Su Kaynakları Kirlilik Tehditi Altında

Çevre ve Orman Bakanı Osman Pepe'nin, CHP Bursa Milletvekili Kemal Demirel'in Farklı Soru Önergelerine Verdiği Yanıtlar, Başta Doğu ve Güneydoğu Olmak Üzere Yurt Genelinde Su Kaynaklarında Yaşanan Kirliliği Ortaya Koydu. Endüstri Tesislerinde Arıtma Sistemlerinin Olmaması ve Evsel Atıklar, Su Kaynaklarındaki Kirliliği Arttıran En Önemli İki Neden Olarak Öne Çıktı.

Çevre ve Orman Bakanı Osman Pepe'nin, CHP Bursa Milletvekili Kemal Demirel'in farklı soru önergelerine verdiği yanıtlar, başta doğu ve güneydoğu olmak üzere yurt genelinde su kaynaklarında yaşanan kirliliği ortaya koydu. Endüstri tesislerinde arıtma sistemlerinin olmaması ve evsel atıklar, su kaynaklarındaki kirliliği arttıran en önemli iki neden olarak öne çıktı. CHP'li Demirel, Kütahya, Siirt, Elazığ, Bingöl, Bartın, Erzurum, Düzce, Nevşehir, Kars ve Adıyaman illerindeki su kaynaklarında yaşanan kirlilikle ilgili ayrı ayrı soru önergeleri verdi. Pepe'nin önergelere verdiği yanıtlar, su kaynaklarındaki kirlilik gerçeğini ortaya çıkardı. KİRLİLİK "HARİTASI" Pepe'nin verdiği yanıtlarda, su kaynaklarının kirlilik durumu ve nedenleri illere göre, şu şekilde sıralandı: KÜTAHYA Kirliliğe maruz kalan su kaynakları Porsuk Çayı (Merkez), Gediz Nehri ve Kocaçay (Tavşanlı)dır. İlçelerde endüstri tesisi yoğunluğunun az olması nedeniyle genel kirlilik, evsel atık sulardan kaynaklanmaktadır. SİİRT Kirliliğe maruz kalan su kaynakları Botan, Kezer ve Başur çaylarıdır. Botan Çayı, Siirt il merkezine ait atık sular (kanalizasyon suları) arıtılmadan döküldüğü için kirlenmektedir. Kezer Çayı, tarımdaki aşırı ve yanlış sulamadan dolayı kirlenmektedir. Başur Çayı ise, Bitlis ili ile Baykan İlçesi ve Ziyaret İlçesi'ne ait arıtılmadan dökülen atık sularla kirlenmektedir. ELAZIĞ Kirliliğe maruz kalan su kaynakları, Keban ve Karakaya baraj gölleri ile Hazar Gölü, Murat ve Dicle nehirleri, Peri ve Haringet çaylarıdır. Kirlilik sebeplerini genel olarak evsel atıklar, kısmen de küçük ölçekli endüstri tesislerinden kaynaklanan atıksular oluşturmaktadır. Elazığ ilinde bulunan su kaynaklarından Murat Nehri ve Keban Baraj Gölü'ne akan Karasu nehrinin başlangıç noktası Elazığ ilinin dışında olduğundan akarsuların başlangıç noktalarından itibaren oluşan kirlilikler de Keban Baraj Gölü'nde kirlenmelere neden olmaktadır. BİNGÖL Kirliliğe maruz kalan su kaynağı Gayt Çayı'dır. Bingöl ilinde sanayi tesisi bulunmadığından kirlilik evsel niteliklidir. BARTIN Kirliliğe maruz kalan en önemli su kaynağı Bartın Irmağı olup Bartın Irmağı'nın iki ana kolunu oluşturan Kocaçay ve Kocanazçayı, Bartın merkezinde Gazhane Burnu'nda birleşip 14 kilometre yol katederek Boğaz mevkisinde Karadeniz'e ulaşmaktadır. ERZURUM Kirliliğe maruz kalan su kaynakları, Karasu Nehri, Aras Nehri, Çoruh Nehri ve bunları besleyen alt akarsulardır. En büyük kirlilik, Erzurum Belediyesi kanalizasyon şebekesinin bağlı olduğu ve Fırat nehrinin ana kaynağı olan Karasu Nehri'nde görülmektedir. Sanayinin büyük çoğunluğu Erzurum Merkez İlçe'de yer almakta olup, belediyenin kanalizasyonuna bağlı olarak faaliyet göstermektedir. Organize sanayi bölgesinden çıkan atık sular da direk olarak Karasu Nehri'ne verilmektedir. Aras Nehri'ne Hınıs, Horasan, Karaçoban, Köprüköy, Pasinler, Tekman, Halil Çavuş, Avlar ve Yağan belediyelerinin atık suları direk olarak deşarj edilmektedir. DÜZCE Kirliliğe maruz kalan su kaynakları Küçük Melen, Büyük Melen, Uğur Suyu, Asar Deresi ve Aksu dereleridir. Akarsulardaki en büyük kirlilik sebebi, yerleşim yerlerinden gelen atıksu arıtma işlemine tabi tutulmadan deşarj edilen evsel atıksulardır. Akarsular üzerindeki diğer bir kirlilik tehdidi ise, artan sanayileşmedir. Düzce Ovası'nda mevsimsel tarım faaliyetleri kapsamında yapılan ilaçlamalar sonucu tarımsal bir kirlilik de olabilecek diğer bir tehdittir. Düzce Belediyesi'nin çöp döküm sahasının da Küçük Melen Çayı'nın hemen yanında olması, bu suyun kalitesini olumsuz etkilemektedir. Dere yataklarından kaçak malzeme alım sonucu akarsularda kirlilik tehdidi oluşabilmektedir. NEVŞEHİR Kirliliğe maruz kalan su kaynağı Kızılırmak Nehri'dir. Kızılırmak Nehri'ne daha çok evsel atıksuların deşarjı yapılmaktadır. KARS Kirliliğe maruz kalan su kaynakları Kars Çayı, Çıldır Gölü, Aras ırmağı, Arpaçay Barajı ve Kuyucuk Gölü'dür. Kirlilik sebepleri, evsel ve endüstriyel atıksuların arıtılmadan belirtilen su kaynaklarına deşarj edilmeleri, tarımsal ve zirai mücadele ilaçlarının yağmur suları ile birlikte su kaynaklarına karışmasıdır. ADIYAMAN Kirliliğe maruz kalan su kaynakları Eğriçay ve Ziyaret Çayı ile bu çaylardan Atatürk Barajı, Kuru Dere, Çelikhan Deresi ve Göksu Çayıdır. Kirlilik sebepleri, evsel atıkların arıtılmadan doğrudan ya da dolaylı şekilde bu sulara deşarj edilmesi, katı atıkların düzensiz depolanması, bilinçsizce yapılan zirai ilaçlama ve yanlış toprak işlenmesinin sonucu toprak erozyonu, tarım dışı arazilerde oluşan toprak erozyonu olarak sıralanabilir. (ANKA)