Çeçenistan'ın Sembolü Osmanlı Mimarisi Cami Oldu

Çeçenistan'ın Sembolü Osmanlı Mimarisi Cami Oldu

Iüürusya ile Yapılan Uzun Savaşların Ardından Varılan Barış Sonrası Çeçenistan Adeta Yeniden İnşaa Edilmeye Başlandı.

Çeçenistan'ın Sembolü Osmanlı Mimarisi Cami Oldu

ıÜüRusya ile yapılan uzun savaşların ardından varılan barış sonrası Çeçenistan adeta yeniden inşaa edilmeye başlandı. Çeçenler kısa bir sürede savaş yıllarında harabeye dönen Grozni'nin çehresini değiştirerek, dünyaya savaşta olduğu kadar şehirlerini inşaa etmede de ne kadar mahir olduklarını gösterdi. Son üç yıla ''savaşın'' tüm izlerini silme kararlılığıyla giren Çeçenler, 34 yaşındaki Devlet Başkanı Ramazan Kadirov ile birlikte kolları sıvayarak hayalet şehir Başkent Grozni'yi eski şaşalı günlerine tekrar döndürdü. İlk olarak Devlet Başkanı Kadirov, kendisi gibi devlet başkanı olan ve uğradığı suikastte ölen babası Ahmet Kadirov'un arzusunu gerçekleştirdi. Grozni'nin kalbi sayılan meydana yapılan Osmanlı mimarisi devasa cami ile Çeçen lider Ramazan Kadirov, hem babasının ''Ülkemde Sultanahmet Cami gibi bir eser görmek istiyorum'' hayalini hem de halkının rüyasını gerçekleştirdi. İki buçuk yılda Türk işçiler tarafından tamamlanan Hacı Ahmet Kadirov Cami ve Külliyesi, Çeçenistan'da yeni dönemin sembolü oldu.

Cuma namazıyla birlikte genç ve dinamik Çeçen lider Kadirov tarafından açılışı yapılan Hacı Ahmet Kadirov Camisi'ne Çeçen halkı adeta akın etti. Duygulu anların yaşandığı açılışta, Çeçenlerin simalarına bir rüyanın gerçekleşmesi heyecanı yansıdı. Çoluk çocuk camiye gelen Çeçenler, dev eser önünde hatıra resmi çektirerek bu anı ölümsüzleştirmek için bir biriyle yarıştı.

BİR RÜYA NASIL GERÇEKLEŞTİRİLDİ

1990'lı yılları çetin savaşlarla geçiren Çeçenistan'da ağır bombardımana maruz kaldığı için yerle bir olan başkent Grozni, savaşın sembolü olmuştu. Hergün yayınlanan ''Grozni yine bombalandı'' haberleri, şehrin artık yaşanmaz bir yer olduğu gerçeğinin herkes tarafından kabullenmesine yol açmıştı. Öyleki, bombalanan Grozni boşalmış ve başkentin 40-50 kilometre uzaklığında bulunan köyler, göçlerle birlikte nufüsları 10-15 bine ulaşan kasabalara dönüşmüştü. 2000'li yıllara gelindiğinde ise Rus Devlet Başkanı Vilademir Putin ile tekrar toparlanma sürecine giren Rusya'nın Kafkasya topluluklarına karşı politikada değişmeler başladı. İşte bu değişim sürecinde hem Ruslar hem de Çeçenler savaş yerine barışı tercih etti. Rusya, Çeçenistan'ın imarında üzerine düşeni yapma sözü verince Kafkasya'nın gözü kara milleti de silah yerine eli kalem tutacak bir nesil yetiştirmek için harekete geçti. Harabe şehir Grozni'ye çok kısa bir zaman diliminde, caddeler, yollar, kaldırımlar, kamu binaları, havalimanı inşaa edilerek başkent yaşanabilecek bir ortam haline dönüştürüldü.

Çevre kasabalardan tekrar evlerine dönen vatandaşlara, Çeçen hükümeti tarafından maddi yardım temin edilerek evlerini eskisinden daha güzel hale getirmeleri sağlandı. Küllerinden yeniden doğan Grozni'de tüm bunlar yapılırken en göze çarpan ise; şehrin tam kalbine, 150 bin metrekare alanda 5 bin metrekare üzerine inşa edilen Hacı Ahmet Kadirov Cami oldu.

