Zeugma, Arkeopark Olacak

Göz kamaştıran mozaik ve tarihi eserlerin gün ışığına çıkarıldığı Zeugma Antik Kenti`nin yapılacak çalışmalarla `Arkeopark`a dönüştürülmesi hedeflendi.

Gaziantep`in Nizip İlçesi`ne 10 kilometre uzaklıktaki Belkıs Köyü yakınlarında Fırat Nehri kıyısındaki Zeugma Antik Kenti`nde geçen yıl başlatılan kazı çalışmaları sürüyor. Kazı çalışmalarını Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Arkeoloji Bölümü öğretim üyesi Doç.Dr. Kutalmış Görkay başkanlığındaki 45 kişilik ekip yürütüyor. Bu yılki çalışmaların 30 Ekim`e kadar süreceğini bildiren Doç.Dr. Görkay, ``Amacımız Zeugma`yı bölge turizmine yön verecek arkeoparka dönüştürmek`` dedi.

Çalışmalarında önceliğin restorasyon ve kazılara verildiğini anlatan Doç. Dr. Görkay, daha önce kurtarılan Dionysos ve Danea villalarının bitişiğinde yer alan bir başka villayı daha gün ışığına çıkarılması için çalıştıklarını bildirdi. Antik kentten daha önce çıkarılan villaların yüksek sıcaklık, nem ve sudan etkilenerek tahrip olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Görkay, ``Bu kalıntıları ziyaretçilerin ilgisine sunarken korumak için gerekli önlemleri alacağız. Bu düşüncemizden hareketle Dionysos ve Danea villaları ile devam eden kazımız sonucunda gün ışığına çıkaracağımız villayı olabildiğince kısa sürede restore ederek, çatı sistemiyle üstünü örteceğiz`` diye konuştu.

BİLİMSEL DÖKÜMANLARLA TANITIM

Zeugma Antik Kenti ile ilgili eş zamanlı olarak coğrafi bilgi sistemleri uygulamaları, jeoarkeoloji çalışmaları yapacaklarını, geçmişte çıkan ve kendilerinin yapacağı kazılarda çıkacak tüm buluntuların, bilgilerin yer alacağı bir dijital veri tabanı hazırlayacaklarını açıklayan Doç. Dr. Görkay, şunları söyledi:

``Projemizde iddialı ve sabırlıyız. Yıllarımızı da alsa Zeugma`yı bölge ve Türkiye turizmine yeni soluk kazandıracak arkeopark haline getirmeyi hedefliyoruz. Zeugma Antik Kenti`nde bilimsel çalışmaların yanı sıra, koruma ve kültürel miras bilinci oluşturma amacıyla, tüm kentin ve kıyı şeridinin arkeo-turizm anlayışı ile projelendirilmesi için çalışmalarda bulunacağız. Bu doğrultuda, sahil boyunca yaya gezinti yolu yapmayı, su altında kalan villaların yerlerini dubalarla işaretleyip, kıyıya bu villaları tanıtan bilgilere yer verilen panolar yerleştirmeyi düşünüyoruz. Projenin hayata geçirilmesi halinde Zeugma Antik Kenti, Gaziantep, hem de bölge için önemli bir turizm merkezi olacaktır. Aksi takdirde mevcut haliyle Gaziantep, bölge ya da ülke turizmine önemli bir katkı sağlamasını beklemek hayalcilik olur. Zeugma aynı zamanda Gaziantep, bölge ve Türkiye turizmine çok önemli katkı sağlayacak potansiyele sahip bulunuyor. Bize bu potansiyeli değerlendirme görevi düşüyor.``

Mİ(YE/İD) (FOTOĞRAF)

KUTU 1

Uygarlıkların beşiği kent

YAKLAŞIK 20 bin dönüm arazi üzerine kurulu Zeugma Antik Kenti, Fırat`ın geçilebilir en sığ yerinde olması, askeri ve ticari bakımdan çok stratejik bölge olması nedeniyle tarihin her döneminde önemini korumuş, döneminin en büyük kentlerinden biri oldu. Zeugma, tarihin değişik dönemlerinde değişik isimlerle anıldı. Büyük İskender`in generallerinden ve daha sonra Suriye Kralı da olan Selevkos Nikator kendi adıyla, Fırat nehrinin adını birleştirerek M.Ö. 300 yılında burada Selevkos Euphrates (Fırat`ın Silifkesi) adında bir kent kurarken, kent daha sonra M.Ö. 1`inci Yüzyıl`da Roma hakimiyetine girmesiyle köprü, geçit anlamına gelen ve bütün dünyada bilinen şekliyle `Zeugma`¨ adını aldı. Roma İmparatorluğu`nun 4`üncü Skitia Lejyon Garnizonu`nun burada konuşlandırılması ve ticaret sebebiyle kısa zamanda 80 bin nüfusa ulaşan Zeugma`da, Fırat manzaralı yamaçlara villalar inşa edilmiş ve kent dünyanın en büyük kentlerinden biri haline geldi. O dönemde Zeugma, komşusu sayılan Antakya (Antiokheia) ile Mısır`daki İskenderiye`den (Aleksandreia) daha küçük, Atina (Athena) ile aynı büyüklükteydi. Pompei ve şimdi dev metropol olan Londra`dan (Londinum) ise birkaç kat büyüklükteydi. Hellenistik dönemde Selevkos Nikator zamanında Zeugma`da önemli imar faaliyetleri yapıldığı biliniyor. Kentteki Akropolün üzerine kader tanrıçası Thyke`nin bir tapınağı yapıldı. Bu tapınak halen toprak altındadır. Zeugma Antik Kenti şehir sikkesi de basmış Roma kentlerinden biri oldu. Sikkeler üzerine bir tarafına Thyke tapınağı , diğer tarafına da güçlülüğü simgeleyen Roma Kartalı motifi basıldı.

KUTU 2

Arkeolog akını

ZEUGMA Antik Kenti`nde 1987`de başlayan kazılarda, Gaziantep Müzesi ekiplerinin yan ısıra, West Avustralya arkeoloji ekibi, Fransız Nantez Üniversitesi kazı ekibi, İsviçre Bern Üniversitesi, Packard Humanities Enstitüsü ekipleri kazı çalışmalarına katıldı. Türkiye`nin çeşitli sivil toplum örgütlerinin destek verdiği Zeugma Girişim Grubu da sağladığı destek ile kazı çalışmalarına önemli katkı sağladı. 2000 -2003 yılları arasında ödenek yetersizliğinden duran kazılar, Özel İdare Müdürlüğü`nden sağlanan 1 trilyonluk kaynak ile yeniden başladı. 1987`den bu yana Zeugma`dan bin 500 metrekare mozaik, aralarında dünyada başka bir örneği bulunmayan savaş ve barışı simgeleyen bronz Mars Heykeli, 120 metrekare duvar resmi (Fresk), 4 bin bronz sikke, 100 bin mühür baskı (Bulla) ile sayıları on binleri bulan günlük yaşamda kullanılan eşya çıkarıldı. Çıkarılan eşsiz güzellikteki mozaiklerden 843 metrekaresinin restorasyonu aslına uygun yapıldı. Bu eserler Özel İdare desteği ile yapılan Mozaik Müzesi`nde sergiye açıldı.