Türkiye-Suriye Bölgelerarası İşbirliği Programı Proje Koordinatörü Özgür Tekbaş, programın iki ülke arasında son dönemde her alanda gelişen ilişkilere çok ciddi katkı sağladığını söyledi. Tekbaş, "Programla, iki ülkenin valilik, belediye, üniversite, eğitim ve öğretim kurumları ile işletmeleri arasında ciddi bir diyalog gelişti. Bunun sonucu program, karşılıklı olarak 3 yıl süreyle uzatıldı" dedi.

Suriye Arap Cumhuriyeti Planlama Komisyonu ve Türkiye Devlet Planlama Teşkilatı'nın karşılıklı işbirliğinin amaçlandığı Türkiye-Suriye Bölgelerarası İşbirliği Programı, yaklaşık 3 yıldır başarılı bir şekilde yürütülüyor. İki ülke planlama teşkilatları arasında çok iyi bir diyaloğu meyve veren programda, ilk iki teklif çağrısında kabul edilen 42 projenin 3'ü tamamlandı. Birçoğu da kısa bir süre sonra tamamlanacak. Program kapsamında 8 Eylül'de başlayan 3. teklif çağrılarına son başvuru ise 28 Ekim 2008.

Kamu kurum ve kuruluşları, Küçük ve Orta Boy İşletmeler (KOBİ), sivil toplum kuruluşları ile eğitim, araştırma ve teknik danışmanlık konusunda faaliyet gösteren kurum ve kuruluşlar proje başvurusunda bulunabilecek. Son çağrı kapsamında altyapı, kültür ve turizm, teknik işbirliği ve kapasite geliştirme ile girişimcilerin desteklenmesi başlıkları altında proje sunulabilecek.

Projelerin amacının, Türkiye-Suriye arasındaki ekonomik, ticari, kültürel sahalarda işbirliğini artırmak olduğunu belirten Özgür Tekbaş, programın önceliklerine ve hedeflerine uygunluk açısından yapılacak değerlendirmeye göre desteklenecek projelerin, başvuru bitiminin ardından belirleneceğini ifade etti.

Tekbaş, "2006 yılında başlayan program kapsamında bugüne kadar 42 proje kabul edildi ve bu projeler devam ediyor. Bunlardan 3'ü tamamlandı. Birçoğu da kısa süre içinde tamamlanacak. 9 milyon dolarlık bir bütçe ayrılmıştı. Bu bütçeden kalan 2 milyon 640 bin dolar için üçüncü teklif çağrısı yaptık. Biz bu bütçeyi, üçüncü teklif çağrısı kapsamında hazırlanan projelere dağıtmayı hedefliyoruz. Programın kalan bütçesinden kurum ve kuruluşlara göre faydalanabilecekleri tutarlar var. Bunlar kamu kurum ve kuruluşları için maksimum 350 bin dolar, sivil toplam kuruluşları için 100 bin dolar, küçük ve orta ölçekli işletmeler için 100 bin dolar; eğitim, araştırma ve teknik danışmanlık şirketleri için ise 50 bin dolar limitler söz konusu. Projelerin her iki ülkeye de fayda sağlaması, projelerin kabul edilmesinde çok büyük bir ekten. Proje hazırlayacak kurum ve kuruluşlara Proje Koordinasyon Birimi olarak teknik anlamda destek sağlayacağız" diye konuştu.

Uygulamaya konulan projelerle Türkiye-Suriye arasında son dönemde başlayan, ekonomik, ticari ve kültürel işbirliğinin artırılmasının hedeflendiğini ve bu birlikteliğe projelerle küçük küçük tohumlar ektiklerini anlatan Tekbaş, "Projeler başlı başına bir ülkenin ilişkilerine yön verecek değil. Ama sonuçta bunların hepsi birer tohum. Bu tohumlar yeşerdikçe ve büyüdükçe; kökleri itibariyle halkaları kardeş iki ülkenin birbirine daha fazla yaklaşacağına ve ciddi bir potansiyel oluşacağına inanıyoruz. Programla, şu ana kadar iki ülkenin ilişkilerine çok ciddi katkı sağladığımızı düşünüyoruz. Bir kere muadil kurumlar arası çok ciddi bir diyalog başladı. Valilikler, belediyeler, üniversiteler, şirketler ve kobiler, sanayi ve ticaret odaları ile eğitim ve sağlık alanında faaliyet gösteren kurumlar arasında karşılıklı diyaloglar çok iyi noktaya geldi" değerlendirmesinde bulundu.