2004 yılında Hacı Ahmet Kadirov'un ölümünden bir süre sonra Devlet Başkanlığı'na gelen oğul Ramazan Kadirov, barış ortamında Çeçenistan'ı yeniden yapılandırmak için önce babasının hayalini kurduğu Grozni camii için kolları sıvadı. Yapılacak camiye merhum Hacı Ahmet Kadirov ismi verilerek onun adını taşıyan vakıf tarafından caminin yaptırılması kararlaştırıldı. Aslında baba Kadirov hayatta iken Çeçenistan müftüsü sıfatıyla ziyaret ettiği Türkiye'de Grozni Camisi'nin yapımı için Konya Büyükşehir Belediyesi'yle, cami tamamlandığında adının Konya olması şartıyla anlaşmış ve inşaata bu şekilde başlanmıştı. Bir yıl boyunca devam eden cami inşaatı, tekrar savaşın çıkması ve şehrin bombalanmasıyla birlikte durdurulmuştu. 26 Nisan 2006 tarihine gelindiğinde Çeçenistan'ın başında bulunan oğul Kadirov, caminin yapım startını verdi. Türkiye'den gelen kubbe ustası Adem Çınar, caminin temeline ilk harcı atarak hem kendisi için hem de Çeçenistan tarihi için yeni bir sayfa açtı. Yaklaşık iki buçuk yıl sonra Grozni, Kafkasya'da yüzyıllardır görülmeyen bir camiye kavuşurken kubbe ustası Adem Çınar ise devlet başkanlığı tarafından hem Çeçen vatandaşlığı hem de hem de şehrin başka bir yakasında yapılan camiye kendi adının adının verilmesiyle ödüllendirildi.

''BİZDE SÜLEYMAN VAR, SİZ SİNANLARI GÖNDERİN''

Çeçenistan Devlet Başkanı Ramazan Kadirov, Grozni camisinin yapımı için en büyük desteği Türklerden aldı. Grozni'nin göbeğine inşa edilen 10 bin kişilik caminin yapan Türk ustaların bulunmasında ilginç bir yol takip edildi. Cami yapımı için gerekli finansı vakfa sağlayan Çeçen lider, bu konuda Türkiye'de öğrenimini tamamlamış ve ülkelerine geri dönmüş olan Çeçenlerin yardımına başvurdu. Hacı Ahmet Kadirov Vakfı adına üniversite öğrenimi gördükleri Türkiye'ye araştırma yapmaya giden Konya Selçuk Üniversitesi İnşaat Mühendisliği mezunu 25 yaşındaki İnşaat Mühendisi Ruslan Elmahalov ve Ziyaeddin Mahayev'in Anadolu'da ilk durağı Konya oldu. Konya'da cami yapımıyla ilgili bir konferansa katılan Elmahalov ve Mahayev, burada alanlarında Türkiye'nin en meşhur hattatı Hüseyin Kutlu ve nakkaşı Semih İldeş'i ilgiyle dinleyerek notlar almaya başladı. Hüseyin Kutlu konuşması sırasında cami ustalarını nazara vererek, ''Türkiye'de Mimar Sinan çok, ancak cami yapacak (Kanuni Sultan) Süleyman yok'' demesi üzerine oturduğu yerden ayağa fırlayan Ruslan Elmahalov, Çeçen lider Kadirov'u kastederek, ''Bizde Süleyman var, siz Sinanları ülkemize gönderin'' der.

Konferansın ardından ünlü hattat Kutlu, Çeçenistan'ı yeniden inşaa etmeye azmetmiş bu gençlerin yanına gelerek onlara Türkiye'de konularında cami ustası olan kişilerin isimlerini verir. İki Çeçen genç de Türkiye'ye dört ay boyunca sürekli ziyaretler düzenleyerek ellerindeki isim listesine tek tek ulaşıp Grozni'ye gelmelerini sağlar. Türkiye'nin dört bir yanından gelen ustalar, Çeçen işçilerle ele ele verip, Çeçen halkının rüyasını iki buçuk yılda gerçekleştirerek anahtarlarını teslim eder. Caminin Osmanlı mimarisiyle yapılmış olması ve Türk damgası taşıması iki buçuk yıl Çeçenistan'ı mesken tutan Türk ustaları için en büyük övünç kaynağı olur.

