Yabancı Sermayede Deniz Bitiyor

Türkiye'nin AB ile müzakerelere başladığı 2005 yılından itibaren hızlanan ve başlıca özelleştirmeler kapsamındaki satın almalar ve şirket evlilikleri yoluyla son iki yılda rekor kıran doğrudan yabancı sermaye girişleri, bu yılın ilk çeyreğinde belirgin biçimde hız kesti.

Merkez Bankası verilerine göre geçen yılın Ocak-Mart döneminde 8 milyar 229 milyon dolar olan, yılın tümünde ise 19 milyar 270 milyon dolara ulaşan doğrudan yabancı sermaye fiili giriş tutarı, bu yılın aynı döneminde 3 milyar 484 milyon dolar düzeyinde gerçekleşti. Üç aylık giriş tutarı geçen yılın aynı dönemindekinin yaklaşık yüzde 58 altında kaldı.

Bu yıl Ocak ayında 922 milyon, Şubat'ta 390 milyon, Mart ayında ise 2 milyar 172 milyon dolarlık fiili giriş yaşandı.

2002 yılının tümünde sadece 622 milyon, 2003 yılında 745 milyon dolar olan doğrudan yabancı sermaye girişi, 2004 yılında 1 milyar 190 milyon, müzakerelerin başladığı 2005 yılında ise 8 milyar 535 milyon dolara çıkmıştı. Girişler, 2006 yılında 17 milyar 639 milyon, 2007 yılında da 19 milyar 270 milyon dolarla rekor kırmıştı.

-GELEN PARA BANKA ALIMLARININ TAKSİDİ-

Bu yılın ilk üç ayındaki fiili girişlerde 2 milyar 979 milyon dolarla en büyük payı hizmetler sektörü aldı. Söz konusu tutar geçen yıla göre yüzde 55 azaldı.

Üç ayda hizmetler sektöründe gerçekleşen fiili girişlerin da 2 milyar 443 milyon dolarının mali aracı kuruluş faaliyetleri oluşturdu. Buna göre önceki yıllardaki yüksek tutarlı fiili girişlerin büyük bölümünü oluşturan yabancıların banka alımlarına ait ödemeler, bu yıl ilk çeyrekte de girişlerin büyük bölümünü oluştururken, diğer alanlara yönelik girişler son derece düşük kaldı.

Üç ayda hizmetler sektörüne gelen yabancı sermayenin 338 milyon dolarlık bir bölümü de gayrimenkul kiralama ve iş faaliyetleri alanına yönelik olurken, diğer hizmetler alt sektörlerine de toplam 198 milyon dolarlık yabancı sermaye girişi yaşandı.

Ocak-Mart döneminde imalat sanayine yönelik girişler yüzde 71 düşerek 1 milyar 568 milyon dolardan 453 milyon dolara geriledi. Girişlerde sembolik paya sahip olan madencilik sektöründe gerçekleşen tutar 6 milyon dolardan 10 milyon dolara, elektrik, gaz ve su sektöründe yaşanan giriş de 3 milyon dolardan 28 milyon dolara çıktı. Böylece sınai sektörlere yönelik toplam giriş yüzde 69 düşüşle 1 milyar 577 milyon dolardan 491 milyon dolara inmiş oldu.

Tarım sektöründe de üç ayda 14 milyon dolarlık bir yabancı sermaye girişi yaşandı.

/**

Doğrudan yabancı sermaye girişlerinin sektörlere göre dağılımı (Milyon $)

     Ocak-Mart

     2004 2005 2006 2007 2007 2008

TARIM SEKTÖRÜ 6 7 6 5 2 14

Tarım, Avcılık ve Orm. 4 5 5 2 1 0

Balıkçılık 2 2 1 3 1 14

SINAİ SEKTÖRLER 329 829 2.100 5.108 1.577 491

Madencilik ve Taşocakçılığı 73 40 122 333 6 10

İmalat 190 785 1.866 4.208 1.568 453

Metalik olm. Mineraller 1 53 125 770 701 0

Kok kömürü, Rafine Petrol Ür. 0 0 33 470 466 0

Gıda ve içecek 78 68 608 760 192 150

Kimyasal maddeler 38 174 601 1.101 119 33

Kağıt 11 23 52 61 25 31

Ana metal 6 139 158 515 13 34

Elektrikli ve Optik Donanım 2 13 53 97 13 15

Tekstil 9 180 26 233 11 11

Plastik kauçuk 12 8 87 60 11 104

Ulaşım Araçları İmalatı 27 106 63 65 7 5

Makine teçhizat 6 13 54 47 5 4

Ağaç ürünleri 0 0 0 3 3 0

Deri 0 4 3 6 0 3

Diğer imalat 0 4 3 20 2 63

Elektrik, Gaz ve Su 66 4 112 567 3 28

HİZMETLER SEKTÖRÜ 855 7.699 15.533 14.157 6.650 2.979

Mali Aracı Kuruluş Faal. 69 4.018 6.957 11.451 6.253 2.443

İnşaat 3 80 222 283 169 95

Gayrimenkul, Kira. ve İş Faal. 3 29 99 909 108 338

Ulaştırma, Depolama ve Haberl. 639 3.285 6.696 1.117 78 52

Toptan ve perekande tic. 72 68 1.166 182 28 43

Oteller ve Lokantalar 1 42 23 27 9 3

Sağlık İşleri ve Sosyal Hizm. 35 74 265 176 3 3

Eğitim 0 17 0 0 0 0

Diğ. Sos. ve Kişisel Hizm. 33 86 105 12 2 2

TOPLAM 1.190 8.535 17.639 19.270 8.229 3.484

**/

-GELEN SERMAYENİN BÜYÜK BÖLÜMÜ AB ÜLKELERİNE AİT-

Ocak-Mart döneminde gerçekleşen doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının 1 milyar 865 milyon dolarla en büyük bölümünün Avrupa ülkelerine ait olduğu belirlendi.

Anılan dönemde ülke bazında ise 539 milyon dolarla en çok Hollanda sermayesi geldi. Hollanda sermayesi Türkiye'ye 2006 yılında 5 milyar 69 milyon ve 2007 yılında da 5 milyar 673 milyon dolarla rekor düzeyde doğrudan yatırım gerçekleştirmişti.

Ocak-Mart döneminde sermaye girişinde Hollanda'yı, 531 milyon dolarla İspanya, 391 milyon dolarla Fransa izledi.

Aynı dönemde Asya ülkelerinden gelen sermaye tamamına yakını Körfez ülkelerinden olmak üzere 1 milyar 406 milyon, Amerika ülkelerinden 205 milyon dolar, Afrika ülkelerinden gelen sermaye de 8 milyon dolar olarak gerçekleşti. (ANKA)

(ES/NB/ZG)