Programla, Suriye Arap Cumhuriyeti Planlama Komisyonu ve Türkiye Devlet Planlama Teşkilatı'nın karşılıklı işbirliğinin amaçlandığını anımsatan Tekbaş, şöyle devam etti: "Şu an da planlama teşkilatlarının da birbirleriyle çok iyi diyalogu var. İki ülke Ocak 2007'de serbest ticaret anlaşması imzaladı. Anlaşma ile ilk etapta Türkiye-Suriye arasındaki mal geçişlerinde gümrük vergilerinin belirli oranda düşürülmesi ve yakın gelecekte sıfırlanması hedefleniyor. Gümrük Birliği çerçevesinde düşünüldüğünde, iki ülke birbiri için iç pazar haline dönüşecek. Bu; ülkelerin ekonomik anlamda birliği anlamına geliyor. Bu anlaşma aynı zamanda Türkiye'ye Arap Birliği ülkelerinin kapılarını da açacak. Suriye, Arap Birliği'ne üye. Arap Birliği ülkelerinde gümrük vergisi uygulamaksızın serbest bir şekilde mal dolaşımı var. Bu sayede Türk malları Arap Birliği pazarına serbest girecek. Öte yandan Türkiye, Avrupa Birliği'ne üyelik konusunda belirli bir aşama kaydetmiş durumda. Suriye de bu sayede AB'ye açılacak; hiç olmazsa komşu olacak. Her iki ülke bu durumun farkında ve bunu en iyi şekilde değerlendirmek için çalışıyor."

Türkiye'nin başka bir ülke ile bugüne kadar bu anlamda bir işbirliği içine girmediğine dikkat çeken Tekbaş, programın bir pilot çalışma olduğunu, bu sayede başka ülkelerle oluşturulacak muhtemel işbirliklerine zemin oluşturabileceğine değindi. Programın karşılıklı olarak 3 yıl süreyle uzatıldığı bilgisini de veren Tekbaş, ikinci 3 yıllık programın içeriği ve kapsamının henüz belirlenmediğini dile getirdi. Türkiye'nin, Gürcistan ve İran ile bölgelerarası işbirliği programı oluşturmak için gerekli alt yapı çalışmalarına başladığını duyuran Tekbaş, bu konudaki çalışmaların tek taraflı ve çok yeni olduğunu açıkladı.

PROGRAMIN BÜTÇESİ 20 MİLYON DOLAR

İki ülke arasındaki ekonomik, sosyal, kültürel ve bilimsel işbirliğinin geliştirilmesi amacıyla başlatılan Türkiye-Suriye Bölgelerarası İşbirliği Programı, Gaziantep, Kilis ve Halep illerini kapsıyor. Programın bütçesi 20 milyon dolar ve Türkiye için Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) bütçesinden 10 milyon dolar kaynak ayrıldı. DPT tarafından program kapsamında onaylanan 42 projenin toplam bütçesi 6 milyon 359 bin 637 dolar. Projeler arasında bütçesi 15.6 bin dolar olan da, 1 milyon 77 bin dolar olan da var. DPT, proje bütçelerinin yüzde 90'ını hibe şeklinde karşılıyor; yüzde 10'luk kısmı ise ilgili kurum sağlıyor. Projeler gümrük sahalarının düzenlenmesi, köylerin enerji nakil hatlarının yapılması, asfaltlama, içme suyu, tıbbi atık sterilizasyon tesisi kurulması, sosyal-kültürel işbirliği, mesleki eğitim, Zeugma sikkelerinin envanteri ve tanıtımı, Rumkale'nin tanıtımı, mozaik sanatının canlandırılması, sanayi envanterinin çıkarılması, badem ve zeytin yetiştiriciliği, Karkamış Antik Kenti'ndeki mayınların temizlenmesi, Gaziantep-Halep mutfak kültürünün tanıtılması, Halep, Kilis ve Gaziantep'teki tarihi evlerin tanıtımı ile bu üç ildeki kültürel altyapının geliştirilmesi gibi çeşitli konuları içeriyor.

(CİHAN)