonomisi Değerlendirmesi

Doğu Anadolu Sanayici ve İşadamları Derneği (Dosiad) Genel Sekreteri Güvener Özcan, Erzurum'da Faal Vergi Mükelleflerinden Oluşan Aktif Mükellef Sayısı Azalmasına Dikkat Çekerek, Vergi Mükellefi Sayısındaki Düşüşün İl Ticaret Vizyonunda Ciddi Boyutta Bir Daralmayı Ortaya Çıkardığını Açıkladı.

Dosiad'dan Erzurum Ekonomisi Değerlendirmesi

Doğu Anadolu Sanayici ve İşadamları Derneği (DOSİAD) Genel Sekreteri Güvener Özcan, Erzurum'da faal vergi mükelleflerinden oluşan aktif mükellef sayısı azalmasına dikkat çekerek, vergi mükellefi sayısındaki düşüşün il ticaret vizyonunda ciddi boyutta bir daralmayı ortaya çıkardığını açıkladı.

DOSİAD tarafından gerçekleştirilen "Erzurum İli Ticaret Sektörü" araştırma sonuçları hakkında bilgi veren Özcan, ilde spot ticaretin ağırlık kazanır hale geldiğini, üretime dayalı bir ticari gelişmenin ise sağlanamadığını bildirdi. Erzurum'un geçmiş dönemlerde Doğu Anadolu Bölgesi'nde ticari cazibe merkezi olduğunu, Güneydoğu ve İç Anadolu Bölgesi'ne yönelik ticaret yapıldığını belirten Özcan, bugün ise Erzurum'un dışardan gelen ürünlerin pazarı haline geldiğini, bunun sanayileşememe sorunu sonucunda ortaya çıktığını kaydetti. Erzurum'da ticaretin kurumsal yapısını yitirdiğini, geçmiş dönemlerdeki tarımsal ticaret şeklindeki ihtisaslaşmanın kaybedildiğini söyleyen Özcan, "Erzurum, deri ve ürünleri, hayvansal ürünlerde ticaret merkeziyken, bugün adı konulamayan, seyri ve ufku belli olmayan bir ticari seyir hakim. Bu durum ticaretin katma değer üretir hale gelmesini engellemektedir" dedi.

Erzurum'da marka sektörler kurgulanmadan kalkınma sorununun giderilemeyeceğine değinen Özcan, "Erzurum istihdam sorununu, kalkınma ve gelişme sorununu ancak öncelikli ve marka sektörlerini belirleyerek ve bunlara yoğunlaşarak giderebilir" ifadelerini kullandı.

Serbest Ticari Bölge'nin kapandığını, Organize Sanayi Bölgesi'nin işlevsel olmadığını, teşvik kapsamında yatırım alamayan ilin, ekonomik anlamda çöküş süreci yaşadığını dile getiren Özcan, şunları kaydetti:

"Erzurum'da ticaret sektörü Atatürk Üniversitesi'ne bağımlı hale geldi. Şimdi Türkiye'de hemen her ilde üniversite açıldı. Artık Erzurum'a dışardan gelen öğrenci sayısı da ciddi boyutta düşecek. Esnaf o zaman ne yapacak, ne satacak?".

Gelir, Gelir Stopaj, GMSİ, Basit usulde Vergilendirilen Gelir, KDV ve Kurumlar Vergisi Faal Mükellef sayısı 2001-2008 verilerine değinen Özcan, son yıllarda GMSİ mükellef sayısındaki artışa dikkat çekti. Özcan, "Gayrimenkul Sermaye iradı Vergi Mükellefi sayısı artış trendinde. Bu, ildeki ticari sermayenin sabit yatırımlara yöneldiğini gösteriyor. Mevcut yönelim, sermayenin de sabitleşmesi, istihdam oluşturmaması ve katma değer üretememesi sonucunu doğuruyor" dedi.

Erzurum'da 2001 yılında 10 bin 976 olan Gelir Vergisi Faal Mükellef sayısının 2008 yılında yüzde 5.64 oranında gerileyerek 10 bin 356'ya indiğini, 7 yılda ticaret sektöründe faaliyet verenlerin sayısında artış olacağına azalma seyri görüldüğünü vurgulayan Özcan şöyle devam etti:

"Erzurum'da ciddi boyutta işsizlik var. Özel de veya kamuda istihdam imkanı bulamayanların yöneleceği tek alan ticaret. İldeki nüfus artış oranı, işsiz sayıları ortada. Buna rağmen ticaret alanında gelişme yok. O zaman ortaya şu çıkıyor, ilde ticari sermaye sahiplerinin sayısı düşüyor, ticarete yönelmek isteyenler sermayesizlik sebebiyle atılım yapamıyor ve Erzurum çok ciddi boyutta sermaye göçü veriyor. Bizce sonuncu olanı daha ağırlıklıdır. Sermaye göç hızı, Erzurum'da ticaretin ivme kaybını hızlandırmaktadır. Sermaye göçünü önlemenin yegane yolu ise ticaret sektöründe bir ufuk oluşturmaktır. Bu görev ise hükümetlere ve hükümet partilerine mensup milletvekillerine düşmektedir." (İRT-İRT-ÖZ-Y)