''CAMİ AÇILIŞINDA BÜYÜK ÇOŞKU''

17 Ekim 2008 Cuma günü Çeçen Devlet Başkanı Kadirov tarafından açılışı yapılan Hacı Ahmet Kadirov Camiine Çeçen halkı adeta akın etti. Yaklaşık 20 bin vatandaşın katılımıyla açılışı yapılan camide Çeçenlere ilk olarak cuma namazı kılmak nasip oldu. Kadirov, camide halkına hitap ederek, ''Çeçenistan olarak büyük acılar yaşadık. Hem sizlerin hem de babamın büyük bir hayali vardı. Bugün bu hayali gerçekleştirmenin sevincini hep beraber yaşıyoruz. Tüm Çeçenistan'a hayırlı olsun.'' dedi. Bu arada Rusya Başbakanı Vilademir Putin'in açılışından bir gün önce ziyarete geldiği camiden çok etkilendiği ve kendisini gezdiren Kadirov'a ''Büyük bir iş yapmışsınız. Cami çok ihtişamlı olmuş'' dediği öğrenildi. Duygulu anların yaşandığı açılışta, Çeçenlerin simalarına bir rüyanın gerçekleşmesi heyecanı yansıyordu. Çoluk çocuk camiye gelen Çeçenler, dev eser önünde hatıra resmi çektirerek bu anı ölümsüzleştirmek için bir biriyle yarıştı.

''DİNİNİ GERÇEK OLARAK YAŞAYAN BİR NESİL İSTİYORUZ''

Grozni'nin yeniden dirilişinin sembolü olan Hacı Ahmet Camisi'nin yapılmasını sağlayan Çeçenistan lideri Kadirov, büyük gurur duyduğu caminin önünde CİHAN'a açıklamalarda bulundu. Mütevazi bir lider potresi çizen Kadirov, Çeçenistan'ın dünyada kötü gösterilmeye çalışılan imajının bu tür eserlerle artık silinmeye başlandığını, Çeçenleri daha güzel günlerin beklediğini söyledi. Kendisinin Çeçen halkına hizmet etmek için uğraş verdiğini söyleyen Kadirov, ''Allah bize bu günleri de gösterdi. Yıllarını savaşla geçirmiş, Çeçen insanı bu eserleri yapmayı başardı. Önümüzdeki süreç bizler için daha güzel günlerin yaşanacağı bir süreç olacaktır. Allah bize bugünleri de şükür gösterdi.'' diye konuştu. Kadirov amaçlarının dinini en güzel şekilde yaşayan, iyi bir müslüman olmak olduğunu söyleyerek, ''Çeçenler artık başkalarının etkisinde kalmadan, kendi ayakları üzerinde duran, köklerini bilen ve dinini en doğru şekilde yaşayan bir millet olacaktır. Çeçenler, dinini gerçek manasıyla yaşayarak dinine sahip çıkan bir kimlikle dünyaya kendini anlatacaktır. Kimse bizim adımıza kararlar vererek ''Çeçenler için şunu yapacağız'' demesin, biz neyin doğru neyin yanlış olduğunu bilebilecek bir milletiz.'' diyerek Çeçenistan devleti dışında yapılacak her hangi bir hareketi kabullenmeyeceklerinin sinyalini verdi.

''HACI AHMET CAMİNİN ÖZELLİKLERİ''

Hacı Ahmet Kadirov Camii, klasik Osmanlı-Türk mimarisi uslübunda dört yarım kubbeli merkezi planlı. Çeçen motiflerine de yer verilen caminin minareleri 62 metre, ana kubbesi ise 32 buçuk metre yüksekliğinde. Dört minare üzerine oturan caminin ana kubbesini çapı 15 metre. Caminin iç kullanım alanı 5 bin metrekare. Mahfil katı dahil cami alanında 10 bin kişi namaz kılabilecek. Cami avlusu da yaklaşık 2 bin kişiyi alabilecek. İç ve dış duvarları traverten ile kaplı olan cami, depreme dayanıklı kazıklı sandık temel üzerine çelik takviyeli betonharme sistemi ile inşa edilmiş. Cami avizeleri büyükten küçüğe, Kabe, Mescid-i Nebevi, Mescid-i Aksa modellerinden oluşturulmuş. Havalandırması bulunan cami, aynı zamanda yerden ısıtmalı. Nakışlar içinde bolca 23 ayar altın kullanılmış. Camide Türk-İslam medeniyeti sanatları olan hat, tezyinat, taş ve mermer işçiliği, çini, maden işleri, mukarnas, malakari, sedefkari ve kündekarı gibi sanatlardan örnekler verilmiş. Bu bakımdan Grozni'deki cami, bütün sanatları ustaca bir araya getiren kudsi bir mekan olmuş. (CİHAN)