Sars Hastalığı Öksürük ve Hapşırmayla da Yayılıyor

Dünya Sağlık Örgütü'nün Dünya Çapında 'Bir Sağlık Tehdidi' Olarak İlan Ettiği, Akut Solunum Yolu Yetersizliği Sendromu Adı Verilen Gizemli Hastalık, Araştırmacıların Aklını Karıştırıyor.

• 

Dünya Sağlık Örgütü'nün dünya çapında 'bir sağlık tehdidi' olarak ilan ettiği, akut solunum yolu yetersizliği sendromu (SARS: Severe Acute Respiratory Syndrome) adı verilen gizemli hastalık, nedenini belirleyerek yayılmasını kontrol etmeye ve hayat kurtarmaya çalışan araştırmacıların aklını karıştırıyor.

SARS'ın temel yayılma yolunun damlacıkların aktarılması, yani SARS hastası olan biri öksürerek ya da hapşırarak havaya damlacıklar saçması ve başka birinin onları soluması yoluyla yayıldığını anlatan uzmanlar; 'SARS'ın hava yoluyla ya da virüsün bulaştığı nesnelerden daha geniş çapta yayılması mümkün olabiliyor. Bugüne kadar gelen bilgilere göre, bu insanların ateş ya da öksürme gibi belirtiler sergilemeye başladıkları zaman, hastalığı bulaştırma olasılıkları en yüksektir. SARS hastalarının, semptomların başlamasından ne kadar zaman önce ya da sonra, hastalığı diğerlerine bulaştırdıkları bilinmemektedir' uyarısında bulunuyor.

Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekim Yardımcısı Op. Dr. Serhat Yalçınkaya, SARS'ın yyayılmaması için hastalığa yakalananlar veya şüpheli olanların maske takması gerektiğini söyledi.

Hastalığa karşı alınacak tedbirleri sıralayan Dr. Yalçınkaya; 'Öksürürken ağzını örtmelidir. Hasta eşyalarına ve kullanılan tıbbi aletlere dezenfeksiyon uygulanmalıdır. Hasta ile temas edenler ellerini iyice yıkamalıdır. Eldiven kullanılsa bile eller sabunlu su ile yıkanmalıdır. El temiz olsa bile alkolle ovulmalıdır. Hasta ile ilgilenen personel göz koruması, önlük, maske kullanmalıdır. Hasta izole edilmelidir. Hasta naklinde hasta ve personel maske kullanmalıdır. Hasta odalarının havası ana sisiteme verilmemelidir. Hastaların bakıldığı yer ve personel ayrılmalıdır. Tek kullanımlık ekipman kullanılmalıdır. On gün için hastayla teması olup yukardaki şikayetleri başlayanlar (hasta yakınları ve bakan sağlıkçılar) on gün işten ayrılıp toplu temastan uzak tutulmalıdır. Hasta uçakla nakledildiyse uçuş sonrası dezenfeksiyon uygulanmalıdır. Hasta materyallerini incelyen laboratuvar personelinede tam koruma uygulamalıdır. Hastalıklı bölgelerden uçakla gelen yolcular taranmalıdır. Yolcular bu hastalık konusunda bilgilendirilmeli. Hastalık, akut solunum yolu yetersizliği sendromu (SARS) hastası olan birinin öksürerek ya da hapşırarak havaya damlacıklar saçması ve başka birinin onları soluması yoluyla yayılır. SARS'ın hava yoluyla ya da virüsün bulaştığı nesnelerden daha geniş çapta yayılması mümkün' diye konuştu.

'ÖKSÜRMEDEN AĞZINIZI MENDİLLE KAPATIN'

Merkezi ABD'de bulunan sağlık kuruluşu CDC'nin (Communicable Disease Center - Bulaşıcı Hastalıklar Merkezi) solunum yollarındaki belirtilerin ve ateşin geçmesinden en az on gün sonra, SARS hastalarının ev dışındaki etkileşimlerini sınırlamalarını istediğini belirten Yalçınkaya, hastaların bu dönemde işe, okula, evin dışındaki günlük bakım birimlerine ya da başka kamusal alanlara gitmemelerini tavsiye etti.

Bu on günlük süre boyunca, SARS hastasının bulunduğu ailenin bütün fertlerinin ellerini sık sık yıkanması ya da alkol bazlı temizleyicilerin kullanılması gibi, el hijyeni ile ilgili tavsiyelere büyük bir dikkatle uymaları gerektiğinin altını çizen Yalçınkaya; şöyle dedi:

'Her SARS hastası öksürmeden ya da hapşurmadan önce ağzını ve burnunu mendille kapamalıdır. Mümkünse, SARS'ı atlatmakta olan hasta virüsün bulunmadığı insanlarla yakın temas halindeyken ameliyat maskesi takmalıdır. Hasta ameliyat maskesi takamıyorsa, evdeki diğer insanlar hastayla yakın temas halindeyken maske takmalılar. SARS hastasının vücudundan çıkan sıvılarla gerçekleşecek her türlü temasta, bir kez kullanılıp atılan eldivenler tercih edilmelidir.

Öte yandan, vücut sıvılarıyla teması gerektiren faaliyetlerin hemen ardından, eldivenler çıkarılarak atılmalı, eller yıkanmalıdır. Eldivenler yeniden kullanılmamalı, gerçek el hijyeninin yerine geçecekleri düşünülmemelidir. SARS hastaları ailenin öbür fertleriyle yemek araç-gereçlerini, havlularını paylaşmaktan, onlarla birlikte yatmaktan kaçınmalıdır; bununla birlikte, bu eşyalar su ya da sıcak sabunla yıkanmak veya çamaşır makinesine atmak gibi rutin temizliklerden sonra kullanılabilir. Ailenin diğer fertlerinin, ateş ya da solunum yolu rahatsızlıkları gibi SARS belirtileri göstermedikleri sürece, dışarıdaki faaliyetlerini sınırlamalarına gerek yoktur. CDC'de görevli bir seyahat danışmanı kıta Çin'i, Hong Kong, Hanoi, Vietnam ya da Singapur'a, gerekli olmayan bir seyahat yapmayı planlayan kişilerin, seyahatlerini bir daha ki duyuruya dek ertelemelerini tavsiye ediyor. SARS hastalarında sayısız tedavi yöntemleri kullanıldı, ancak şu anda bunun yararını görüp görmediklerni anlamak için yeterli bilgi mevcut değil. Uygulandığı belirtilen tedavi yöntemleri arasında, antibiyotikler önde geliyor.

Tedavilerin arasında oseltavimir ya da ribavirin gibi antiviral ajanlar da yer alıyor. Sterodiler de oseltavimir ya da ribavirinle birlikte ağızdan ya da damar yoluyla hastalara uygulanıyor. Atipik pnomoni antibiotikleri, antiviral ajanlar (oseltamivir, ribavirin) steroit uygulanmıştır. Genel destekleyici tedavi uygulanıyor. Hastalığı taşıyan kişilerde, tedavi sonunda; ateşsiz 48 saat. Öksürük düzeldiyse, beyaz küre, trombosit, CPK, KCFT, Sodyum, CRP normale döndüyse, akciğer filmi düzeldiyse hasta tedaviye cevap vermiş oluyor. Taburcu olan hastalarda ise; günde 2 defa ateş ölçülmeli, hasta 7 gün evde kalmalı, aşırı temastan kaçınmalı, bir hafta sonra labaratuvar tetkikleri tekrarlanmalı, İmmünsüpresse yada filmi bozuk hastaların daha fazla izlenmesi gerekiyor.'