Devlet, İsterse Ormana Tesis Yapabilecek

CHP'li 117 milletvekili tarafından 'ormanlara devlet tarafından tesis kurulmasına' izin veren yasanın iptali istemiyle açılan davayı reddeden Anayasa Mahkemesi gerekçeli kararını açıkladı. Buna göre devlet, kamu yararı gördüğü hallerde orman arazisi üzerine tesis kurabilecek. Mahkeme, ret gerekçesinde söz konusu kamu yararının "orman alanı dışında gerçekleşemeyecek" şekilde olduğu kararına vardı.

"6831 sayılı Orman Kanunu'nun 17. maddesinin 17.6.2004 günlü, 5192 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyle yeniden düzenlenen üçüncü ve dördüncü fıkralarının, Anayasa'nın 2., 11. ve 169. maddelerine aykırılığı savıyla iptalleri ve yürürlüklerinin durdurulması" istemiyle açılan davanın reddine ilişkin karar bugünkü Resmi Gazetede yayımlandı.

CHP Samsun Milletvekili Haluk Koç ve CHP Ankara Milletvekili Oya Araslı'nın yanı sıra CHP'li 115 milletvekili tarafından açılan dava, Anayasa Mahkemesi tarafından 22 Kasım 2007 tarihinde reddedilirken, kararın gerekçesi bugünkü resmi gazetede yayımlandı. İptali istemi ile açılan söz konusu kanun, kamu yararı bulunması halinde orman alanları üzerinde devlete tesis kurma izni veriyor. Anayasa Mahkemesi gerekçeli kararında; yapılan düzenlemenin; orman ekosisteminde gerçekleştirilmek istenilen etkinliğin, 'orman ekosistemi dışında gerçekleştirilmesinin mümkün olamaması' ve "kamu yararının da bu şekilde anlaşılması gerektiğini" vurguladı. Gerekçeli kararda, "Bu etkinliğin (sağlık, eğitim, spor gibi tesislerin) daha büyük kamu yararı yaratması (etkinliğin sağlayacağı kamu yararına en düşük toplumsal maliyetle ulaşılabilmesi) gibi koşulları tanımlayan ve ortaya koyan hükümleri içermediğinden, Anayasa Mahkemesinin kararında açıklanan Anayasaya aykırılık gerekçesinin gereklerini de karşılamamaktadır" ifadesine yer verildi.

-ORMANLARIN KENDİSİ EN BÜYÜK KAMU YARARINI İÇERİYOR-

Yasanın anayasaya aykırı bularak iptali istemiyle dava açan CHP'liler gerekçelerinde, yasal düzenleme ile ormanların büyük zarar görecek yapılanmaya izin verdiği, Orman ekosisteminin varlığını sürmesinin zaten kamu yararını gerçekleştirdiğini, bunun bozulmasının kamu yararını bozacağını, bu durumun da Anayasa'nın 2,11 ve 169 maddelerine aykırılık oluşturduğunu savundular.

CHP'li milletvekilleri dava gerekçesinde devlet ormanı üzerinde söz konusu tesislerle ilgili etkinliklerin, yerli ve yabancı özel sermayeli kişi ve kuruluşlara yaptırılabileceğine dikkat çekilirken, "Bu düzenleme kamu yararına aykırı uygulamalara ve ormanların daraltılmasına yol açabilecektir" ifadesine yer verildi.

-KARAR OY ÇOKLUĞU İLE

Dönemin Anayasa Mahkemesi Başkanvekili Haşim Kılıç başkanlığında toplanan mahkeme söz konusu yasanın Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin reddine oyçokluğu ile karar verirken, üyeler Mehmet Erten, Şevket Apalak ve Zehra Ayla Perktaş karara karşı oy kulandı.

-"KAMU YARARI GEREKÇESİ GÜCÜNÜ ANAYASADAN ALMAYAN KİŞİ TARAFINDAN UYGULANABİLİR"-

Anayasa Mahkemesi üyesi Mehmet Erten, söz konusu kuralın iptal edilmesi gerektiğini savunurken, iptali istenen maddelerin Anayasa'nın 169. maddesine karşı olduğunu ifade etti. Erten, "Anayasa'nın 169. maddesine öngörülen 'kamu yararı' kavramını iptali istenilen kuralda sayılan kamu hizmetleriyle sınırlandırılmıştır. Buna göre, bir kamu hizmeti üstün kamu yararına dayansa ve zorunluluk bulunsa bile sayılan kamu hizmetleri içinde olmadığı takdirde irtifak hakkı tesisine konu edilemeyecektir. Bu durum ise kaynağını Anayasa'dan almayan bir yetkinin, yasa koyucu tarafından kullanılması anlamını taşımaktadır. Kurallar, bu yönüyle de Anayasa'nın 6. maddesine aykırıdır" açıklamasını yaptı.

-SÖZ KONUSU KURALIN NESNELLİĞİ YOK

Anayasa Mahkemesi üyesi Şevket Apalak da karşı oy kullanırken, "Ormanların kullanılmasında ölçüt olan kamu yararının belirgin ve somut ögelerinin, yönetimlerin uygulamalarına bırakılmadan ve nesnelliği sağlamak için yasalarda açıklıkla gösterilmesi gerekir. Çünkü her yönetsel uğraşta davaya konu edilen kuraldaki gibi 'kamu yararı' ve 'zaruret' koşulları bulunabilir veya gerekçelendirilebilir" ifadesine yer verdi. Söz konusu işlemlerin "Nedenleri saklı işlemler" olduğunu belirten Apalak, bu kavramların, anayasal orman kavramının kaçınılmaz gerekleri karşısında içerikli bir bütünlüğe ulaşmalarının yaşamsal önemi bulunduğunu bildirdi. Apalak, "Anayasa Mahkemesi kararında belirtildiği gibi öncelikli kamu hizmetleri kapsamında somutlaştırılması ve temel ölçütlerle bağının kurulması gerekirdi. Bu eksiklik kuralın, Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığını düzenleyen Anayasa'nın 153. maddesiyle çelişmesi sonucunu doğuracaktır" şeklinde görüş bildirdi. Apalak, söz konusu kuralın Anayasa'nın 2. ve 153. maddelerine aykırı olması nedeniyle iptali gerekeceği oyu verdi.

-KURAL ORMANLARA ZARAR VERECEK FAALİYETLERE İMKAN TANIYOR-

Anayasa Mahkemesi üyesi Zehra Ayla Perktaş da, Anayasa'da ormanların korunmalı ve ülke yönünden taşıdığını öneme yer verildiğine işaret ederek, "Dava konusu kural; ormanların korunmasında devletin yüksek menfaatlerini göz önünde tutmaktan uzak olan ve uygulanmaları halinde ormanların bütünlüğünün bozulmasına ve orman alanlarının daraltılmasına yol açabileceği gibi ormanlara zarar verecek faaliyetlere de imkan vereceğinden Anayasa'nın 169. maddesinin orman alanlarının daraltılmasına yol açabilecek yasal ve fiili çalışmaları sınırlayan hükmüne aykırı bulunmaktadır" şeklinde görüş bildirdi. Perktaş, söz konusu kuralın Anayasa'nın 2, 11, 153. ve 169. maddelerine aykırılık oluşturduğu düşüncesi verilen karara karşı olduğunu bildirdi. (ANKA)

(ONR/ZG)